Górska ASRR - Polski Serwis Naukowy

Górska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka, Górska ASRR – republika autonomiczna w Związku Radzieckim, istniejąca w latach 1921–1924, wchodząca w skład Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Położenie i obszar

Teren Górskiej ASRR obejmował górskie obszary środkowej części północnego Kaukaz, zamieszkane głównie przez Czeczenów, Inguszy, Osetyjczyków, Kabardyjców, Czerkiesów, Bałkarów i Karaczajów, tj. w przybliżeniu obszar dzisiejszych rosyjskich autonomicznych republik: Czeczenii, Inguszetii, Północnej Osetii-Alanii, Kabardo-Bałkarii i Karaczajo-Czerkiesji.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).

Terytorium republiki zajmowało obszar 73 tys. km², na którym żyło ok. 786 tys. osób (1921).
Stolicą republiki został Władykaukaz.

Historia Górskiej ASRR

Geneza powstania

Górska ASRR została utworzona 20 stycznia 1921 r. Powołanie samorządnej jednostki terytorialnej, o dość szeroko zakrojonej autonomii miało spacyfikować powstańcze nastroje, jakie zapanowały na terenach tworzonej republiki w obliczu szerzącej się w Rosji anarchii i wojny domowej związanej z wybuchem rewolucji październikowej i przejmowaniem władzy przez bolszewików. W jej trakcie, w 1917 r. na części terenów późniejszej Górskiej ASRR oraz na terenie przyszłej Dagestańskiej ASRR wybuchło powstanie, w wyniku którego powołano tzw. Republikę Górską. Mimo iż władze radzieckie do 1920 rozbiły owo państwo i opanowały jego ziemie, wśród tamtejszej ludności nadal utrzymywała się silna wrogość do komunistów.

Wojna domowa – konflikt zbrojny, w którym stronami są obywatele jednego państwa, plemienia, grupy etnicznej. Wojna domowa jest częstą przyczyną osłabienia państwa czy plemienia. Jest rodzajem wojny.

Kabardyjski Obwód Autonomiczny, Kabardyjski OA – obwód autonomiczny w Związku Radzieckim, istniejący w latach 1921-1922, wchodzący w skład Górskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, będącej częścią Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej.

Aby zapewnić sobie poparcie dla władzy radzieckiej wśród mieszkańców północnego Kaukazu obiecano m.in. amnestię dla powstańców, zwrot ziemi skonfiskowanej za rządów carskich oraz szeroką autonomię wewnętrzną, obejmującą również wprowadzenie prawa koranicznego (szariatu). Było zatem jasne, iż programowo ateistyczne władze radziecki nie zamierzały zbyt długo tolerować takiego tworu i jedynym celem, jaki przyświecał negocjującemu w imieniu władz bolszewickich ludowemu komisarzowi ds. narodowościowych Józefowi Stalinowi było czasowe zapewnienie pokoju na tych terenach.

Rusyfikacja – proces polegający na dążeniu Rosjan do wynarodowienia podbitych państw poprzez stopniowe narzucanie rosyjskiego języka, obyczajów, kultury i wzorców w sztuce.

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Funkcjonowanie i początek likwidacji

Postępująca stabilizacja władzy komunistów umożliwiła rozpoczęcie wycofywania się z ustaleń sprzecznych z programem politycznym bolszewików. Rozpoczęto zatem przygotowania do likwidacji republiki. Jakkolwiek bowiem dla realizacji celów bolszewików niekonieczne było zlikwidowanie republiki, a wystarczyłoby jedynie ograniczenie autonomii i wprowadzenie polityki walki z religią, to jednak obawiano się, iż w dłuższej perspektywie czasowej istniejąca jedność polityczno-administracyjna jej mieszkańców mogłaby doprowadzić do wybuchu zbrojnego powstania, jak to miało kilkakrotnie miejsce w przeszłości, zarówno w czasach caratu, jak i w czasie rewolucji. Ponadto pewną rolę w decyzji o stopniowym ograniczaniu znaczenia republiki mogła mieć też zasada tzw. korienizacji, tj. tworzenia odrębnych jednostek polityczno-administracyjnych dla poszczególnych mniejszości narodowych. Zasada ta w początkowym okresie istnienia ZSRR była bowiem dość konsekwentnie realizowana, zanim zastąpiła ją polityka stopniowej rusyfikacji.

Karaczajowie – jeden z ludów tureckich zamieszkujący południową Rosję w północnej części Kaukazu. Naród liczący około 150 – 160 tys. używa wspólnego z Bałkarami języka. Oba narody są niekiedy traktowane jako jeden. Od początku XIX wieku zamieszkane przez nich ziemie należą do Rosji. W 1943 roku zostali deportowani z Kaukazu i powrócili dopiero po śmierci Stalina. Tradycyjnymi zajęciami było pasterstwo, rolnictwo i rzemiosło. Wyznają islam sunnicki.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.

Likwidację Górskiej ASRR rozpoczęto od wydzielania w jej obrębie narodowych obwodów autonomicznych:

Kabardyjskiego OA (1921 r.)

Karaczajo-Czerkieskiego OA (1922 r.)

Kabardyjsko-Bałkarskiego OA (1922 r.), powstałego z przekształcenia i powiększenia obszaru Kabardyjskiego AO

Czeczeńskiego AO (1923 r.)

Likwidacja

Już w 3 lata po powstaniu, 7 lipca 1924 republika została zlikwidowana, a wchodzące w jej skład narodowe obwody autonomiczne bez zmiany statusu zostały włączone bezpośrednio w skład Rosyjskiej FSRR. Z czasem większość z nich przekształcono w radzieckie republiki autonomiczne.

Ateizm – odrzucenie lub stanowisko, że . W najszerszym znaczeniu jest to brak wiary w istnienie bóstw. Słowo ateizm pochodzi od greckiego ἄθεος – ἀ- (a-, “nie”) + θεός (theos, “bóg”). Określenie to było przypisywane każdemu, kogo uznano za wierzącego w fałszywych bogów, żadnych bogów lub doktryny wchodzące w konflikt z ówczesnymi religiami.

Carstwo lub carat to państwo, którego panujący monarcha nosi tytuł cara lub carycy. Określenie pojawiło się w średniowieczu. Carstwo działa na takich samych zasadach ustroju królewskiego, ale występuje tu jako forma słowiańska. Carstwo jest zniekształconą słowiańską nazwą cesarstwa i pochodzi od Bizancjum. Tytułu car używali władcy Rosji, Bułgarii i Serbii.

Wraz ze zlikwidowaniem Górskiej ASRR z części jej obszarów nie wschodzących dotąd do żadnego obwodu autonomicznego utworzono Północnoosetyjski i Inguski Obwód Autonomiczny.

Zobacz też

Związek Radziecki i Rosyjska FSRR