Góry Księżycowe - Polski Serwis Naukowy

Roślinność na stokach Ruwenzori (wys. 3 700 m n.p.m.)

Góry Księżycowe (łac. Lunae Montes) – termin ukuty przez Ptolemeusza z Aleksandrii, żyjącego w II wieku n.e. matematyka, astronoma i geografa, który na sporządzonej przez siebie mapie Afryki tak oznakował leżące w pobliżu równika pasmo górskie, którego lodowce i śniegi miałyby być zaczynem źródeł Nilu.

John Hanning Speke (ur. 4 maja 1827 koło Bath w południowowschodniej Anglii , zm. 15 września 1864 tamże) - angielski podróżnik, oficer i badacz Afryki.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Informacja o pokrytych śniegiem górach na południe od równika pochodziła od żyjącego za panowania cesarza Klaudiusza kupca znanego jako Diogenes. Grek, który ok. roku 50 n.e. udał się drogą morską do wschodniej Afryki, gdzie podjął wyprawę w głąb lądu docierając do dwóch wielkich zbiorników wodnych, skąd widział pasmo górskie o ośnieżonych szczytach.

Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Państwo graniczy z Etiopią, Somalią, Sudanem, Tanzanią i Ugandą. Stolicą Kenii jest Nairobi.

Jezioro Wiktorii (Ukerewe, Victoria Nyanza, ang. Lake Victoria) – jezioro pochodzenia tektonicznego, położone na Wyżynie Wschodnioafrykańskiej, w kotlinie między Wielkim Rowem Zachodnim, a Wielkim Rowem Wschodnim. Zaliczane jest do tzw. Wielkich Jezior Afrykańskich. Jego wody podzielone są między trzy państwa: Kenię, Ugandę i Tanzanię. Zajmuje powierzchnię 68,8 tys. km², co sprawia, że jest to największe jezioro Afryki, największe tropikalne jezioro świata, drugie jezioro słodkowodne świata, trzecie pod względem powierzchni i ósme pod względem objętości na świecie.

Źródła Nilu nie zostały odnalezione do roku 1613, kiedy to Pedro Páez, hiszpański misjonarz wysłany przez Portugalczyków ustalił, że źródłem Nilu Błękitnego jest Jezioro Tana w dzisiejszej Etiopii, co w roku 1770 potwierdził Szkot James Bruce.

W roku 1858 brytyjski badacz John Hanning Speke uznał, że Nil wypływa z Jeziora Wiktorii, co potwierdził w roku 1875 Henry Morton Stanley, który w roku 1889, wespół z Mehmedem Eminem Paszą zbadał pasmo górskie Ruwenzori i ustalił, że przynajmniej część wód zasilających źródła Nilu pochodzi właśnie stamtąd. Z czego wynika, że Góry Księżycowe i Ruwenzori to jedno.

Nil () w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu. Płynie na obydwu półkulach; źródło znajduje się na 2°16′55.92″S, 29°19′52.32″E, a ujście na 31°N. Licząca prawie 3 mln km² powierzchnia dorzecza, na kontynencie afrykańskim ustępuje jedynie dorzeczu rzeki Kongo.

Sir Richard Francis Burton (ur. 19 marca 1821 w Torquay, Devonshire, zm. 19 października 1890 w Trieście) – brytyjski żołnierz, dyplomata, lingwista, pisarz, podróżnik i odkrywca w Indiach, na Bliskim Wschodzie, w Afryce i Ameryce Południowej.

Pasmo Ruwenzori składa się z sześciu gór noszących imiona wybitnych badaczy - poszukiwaczy źródeł Nilu - Góra Stanleya (jej wierzchołek - Margherita - jest trzecim co do wysokości szczytem Afryki - 5 109 m n.p.m.), Góra Speke'a, Góra Emina, Góra Bakera (od nazwiska brytyjskiego podróżnika sir Samuela White'a Bakera) i Góra Gessi'ego (od nazwiska włoskiego podróżnika Romlo Gessi'ego, który badał górny bieg Nilu do Jeziora Alberta w roku 1876. W roku 1906 włoski alpinista Luigi Amedeo di Savoia d'Abruzzi zdobył Górę Stanleya, nazywając jej najwyższy wierzchołek Margherita od imienia włoskiej królowej-matki.

Mehmed Emin Pasza, właściwie Eduard Schnitzer (ur. 28 marca 1840 w Opolu, zm. 23 lub 24 października 1892 w Kinena w obecnej Demokratycznej Republice Konga) - niemiecki lekarz, podróżnik i polityk.

Kilimandżaro – góra w Tanzanii leżąca przy pograniczu z Kenią. Jest najwyższą górą Afryki i jednym z najwyższych samotnych masywów. W jego skład wchodzą trzy szczyty będące pozostałością po trzech wulkanach:

Nie ma żadnego dowodu na to, że właśnie Ruwenzori widział w czasie swej wyprawy Diogenes. Być może oglądał jeden z dwóch najwyższych szczytów Afryki - górę Kenia lub Kilimandżaro - leżące znacznie bliżej wschodniego wybrzeża kontynentu, ale przyjęło się nazywać "Górami Księżycowymi" właśnie pasmo Ruwenzori.

Etiopia (Federalna Demokratyczna Republika Etiopii – w , ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk) – dawniej Abisynia – państwo położone we wschodniej Afryce. Od południa graniczy z Kenią, na zachodzie z Sudanem, na wschodzie z Dżibuti i Somalią, a na północnym wschodzie z Erytreą.

Geografia – nauka przyrodnicza i społeczna zajmująca się badaniem powierzchni Ziemi (przestrzeni geograficznej), jej zróżnicowaniem przestrzennym pod względem przyrodniczym i społeczno-gospodarczym, a także powiązaniami pomiędzy środowiskiem przyrodniczym a działalnością społeczeństw ludzkich. Nazwa geografia (gr. Γεωγραφία) pochodzi od słów γῆ geos – "ziemia" i γράφω grapho – "piszę". Za twórcę terminu uważa się Eratostenesa z Cyreny. Ze względu na różnorodność przedmiotu geografii i urozmaiconej metodologii częste są dyskusje wokół jej definicji oraz zakresu badawczego; proponuje się używanie w miejsce dotychczasowej nazwy "geografia" terminu "nauki geograficzne".

Ciekawostki

W roku 1990 Bob Rafelson nakręcił film Góry Księżycowe, który opowiada o wyprawie Richarda Francisa Burtona (Patrick Bergin) i Johna Hanninga Speke'a (Iain Glen) do źródeł Nilu. Film ten został uznany za rasistowski (tj. ukazujący w złym świetle czarnoskórych mieszkańców Afryki) i nie dopuszczony do szerokiej dystrybucji w USA.

Pedro Páez - (ur. 1564 r. w Madrycie ; zm. 1622 r. w Etiopii), hiszpański jezuita, wysłannik papieża Sykstusa V do Etiopii. Wyruszył w 1589 r. jednak po drodze dostał się do niewoli w Jemenie spędził tam 7 lat. Do Etiopii dotarł po licznych perypetiach w 1603 r.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

Bibliografia

Carl Waldman & Alan Wexler, Encyclopedia of Exploration, New York 2004, ISBN 0-8160-4678-6