GAZ-13 Czajka - Polski Serwis Naukowy

Czajka kabriolet

GAZ-13 Czajka, ros. ГАЗ-13 Чайка (pol. mewa) – luksusowa limuzyna, produkowana w ZSRR w zakładach GAZ w latach 1959-1981, wyłącznie dla dygnitarzy krajów demokracji ludowej.

Opis modelu

Czajka wzorowana była częściowo na amerykańskim samochodzie Packard Caribbean z lat 50. Produkcja Czajek rozpoczęła się 16 stycznia 1959 roku. Samochód ten jako jedyny – do rozpoczęcia w końcu lat 70. XX w. produkcji Czajki GAZ 14 – produkowany w krajach socjalistycznych posiadał:

Blok wschodni (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej – KDL, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.

Jurij Aleksiejewicz Gagarin, ros. Юрий Алексеевич Гагарин (wym. ˈjurʲɪj ɐlʲɪˈksʲeɪvʲɪtɕ gɐˈgarʲɪn) (ur. 9 marca 1934 w Kłuszynie, zginął 27 marca 1968 w okolicach Kirżacza) – radziecki kosmonauta, pierwszy człowiek w kosmosie, Bohater Związku Radzieckiego i kawaler Orderu Lenina.

Elektrycznie sterowane szyby

Automatyczną skrzynię biegów ze specjalnym biegiem "D" czyli defiladowym

Silnik V8, o pojemności 5,5 l i mocy 195 KM

Czajkę produkowano w dwóch wersjach nadwoziowych: podstawowy sedan (GAZ 13 1959-1981) i małoseryjny kabriolet (GAZ 13B 1961-1962 – około 20 sztuk). Samochód posiadał trzy rzędy siedzeń i mogło nim podróżować 7 osób. Nieliczna odmiana limuzyny GAZ-13A posiadała oddzielony przegrodą przedział pasażerski. Około 10 samochodów było skarosowanych jako rządowe karetki pogotowia (nadwozie kombi) w zakładach RAF. Z uwagi na w miarę komfortową jazdę, niewielką liczbę samochodów dostosowano dla potrzeb filmu, montując w odkrywanym przedziale pasażerskim podstawę dla kamery. Ogółem wyprodukowano 3179 sztuk.

ZiŁ (ros. ЗиЛ, skrót od Завод имени Лихачёва Zakład imienia Lichaczowa) – marka radzieckich, a obecnie rosyjskich samochodów ciężarowych, autobusów oraz samochodów opancerzonych dla dygnitarzy.

Michaił Aleksandrowicz Szołochow, ros. Михаил Александрович Шолохов (ur. 24 maja 1905, zm. 21 lutego 1984) – radziecki pisarz.

Czajka GAZ 13 to zdecydowanie jeden z najładniejszych i najbardziej luksusowych pojazdów produkowanych w ZSRR – pod koniec produkcji był samochodem już bardzo przestarzałym i staromodnym. Produkowany był dla wyższych władz państwowych (np. ministrowie, pierwsi sekretarze partii poszczególnych republik) i przedstawicieli dyplomatycznych ZSRR oraz innych państw. Najwyższe władze używały limuzyn ZiŁ, władze średniego szczebla – Wołg. Z powodu "oficjalnego" przeznaczenia, większość samochodów wykonana była w kolorze czarnym. Samochody te rozdawane były też przez państwo jako nagrody dla szczególnie zasłużonych, m.in. otrzymali je Jurij Gagarin i Michaił Szołochow. Od lat 70. wysłużone egzemplarze trafiały m.in. do pałaców ślubów, dla przewozu nowożeńców (za opłatą dwa razy wyższą od Wołgi).

Kombi – typ nadwozia samochodu osobowego o wydłużonej tylnej części, zazwyczaj przeznaczonej na bagaż. W odróżnieniu od typu hatchback wysokość kabiny nie zmniejsza się aż do samego końca samochodu; szyb z boku jest po trzy a nie po dwie; tylna szyba nie jest tak mocno odchylona od pionu. Jest to nadwozie dwubryłowe.

OHV (Over Head Valve) (ang.: dosł: zawór w głowicy) - jest to powszechnie w świecie używane oznaczenie rodzaju rozrządu silników tłokowych, w których wałek rozrządu umieszczony w bloku silnika, steruje zaworami znajdującymi się w głowicy poprzez popychacze. Jest to rozrząd górnozaworowy (tzw. "zawory wiszące"). Obecnie układ ten wyparty został przez rozrząd OHC. Używany jest sporadycznie w wozach produkowanych w Północnej Ameryce.

