Görlitz - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Na mapach: 51°09′N 14°59′E / 51.15, 14.983

Görlitz ([ˈgœʁlɪts] ; górnołuż. Zhorjelc, wym. [ˈzhorʲɛlts]; czes. Zhořelec, wym. [ˈzhor̝ɛlɛts]; pol. Zgorzelec, pol. hist. Zgorzelice) - miasto powiatowe w Niemczech, najbardziej wysunięte na wschód. Leży administracyjnie w kraju związkowym Saksonia, w okręgu administracyjnym Drezno, siedziba powiatu Görlitz. Do 31 lipca 2008 Görlitz było miastem na prawach powiatu.

785 r. - Król Franków Karol Wielki podbija i chrystianizuje Saksonię, w 787 roku anektuje Bawarię. Niemcy pod panowaniem Karolingów. 800 r. - Karol Wielki zostaje w Rzymie koronowany na cesarza. 843 r. - Traktat w Verdun i rozpad Cesarstwa Karolingów. Ziemie niemieckie w obrębie Królestwa Wschodniofrankijskiego.
Bolesław I Chrobry (Wielki) (ur. 967 w Poznaniu, zm. 17 czerwca 1025) – książę Polski od 992 roku, pierwszy koronowany władca Polski (od 1025 roku) z dynastii Piastów, w latach 1003-1004 był także księciem Czech jako Bolesław IV.

Położone jest nad Nysą Łużycką na granicy z Polską, w Łużycach Górnych. Szóste co do wielkości miasto Saksonii - po Lipsku, Dreźnie, Chemnitz, Zwickau i Plauen. Siedziba biskupów: ewangelickiego i katolickiego. Dawniej tworzyło jedno miasto wraz z Zgorzelcem, dzisiejszym miastem położonym w województwie dolnośląskim. Görlitz jest jednym z niewielu niemieckich miast tej wielkości niezniszczonych podczas II wojny światowej, a co za tym idzie posiadających niezaburzony układ przestrzenny i zabytki ze wszystkich epok historycznych.

Muzeum Śląskie w Görlitz, niem. Das Schlesische Museum zu Görlitz otwarto 13 maja 2006 w kompleksie budynków Schönhof, Mittelhaus i Hallenhaus przy Targu Rybnym (Fischmarkt) i Dolnym Rynku (Untermarkt) w Görlitz.
Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał.

Historia

Kalendarium:

na przełomie X i XI w. gród Serbołużyczan zajęty i włączony do Polski wraz z Łużycami przez Bolesława I Chrobrego; po jego śmierci przejściowo pod panowaniem margrabiów brandenburskich, następnie Czech

1076 - osada wraz ze wschodnią częścią Górnych Łużyc przyłączona do Czech

1131 - powstał gród nad Nysą Łużycką z polecenia czeskiego księcia Sobiesława

ok. 1215 - prawa miejskie

1319-1329 – miasto pod panowaniem śląskiego Piasta Henryka I Jaworskiego, miasto zostaje włączone do księstwa jaworskiego

1346-1815 miasto-członek górnołużyckiego Związku Sześciu Miast.

1377 - powstało oddzielne księstwo Görlitz (Herzogtum Görlitz) utworzone przez króla czeskiego i cesarza niemieckiego Karola IV

1466 - pod panowaniem króla węgierskiego Macieja Korwina

1618-1648 - zniszczenia w czasie wojny trzydziestoletniej

1635-1815 - z Łużycami Górnymi we władaniu książąt saskich

1815 - po kongresie wiedeńskim włączony został do Prus i stał się częścią prowincji Śląsk (Provinz Schlesien)

od 1848 połączenie kolejowe z Węglińcem, od 1865 z Lubaniem i Jelenią Górą

w 1919 roku z wyniku podziału prowincji Śląsk na dwie mniejsze prowincje, stał się częścią prowincji Dolny Śląsk (Provinz Niederschlesien)

w czasie II wojny światowej 1939–45 obóz dla jeńców — podoficerów i szeregowych różnej narodowości (Stalag VIII A Görlitz), przez który przeszło ponad 44 tys. osób (zginęło kilka tysięcy jeńców, głównie radzieckich i włoskich)

kwiecień 1945 - zacięte walki o sforsowanie Nysy Łużyckiej

na mocy postanowień konferencji poczdamskiej Nysa Łużycka stała się rzeką graniczną, a prawobrzeżna część miasta włączona w obszar Polski i nadano jej nazwę Zgorzelice (obecnie Zgorzelec)

Do 1945 Zgorzelec stanowił przedmieście Görlitz. W 1945 Niemcy zniszczyli most staromiejski Zgorzelec-Görlitz, odbudowany w 2004 roku. Władze obu miast podpisały 8 lipca 2003 deklarację o utworzeniu Europa-Miasto (niem. Europastadt), w Görlitz działa spółka promująca miasto o nazwie Europastadt Görlitz/Zgorzelec GmbH. Miasta Görlitz i Zgorzelec ubiegały się wspólnie o przyznanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury, tytułu nie uzyskały. W 2009 Narodowodemokratyczna Partia Niemiec protestowała przeciwko imigracji Polaków używając m.in. plakatów "Zatrzymać polską inwazję".

Waggon- und Maschinenbau AG, WUMAG, VEB Waggonbau Görlitz - założone w 1847 roku w Görlitz zakłady produkujące tabor kolejowy. Od roku 1997 wchodzą w skład Bombardier Transportation.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Na pierwszym planie młyn (Vierrademühle), dalej kościół św. Piotra i Pawła i Waidhaus (szary budynek) widziane z mostu staromiejskiego

Apteka Ratuszowa (Ratsapotheke)

Nowy Ratusz

Demografia

Osobny artykuł: Ludność Görlitz.

Miasto zamieszkuje 55 957 mieszkańców (31 grudnia 2009).

Konferencja poczdamska (17 lipca 1945 – 2 sierpnia 1945 w Poczdamie w pałacu Cecilienhof) – spotkanie przywódców koalicji antyhitlerowskiej, tzw. wielkiej trójki.
Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym[1]. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)