Na mapach: 55°08′N 27°41′E / 55.133, 27.683

Głębokie (biał. Глыбо́кае, ros. Глубо́кое) – miasto na Białorusi w obwodzie witebskim, centrum administracyjne rejonu głębockiego, 80 km południowy zachód od Połocka.

Miasto położone jest na drodze Połock-Wilno i na linii kolejowej Królewszczyzna – Woropajewo. Liczy 18,2 tysięcy mieszkańców (2010). W jego granicach leżą dwa jeziora: Kahalnaje i Wielkie. Z ostatniego wypływa rzeka Brzozówka.

Historia

Pierwsze wzmianki w źródłach historycznych na temat Głębokiego pochodzą z 1414 i tę datę uznaje się za czas założenia miejscowości. W 1514 Głębokie pojawia się w Metryce Wielkiego Księstwa Litewskiego jako dwór i centrum majątku Zianowiczów.

II Rzeczpospolita

W grudniu 1919 Głębokie zostało zajęte przez Wojsko Polskie, ale już w lipcu przeszło w ręce bolszewików w wyniku ofensywy Tuchaczewskiego. 5 lipca 1920 w pobliżu Głębokiego miała miejsce bitwa, w której po obu stronach poległo 1,5 tys. żołnierzy. W październiku 1920 Polacy ostatecznie odzyskali miejscowość. W 1921 traktat ryski oficjalnie potwierdził przynależność Głębokiego do II Rzeczypospolitej. Miejscowość otrzymała status miasteczka i stała się centrum administracyjnym powiatu dziśnieńskiego oraz siedzibą gminy Głębokie, od 19 lutego 1921 w składzie województwa nowogródzkiego, następnie od 13 kwietnia 1922 Ziemi Wileńskiej i wreszcie od 20 stycznia 1926 – województwa wileńskiego. 10 listopada 1933 w granice miasteczka włączono kolonię Gliniszcza i majątek Głębokie.

Według spisu z roku 1921, Głębokie zamieszkiwało 2844 Żydów, co stanowiło 63% jego mieszkańców.

Tuż przed wybuchem II wojny światowej Głębokie liczyło 9,7 tys. mieszkańców, działał zakład cukierniczy, garbarnia, młyn, administracja powiatu, prywatne sklepy i składy towarów. W każdy czwartek odbywał się targ, a także czterokrotnie w ciągu roku – kiermasze. Stacjonował w nim też pułk KOP- Korpusu Ochrony Pogranicza.

17 września 1939 w wyniku agresji ZSRR na Polskę miasteczko zostało zajęte przez Armię Czerwoną.

II wojna światowa i później

Wkrótce po wkroczeniu wojsk sowieckich, 2 listopada 1939, Głębokie zostało włączone w skład Białoruskiej SRR. 4 grudnia 1939 miejscowość znalazła się na obszarze nowo utworzonego obwodu wilejskiego. 15 stycznia 1940 otrzymała status miasta i została centrum administracyjnym rejonu głębockiego.

Mord więźniów w VI 1941 r. W czasie ewakuacji więźniów do Witebska NKWD zamordowało od kilkuset do kilku tysięcy więźniów. Większość więźniów (najwięcej Polaków) zamordowano w Mikołajewie nad Dźwiną koło Ułły. W Głębokim Niemcy utworzyli getto. Podczas jego likwidowania w lipcu 1943 roku wybuchło w getcie w Głębokim antyhitlerowskie powstanie zbrojne.

Na miejscowym cmentarzu katolickim zachowały się groby rodziców Tadeusza Dołęgi-Mostowicza, ojca Stefana i matki Stanisławy z Popowiczów. W roku 1998 na tylnej ścianie domu (obecnie budynek sądu) należącego niegdyś do Mostowiczów wmurowano dwujęzyczną tablicę upamiętniającą pisarza.

W lipcu 2009 roku na terenie prawosławnego soboru Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy w trakcie prac porządkowych wierni znaleźli szczątki Polaków. Prowadzone jest postępowanie sprawdzające, a kości zostały zasypane, oficjalnie z powodu odoru.

Flaga i herb

Flaga i herb Głębokiego zostały ustanowione 20 stycznia 2006 ukazem prezydenta Białorusi nr 36.

czytaj dalej: [2], [3]