Głóg - Polski Serwis Naukowy

Głóg jednoszyjkowy

Zobacz hasło głóg w Wikisłowniku

Głóg (Crataegus L.) – rodzaj roślin należący do rodziny różowatych (Rosaceae). Do rodzaju zaliczanych jest ok. 200 gatunków. Jako gatunek typowy wskazany został takson Crataegus oxyacantha L., który współcześnie identyfikowany jest w różnych źródłach jako głóg zgiętodziałkowy (Crataegus curvisepala Lindm. 1918) lub głóg dwuszyjkowy (Crataegus laevigata (Poir.) DC. 1825).

Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski – całościowa, krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Opracowana została przez Instytut Botaniki im. prof. W. Szafera PAN w Krakowie. Składa się z dwóch wydań.

Gatunek typowy – gatunek wyznaczony przez systematyków jako typ nomenklatoryczny, czyli wzorzec taksonomiczny umożliwiający stosowanie nazw rodzajowych czy rodzinowych. Typ nie musi być typowym przedstawicielem reprezentowanego taksonu, nie musi też świadczyć o jego zmienności. Typ umożliwia identyfikację taksonów. Okazy będące typami przechowywane są w specjalnych kolekcjach, a miejsce przechowywania wzorca jest dokładnie znane. W razie wątpliwości można odwołać się do gatunku typowego i wyróżnionych dla niego cech diagnostycznych.

Morfologia

Cierniste krzewy lub niewysokie drzewa. Liście pojedyncze, ząbkowane lub klapowane. Kwiaty białe, rzadko tylko różowe, zebrane w kwiatostany. Owoc pozorny, najczęściej czerwony.

Systematyka

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj z plemienia Pyreae, podrodziny Spiraeoideae (dawniej Pomoideae) z rodziny różowatych Rosaceae, rzędu różowców Rosales w obrębie kladu różowych obejmującego część roślin okrytonasiennych. Pozycja w systemu Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Erchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), podrodzina Crataegoideae Horan., plemię Crataegeae Koehne, rodzaj głóg (Crataegus L.).

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Różowe – grupa roślin w zależności od ujęcia systematycznego stanowiąca . Należą tu rośliny o zdrewniałych łodygach (drzewa i krzewy), rośliny zielne. Należy do niej 16 rzędów roślin okrytonasiennych.

Gatunki flory Polski

głóg dwuszyjkowy (Crataegus laevigata (Poir.) DC., synonimy: C. oxycantha L., C. palmstruchii Lindm.)

głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna Jacq.)

głóg nierównoząbkowy (Crataegus ×subsphaericea Gand.)

głóg odgiętodziałkowy (Crataegus rhipidophylla Gand., syn. C. curvisepala Lindm.)

głóg pośredni (Crataegus ×media Bechst.)

głóg szypułkowy (Crataegus pedicellata Sarg.) – antropofit zadomowiony

głóg syberyjski (Crataegus sanguinea J. G. Cooper) – gatunek uprawiany

głóg wachlarzowaty (Crataegus flabellata (Bosc ex Spach) K. Koch) – antropofit zadomowiony

głóg wielkoowockowy (Crataegus ×macrocarpa Hegetschw.)

Inne gatunki (wybór)

głóg cętkowany, g. kropkowany (Crataegus punctata Jacq.)

głóg czarny (Crataegus nigra W. et K.)

głóg Douglasa (Crataegus douglasii Lindley)

głóg miękki (Crataegus mollis (Torr. et Grray) Scheele)

głóg ostrogowy (Crataegus crus-galli L.)

głóg owłosiony (Crataegus submollis Sarg.)

głóg szkarłatny (Crataegus intricata Lange)

głóg śliwolistny (Crataegus ×prunifolia (Lam.) Pers.)

głóg Watta (Crataegus wattiana Hemsl. et Lace, syn. C. korolkowii L. Henry)

głóg włoski – (Crataegus azarolus L.)

głóg zielony (Crataegus chlorosarca Maxim.)

Zastosowanie

Owoce większości gatunków nadają się do spożycia, szczególnie zaś na przetwory.

Niektóre gatunki są wykorzystywane jako rośliny lecznicze.

Niektóre gatunki są wykorzystywane jako rośliny ozdobne.

Drewno niektórych gatunków wykorzystywane jest do wyrobów tokarskich i in.

Jest składnikiem wielu mieszanek herbacianych.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-25].
Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-28].
Crataegus curvisepala (ang.). W: The Plant List [on-line]. Kew Gardens. [dostęp 2011-09-05].
Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste. C. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 274. ISBN 83-01-11074-0.
D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell. Phylogeny and classification of Rosaceae. „Plant Systematics and Evolution”. 266, s. 5–43, 2007. doi:10.1007/s00606-007-0539-9.
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Crataegus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-28].
Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.