Góry Krymskie (ukr. Кримскі Гори, ros. Крымские Горы, krm. Qırım Dağları) – góry znajdujące się na Ukrainie, na południowym wybrzeżu Półwyspu Krymskiego.

Położenie

Aj-Petri w pobliżu Ałupki

Góry Krymskie znajdują się na południu Półwyspu Krymskiego i bezpośrednio graniczą z Morzem Czarnym. Jest to jedyny masyw górski na rozległym południowym pograniczu Ukrainy. Rozciągają się na długości 180 km z południowego zachodu na północny wschód, szerokości do 60 km (w północno-wschodniej części pasmo zwęża się do 4-10 km), od przylądka Fiolent w pobliżu Sewastopola, do Przylądka Eliasza koło Teodozji.

Góry Krymskie na całej długości tworzą 3 równoległe pasma górskie (zewnętrzne, środkowe i wewnętrzne). Najwyższy szczyt to Roman-Kosz (1545 m n.p.m.). Do najbardziej znanych masywów górskich zalicza się: Karadah, Demerdżi, Czatyr-Dah, Aj-Petri, Ajudah.

Podział

W rzeźbie gór wyróżnia się trzy równoległe pasma, rozdzielone wydłużonymi śródgórskimi obniżeniami.

Pasmo Główne

Yaylâ Dağ

Najwyższe Pasmo Główne lub Południowe rozciąga się od Bałakławy na zachodzie do Przylądka Eliasza na wschodzie. Południowe zbocza tego pasma stromo opadają w kierunku Morza Czarnego, północne natomiast są nachylone łagodnie. Pasmo jest podzielone rozłamami tektonicznymi na wyrównane, podobne do blatów stołu, masywy, płaskie wierzchowiny, nazywane w języku tureckim jajłami (yayla).

 Osobny artykuł: jajła.

Jajla Karabi jest najbardziej wysunięta na wschód i najbardziej rozległa. Na Jajla Babugan znajduje się najwyższy szczyt Gór Krymskich – Roman Kosz (1545 m n.p.m.). Między stromymi kuestami gór i pobrzeżem morza występują miejscami górskie amfiteatry, wychodnie utworów wulkanicznych w formie kopulastych wypiętrzeń – lakolitów (góra Ajudah, Kastel i inne). Powierzchnia jajli jest zbudowana z wapieni, co sprzyja rozwojowi zjawisk krasowych i ich odpowiednich form (leje krasowe, jaskinie, polja, korytarze itp.). W większości przypadków jaskinie są krótkie, głębokie, mają dużą objętość i galerie znacznej wysokości. Spośród znanych obecnie około 200 zagłębień krasowych, najgłębsza jest Jaskinia Sołdacka (500 m), najdłuższa – Kyzył-Koba (13,7 km). Pierwsza znajduje się na Jajła Karabi, druga na Jajła Dołgorukiwska.

Najbardziej znana jest Jaskinia Kryształowa (inaczej Maksymowicza), położona na Jajła Aj-Petri. Jaskinia ma 200 m długości i zagłębia się na 113 m. Znajduje się w niej wiele utworów naciekowych i kryształów, są tu stalaktyty i stalagmity.

Charakterystyczną cechą Pasma Głównego jest występowanie w nim kanionopodobnych dolin o stromych zboczach. Największy na Ukrainie jest Wielki Kanion Krymu, położony na zboczu Jajla Aj-Petrowska. Jest to wąska (3-4 m) i głęboka (240-300 m) szczelina. Kanion ma długość około 3 km. Na jego dnie płynie niewielka, pełna progów rzeczka, która w przewężeniach zajmuje całą szerokość doliny. Kamienne zbocza kanionu są strome, przeważnie pionowe. Cechy kanionów mają np. malownicze brzegi rzek Czernaja i Kacza. Kanion Kaczyński miejscami wcina się na 200 m i ma wąską (150 m) dolinę. Kanion Czarnoricziński ciągnie się na długości ponad 10 km.

Pasmo Wewnętrzne i Zewnętrzne

Od północnej strony główne Pasmo Gór Krymskich jest otoczone pasmami: Wewnętrznym i Zewnętrznym. Ich południowe stoki są strome, północne łagodnie nachylone. Przeciętna wysokość Pasma Wewnętrznego albo Środkowego wynosi 450-600 m n.p.m., najwyższa – 738 m n.p.m. (góra Ku-Bałacz). Płaskowyżowa południowo-zachodnia część Pasma Wewnętrznego znana jest jako Góry Makenzi. Równolegle do tego pasma ciągnie się Pasmo Zewnętrzne lub Północne. Jego wysokości nie przekraczają 350 m n.p.m. Pasmo Zewnętrzne obniża się stopniowo w kierunku północnym i przechodzi w równinę. Pasma Wewnętrzne i Zewnętrzne miejscami są słabo dostrzegalne w rzeźbie terenu. Najbardziej wyraziście zarysowują się one w okolicach Symferopola, Bachczysaraja i w kilku innych miejscach.