Góry Bialskie - Polski Serwis Naukowy

Góry Bialskie (niem. Bielengebirge, czes. Bělské vrchy) – zwarta grupa górska w Sudetach Wschodnich. Według (Regionalizacji fizycznogeograficznej Polski) J. Kondrackiego wchodzą w skład Gór Złotych (332.61). Podobnie uważają czescy geografowie, dla których "Rychlebské hory" rozciągają się od Przełęczy Płoszczyna do Przełęczy Ramzowskiej (czes. Ramzovske sedlo).

Biała Lądecka (niem. Biele lub Landecker Biele) – rzeka w dorzeczu Odry, prawy dopływ Nysy Kłodzkiej. Wody, które niesie rzeka, zaliczane są do II klasy czystości. Administrowana jest przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej z siedzibą we Wrocławiu.
Projektowany Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk (SOO) sieci Natura 2000 wyznaczony na podstawie Dyrektywy Siedliskowej Unii Europejskiej (Dyrektywa Rady 92/43/EWG). Pierwszy projekt wyznaczenia tej ostoi przygotowany został we współpracy z naukowcami i przyrodnikami w latach 2002-2003 przez Instytut Ochrony Przyrody z Krakowa. Ostoja nie została dotychczas zgłoszona do Komisji Europejskiej przez Ministerstwo Środowiska (stan na V 2007), jest konsekwentnie wymieniana jako konieczna do powołania na liście ostoi Natura 2000 przedłożonej do Komisji Europejskiej przez naukowców i organizacje pozarządowe (tzw. Shadow List). W skład ostoi o powierzchni 16,8 tysięcy ha wchodzą dwa masywy górskie we wschodnich Sudetach: Góry Bialskie i Masyw Śnieżnika. Ponad 90% obszaru obejmują lasy. Do siedlisk leśnych występujących na tym obszarze i podlegających ochronie na podstawie dyrektyw UE należą m.in. kwaśne i żyzne buczyny oraz górskie bory świerkowe. Duże znaczenie mają także górskie łąki konietlicowe użytkowane ekstensywnie oraz górskie murawy bliźniczkowe. Łącznie na tym obszarze występuje aż 19 typów siedlisk wymienionych w Załączniku I Dyrektywy Siedliskowej. Stwierdzono tu także co najmniej 7 gatunków zwierząt wymienianych w aneksie I dyrektywy, w tym 5 gatunków nietoperzy. W dolinie Kleśnicy (Masyw Śnieżnika) w skałach metamorficznych występują wapienie krystaliczne, w których zachodzą zjawiska krasowe (np. jaskinie). Przykładem jest Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie z dobrze rozwiniętą szatą naciekową, która jest jednocześnie największym znanym zimowiskiem rzadkiego nocka orzęsionego Myotis emarginatus w Polsce i jednym z największych zimowisk nietoperzy w polskiej części Sudetów. Jest to jeden z najcenniejszych pod względem przyrodniczym obszarów w Sudetach, który w pełni kwalifikuje się do ochrony w ramach sieci Natura 2000.

Góry Bialskie często włączane są do masywu Śnieżnika, jako jego północno-wschodnia część. Za ich początek, od strony zachodniej, uznaje się Przełęcz Płoszczynę (817 m n.p.m.), przez którą przebiega granica Polska–Czechy. Od północy i wschodu góry te graniczą z Górami Złotymi poprzez Dolinę Górnej Białej Lądeckiej. Południowo-wschodnia granica z Górami Złotymi leży na przełęczy u Trzech Granic, niewielkiego obniżenia pomiędzy Bruskiem a Smrekiem. Patrząc od strony doliny, góry te wznoszą się od południowego wschodu nad Stroniem Śląskim i ciągną aż nad wieś Bielice.

