Götz von Berlichingen, właściwie Gottfried von Berlichingen (ur. 1480 w Wirtembergii, zm. 1562 w Hornbergu w Niemczech) – rycerz niemiecki.

Miedzioryt przedstawiający "żelazną rękę" Götza von Berlichingena

Mając 16 lat Götz von Berlichingen wstąpił na służbę u margrabiego Fryderyka II – władcy Brandenburgii-Ansbach. Rok później (w 1497) uczestniczył w wyprawie cesarza Maksymiliana I tocząc boje w Lotaryngii, Brabancji i Burgundii. W 1499 z trudem ocalił swe życie w przegranej kampanii szwajcarskiej. Podobnie jak Georg von Frundsberg był rozczarowany strategią wojskową przyjętą przez cesarza Maksymiliana I.

Od 1500 dzięki swej waleczności i umiejętnościom uczestniczyl w licznych kampaniach rycerskich. Wraz ze swym oddziałem brał udział w walkach toczonych pomiędzy poszczególnymi książętami i miastami Niemiec. Celem tych walk było przywracanie naruszonego prawa. Pomimo skomplikowanej sytuacji politycznej von Berlichingen dał się poznać jako lojalny i waleczny rycerz. Służąc księciu Bawarii Albertowi IV Mądremu w czasie lanshutskiej wojny sukcesyjnej pomiędzy Palatynatem a Bawarią w 1505 podczas oblężenia Landshut wskutek wystrzału z kolubryny stracił prawą rękę. Nie chcąc porzucić rycerskiego rzemiosła kazał wykuć sobie z żelaza protezę ręki i nadal ze swoim oddziałem był do dyspozycji lokalnych władców.

W 1519 walczył u boku Ulricha księcia Wirtembergii z wojskami Ligi Szwabskiej.Trafił do niewoli, ale za wstawiennictwem Georga von Frundsberga (generalnego dowódcy piechoty Ligi) uwolniono go w 1522 po zapłaceniu okupu (ok. 2 tys. guldenów w złocie) i złożeniu przysięgi, że nie wystąpi nigdy przeciw Lidze.

Von Berlichingen trzymał się z dala od polityki, ale w trakcie wojny chłopskiej w Niemczech w 1525 obwołano go przywódcą powstańców rejonu Odenwald, który należał do Ligi Szwabskiej. Ponieważ wystąpienie przeciwko Lidze było złamaniem przysięgi – po miesiącu Götz uciekł do swojego zamku. Pomimo to Liga oskarżyła go o niedotrzymanie przyrzeczenia. W 1526 zdecydował się pojechać do Augsburga aby oczyścić się z zarzutów. Podobnie jak Cesarz, Liga Szwabska udzieliła mu gwarancji nietykalności, ale gdy tylko przybył do miasta wtrącono go do lochu (listopad 1528). W 1530 potwierdził Lidze złożoną w 1522 przysięgę i został zwolniony. Nałożono na niego areszt domowy co oznaczało, iż nie mógł opuszczać swojego zamku Hornberg nad rzeką Neckar. W 1540 cesarz Karol V zwolnił go, jako kalekiego starca, z przysięgi i zakazów. Götz opuścił areszt w 1542 i brał udział w wojnie przeciwko Turkom na Węgrzech oraz wspomagał cesarza Karola V w 1544 w walkach we Francji. Podupadłszy na zdrowiu powrócił do Hornbergu, gdzie dożył 82 lat.

Götz był przykładem wierności książętom i wierności danemu słowu. Uchodził za człowieka honoru, dozgonnie oddanego swemu władcy. Wykorzystali to propagandziści III Rzeszy nadając 17 Dywizji Grenadierów Pancernych SS jego imię. Przydomek Götz von Berlichingen przyjął również Walther Karjus, jednoręki pilot myśliwski z okresu I wojny światowej.

Przypisy