Nieliczne egzemplarze, jakie dostały się w ręce cywilne i zostały zaadaptowane jako taksówki, często poddane były przez właścicieli pewnym modyfikacjom. Ze względu na duże spalanie rzędu ok. 40 litrów na 100 km zastępowano oryginalne silniki GAZa silnikami Diesla od ciężarówek bądź też od innych luksusowych samochodów z mocnymi silnikami. Pozwalało to zredukować ilość spalanego paliwa nawet do 10 litrów/100km.

Moment siły (moment obrotowy) siły F względem punktu O jest to iloczyn wektorowy promienia wodzącego r, o początku w punkcie O i końcu w punkcie przyłożenia siły, oraz siły F:

Packard Caribbean – model samochodu amerykańskiej marki Packard produkowany w latach 1953 - 1956, w ramach tzw. 26 (1953) i 54 - 56 (1954/1956) serii aut tej marki. Występował tylko w wersji kabriolet. Fabryka oferowała trzy rodzaje kolorów nadwozia: Dover White, Scottish Heather and Maltese Gray. Modelem tym jeżdziła m.in. Édith Piaf.

Ciekawostki

W 1979 roku studio filmowe DEFA z NRD nakręciło komedię pod tytułem: Der schwarze Tschaika (Einfach Blumen aufs Dach). Film opowiada historię zwykłego robotnika który zamiast Trabantem – jeździ właśnie Czajką. Obraz ten kilkakrotnie pokazywała polska telewizja w latach 80. XX w.

V8 – oznaczenie widlastego silnika spalinowego o ośmiu cylindrach. Cylindry w silniku V8 najczęściej ustawione są pod kątem 90°, rzadziej pod kątem 60°.

GAZ (ros. ГАЗ, skrót od Горьковский автомобильный завод) - marka radzieckich i rosyjskich samochodów produkowanych przez fabrykę Gorkowskij Awtomobilnyj Zawod (Gorkowska Fabryka Samochodów) w Niżnym Nowogrodzie (w latach 1932-1990 noszącym nazwę Gorki, stąd nazwa fabryki). Pod marką GAZ produkowane były samochody osobowe, ciężarowe i terenowe. Fabryka wytwarzała również pojazdy wojskowe.

Dane techniczne

Silnik

V8 5,5 l (5529 cm³), 2 zawory na cylinder, OHV

Średnica cylindra × skok tłoka: 100,00 mm × 88,00 mm

Stopień sprężania: 8,5:1

Moc maksymalna: 195 KM (143,5 kW) przy 4200 obr/min

Maksymalny moment obrotowy: 402 N•m przy 2200 obr/min

Osiągi

Prędkość maksymalna: 160 km/h

Inne

Przełożenie główne: 3,38:1

Przełożenia biegów (I / II / III / wsteczny): 2,84:1 / 1,62:1 / 1:1 / 2:1

Współczynnik przekładni hydrokinetycznej: 2,4:1

Promień skrętu: 7,8 m

Rozstaw kół tył / przód: 1530 / 1540 mm

Prześwit: 180 mm

Opony: 8,2 x 15

GAZ-13 Czajka

Czajka GAZ 14, ros. Чайка (co znaczy mewa) to luksusowy pojazd produkowany wyłącznie dla wysokich urzędników państwowych w zakładach GAZ od końca lat 70. XX w.

Przekładnia hydrokinetyczna to przekładnia hydrauliczna, w której wykorzystywana jest energia kinetyczna cieczy, najczęściej oleju hydraulicznego, jako medium przekazującego energię z pompy (element czynny) do turbiny (element bierny). Pomiędzy pompą a turbiną znajduje się kierownica, zmieniająca parametry energetyczne cieczy.

GAZ-13 Czajka

Przypisy

↑ ГАЗ-13 Чайка: птица из-за океана [dostęp 23-6-2009]
↑ (ros.) A. Nowikow, Ptica sczastia wczeraszniego dnia – awtomobil Czajka w: Igruszki dla bolszych, nr 22/2003, s.32-34

Źródła

1959 GAZ-13 TCHAIKA specs and performance (ang.). automobile-catalog.com. [dostęp 27-08-2011].

Linki zewnętrzne

Więcej zdjęć samochodu