Sudety Wschodnie (332.6) (cz. Jesenická oblast, Východní Sudety, Východosudetská oblast, niem. Ostsudeten) - pasma górskie w południowo-zachodniej Polsce i północnej części Czech, wschodnia część Sudetów będąca częścią prowincji Masywu Czeskiego.
Postawna – szczyt w Sudetach Wschodnich, zaliczany według różnych podziałów do Gór Złotych lub Bialskich, jeden z najwyższych w tym rejonie i z tego powodu niekiedy traktowany jako najwyższy szczyt Gór Bialskich, co nie jest ścisłe; wys. według różnych źródeł 1117 lub 1124 m n.p.m. Wierzchołek położony w Polsce, w powiecie kłodzkim, przy granicy z Czechami (odległość od granicy wynosi około 200 m w prostej linii), na wododziale zlewni Bałtyku i Morza Czarnego. Nie prowadzi na niego żaden szlak turystyczny. Północny stok Postawnej jest obszarem źródliskowym rzeki Biała Lądecka.

Ukształtowanie terenu

Góry Bialskie są pod względem ukształtowania najdziwniejszym pasmem sudeckim. Składa się na nie grupa gór rozchodzących się w kilku kierunkach lecz bez szczytu pełniącego rolę zwornika. Dzielą się na dwie części: północną i południową, oddzielone od siebie Przełęczą Suchą (1006 m n.p.m.) oraz dolinami Białej Lądeckiej i Morawki. Granica: wschodnia, północna i zachodnia są bardzo wyraźne, biegną głębokimi dolinami Białej Lądeckiej i jej dopływu Morawki. Na południowym zachodzie, od Śnieżnika oddziela je głęboka Przełęcz Płoszczyna, natomiast na południowym wschodzie można ją postawić w rejonie prawie niewidocznej Przełęczy u Trzech Granic. Granica południowa pokrywa się z granicą państwową i przebiega grzbietem, co jest ewenementem w skali światowej!

Natura 2000 – program utworzenia w krajach Unii Europejskiej wspólnego systemu (sieci) obszarów objętych ochroną przyrody. Podstawą dla tego programu są dwie unijne dyrektywy: Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa (Habitatowa). Celem programu jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważa się za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Wspólne działanie na rzecz zachowania dziedzictwa przyrodniczego Europy w oparciu o jednolite prawo ma na celu optymalizację kosztów i spotęgowanie korzystnych dla środowiska efektów. Jednolite prawo powinno ułatwić współdziałanie wielu instytucji zajmujących się ochroną przyrody stale i tych dla których jest to działanie oboczne. Zadanie i cel rangi europejskiej powinno łatwiej uzyskać powszechną akceptację społeczną, tym bardziej że poszczególne kraje członkowskie są zobowiązane do zachowania na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 walorów chronionych w stanie nie pogorszonym, co wcale nie musi wykluczać ich gospodarczego wykorzystania.
Przełęcz Ramzowska (czes. Ramzovske sedlo, 782 m n.p.m.) - przełęcz w czeskich Sudetach Wschodnich, oddzielająca Góry Złote (Rychlebské hory) od Wysokiego Jesionika (Hrubý Jesenik). Biegnie tędy linia kolejowa oraz szosa z Jesenika do Hanusovice. W rejonie przełęczy znane zimowisko Ramzova. Wyciąg krzesełkowy na Serak.

Opis geograficzny

Część północna stanowi zwarte wyniesienie ze szczytami pomiędzy 1000 a 1100 metrów (najwięcej Czernica 1083 m n.p.m.) i w stronę północną (Stary i Nowy Gierałtów) rozchodzące się w postaci dwóch słabo zaznaczonych grzbietów. Część południowa – to graniczne pasmo o dużo wyraźniej zaznaczonej linii grzbietowej i większych przewyższeniach. Tutaj też znajdują się najwyższe szczyty Gór Bialskich; ze względu na kontrowersje dotyczące przebiegu granicy między G. Bialskimi a Złotymi nie można jednoznacznie wskazać, który z okolicznych szczytów jest najwyższym szczytem Gór Bialskich – w zależności od przyjętego przebiegu tej granicy może to być Rudawiec (wg różnych źródeł 1106 lub 1112 m n.p.m.), Postawna (1124 m n.p.m.) lub Smrek (1125 m n.p.m.).

Nysa Kłodzka (czes. Kladská Nisa, niem. Glatzer Neisse) – rzeka w południowo-zachodniej Polsce, na terenie województw dolnośląskiego i opolskiego, lewobrzeżny dopływ Odry.
Klon jawor, jawor, klon jaworowy (Acer pseudoplatanus L.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Występuje naturalnie w środkowej Europie i północnym Kaukazie, poza tym zawleczony.

Najwyższe szczyty znajdują się w części południowej – są to Postawna (1124 m n.p.m.) Rudawiec (1106 m n.p.m.), Orlik (1068 m n.p.m.), Sierstkowa (974 m n.p.m.). W części północnej najwyższe są Czernica (1083 m n.p.m.) oraz Sucha Kopa (1055 m n.p.m.). Charakterystyczne dla Gór Bialskich jest to, że utrzymują w przypadku większości szczytów wysokość powyżej 1000 m, co sprawia, że tworzą swoisty mikroklimat i wyraźnie wyodrębnioną całość krajobrazową.

Pierwsze poglądy na fizycznogeograficzną regionalizację Polski pojawiły się w dziele Jana Długosza, które przez wiele następnych stuleci jako jedyne było źródłem wiedzy geograficznej. Wyraźne ożywienie w tej dziedzinie nastąpiło dopiero na przełomie XIX i XX w., ponieważ większa była już znajomość warunków naturalnych kraju. W okresie tym publikowało wielu geografów, m.in.: Stanisław Staszic, Wincenty Pol, Antoni Rehman, Wacław Nałkowski, Stanisław Lencewicz czy Ludomir Sawicki. Każdy z nich miał własną koncepcję podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne.
Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zbocza Gór Bialskich stromo opadają ku dolinom przy często spłaszczonych (część północna) szczytach. Na obszarze Gór Bialskich występuje niewiele skałek, zbudowanych z gnejsów, sporadycznie z kwarcytów, z których najbardziej znane są Trzy Siostry. Na wschodnim zboczu Płoski znajduje się rozległe blokowisko, w większości zarośnięte lasem.

Bolesławów (niem. Wilhelmsthal) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Stronie Śląskie w dolinie pomiędzy Masywem Śnieżnika a Górami Bialskimi, u zbiegu rzek Morawka i Kamienica.
Brusek (zwany również Brunek) (czes. Brousek) – szczyt o wysokości wg różnych źródeł 1116 lub 1124 m n.p.m., w południowo-zachodniej Polsce w Górach Bialskich w Sudetach Wschodnich.

Góry Bialskie stanowią, zwłaszcza w połączeniu z Masywem Śnieżnika, rozległy teren o wysokich walorach turystycznych, narciarskich i przyrodniczych (ze względu na pierwotną przyrodę i niskie zaludnienie nazywany też sudeckimi Bieszczadami).

U stóp Gór Bialskich leży niewiele miejscowości: Stronie Śląskie, Bolesławów, Nowa Morawa, Młynowiec, Stary i Nowy Gierałtów oraz Bielice.

Masyw Śnieżnika (332.62, krótko po 1945 Góry Śnieżne, czes. Králický Sněžník, niem. Glatzer Schneegebirge) – najwyższe pasmo górskie w polskiej części Sudetów Wschodnich, położone po obu stronach polsko-czeskiej granicy, na południowy wschód od Kłodzka.
Przełęcz u Trzech Granic – przełęcz w Górach Złotych na wysokości 1111 m n.p.m. pomiędzy szczytami Smrka (1125 m n.p.m.) po czeskiej stronie i Bruska (1124 m n.p.m.).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)