GNU/Linux - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy kontrowersji związanych z nazewnictwem systemu Linux, a nie samego systemu. Zapoznaj się również z: GNU i Linux.

GNU/Linux – tym mianem określa się często uniksopodobny system GNU z jądrem Linux. Korzysta on z jądra Linux, gdyż mikrojądro GNU Hurd tworzone przez GNU jest wciąż w fazie rozwojowej. Zazwyczaj jednak, w mowie fachowej i potocznej, wspomniany system jest określany tylko jednym wyrazem – Linux.

BusyBox to program komputerowy łączący funkcje podstawowych narzędzi Uniksa w jednym pliku wykonywalnym. BusyBox używany jest w zastępstwie pakietu GNU Coreutils (czyli zestawu programów do podstawowych operacji na plikach) w małych, jednodyskietkowych lub wbudowanych dystrybucjach Linuksa. BusyBox jest wolnym oprogramowaniem, rozprowadzanym na licencji GNU GPL.

Parser (inaczej analizator składniowy) w informatyce program dokonujący analizy danych wejściowych w celu określenia ich gramatycznej struktury w związku z formalną gramatyką. Nazwa analizator składniowy podkreśla analogię zastosowania programu do analizy stosowanej w gramatyce i lingwistyce. Dzięki temu procesowi komputery są w stanie przetworzyć czytelny dla człowieka tekst w strukturę danych przydatną do dalszej obróbki.

Kontrowersje związane z nazwą systemu operacyjnego opartego na jądrze Linux i m.in. oprogramowaniu GNU powstały, gdy Richard Stallman, założyciel Free Software Foundation i projektu GNU, zaczął promować nazwę „GNU/Linux”. Podkreśla ona duży wkład tego projektu dla większości istniejących dystrybucji Linuksa (np. kompilatory, biblioteki, parsery).

Mozilla Firefox – otwarta przeglądarka internetowa oparta na silniku Gecko, stworzona i rozwijana przez Korporację Mozilla oraz ochotników. Obecnie zajmuje drugą pozycję (31,15% udziału) w rankingu najpopularniejszych przeglądarek na świecie pod względem liczby użytkowników oraz pierwszą w Polsce.

Biblioteka standardowa języka C (libc) to biblioteka zawierająca podstawowe procedury języka C. W Uniksach jest używana, bezpośrednio lub pośrednio, przez praktycznie każdy program, niezależnie od języka w jakim jest napisany.

Z kolei przeciwnicy tego podejścia przypominają, że w przeciętnej dystrybucji jest też wiele oprogramowania powstałego w innych, niezależnych od FSF, projektach (np. środowisko graficzne KDE). Proponują oni aby kompletny system operacyjny nazywać po prostu „Linux”.

Dystrybucje GNU/Linuksa

Nie istnieje jedna oficjalna wersja GNU/Linuksa, wydana np. dzięki porozumieniu członków projektu GNU oraz programistów Linuksa.

Musix GNU+Linux – dystrybucja Linuksa zaprojektowana i zbudowana z myślą o odtwarzaniu oraz edycji materiału muzycznego i wideo. Dystrybucją bazową jest Debian, aktualna wersja 2.0 pracuje pod kontrolą jądra 2.6.29.4. Jest jedną z dystrybucji aprobowanych przez Free Software Foundation.

Free Software Foundation (Fundacja Wolnego Oprogramowania) – najważniejsza instytucja sponsorująca Projekt GNU, założona w 1985 roku przez Richarda Stallmana. Misją FSF jest tworzenie, ochrona i promocja wolności użytkowania, kopiowania, modyfikowania i rozprowadzania programów komputerowych oraz obronę praw użytkowników Wolnego Oprogramowania.

Istnieje wielu niezależnych producentów, którzy do wydanego jądra Linux dodają oprogramowanie GNU oraz inne programy (np. serwer Apache lub przeglądarka Firefox). Takie połączenie bibliotek i programów nazwane jest dystrybucją GNU/Linuksa.

Zapoznaj się również z: Dystrybucje Linuksa zatwierdzone przez Free Software Foundation.

Poszczególne dystrybucje są w bardzo różnym stopniu zgodne z założeniami projektu GNU oraz FSF. Oficjalnie aprobowanych przez FSF jest 6 dystrybucji: gNewSense, Ututo, Dyne:bolic, BLAG, GNUstep i Musix. Natomiast spośród dużych dystrybucji ogólnie postrzeganym jako jedna z najbardziej wolnych dystrybucji jest Debian.

Unix Time-Sharing System (pisane również jako UNIX, choć nie jest to skrót – nazwa „UNIX” jest kalamburem określenia MULTICS, który był wzorem dla Uniksa) – system operacyjny napisany w 1969 r. w Bell Labs (UNIX System Laboratories, USL) przez Dennisa Ritchie i Kena Thompsona. Rozwijany później w bardzo dynamiczny sposób, co zaowocowało powstaniem wielu odmian i implementacji.

Debian - projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, BSD a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Windows.

Linux bez GNU

Możliwe jest wydanie systemu operacyjnego opartego na jądrze Linux bez użycia programów GNU. Bibliotekę C GNU libc można zastąpić inną – np. uClibc, a zamiast standardowych programów (Coreutils) GNU zastosować program BusyBox. Powstają w ten sposób zazwyczaj małe wbudowane systemy przeznaczone na firewalle i do innych zastosowań. Wszyscy – włącznie z FSF – zgadzają się, że nazwa „GNU/Linux” nie ma dla nich zastosowania. Prawie wszystkie systemy biurkowe i serwerowe używają jednak składników GNU, zwłaszcza glibc, coreutils i GCC.

Wolne Oprogramowanie (ang. free software) - ruch programistów i użytkowników komputerów zaangażowanych w działania na rzecz wolnego dostępu do oprogramowania przez ogół użytkowników.

uClibc to implementacja standardowej biblioteki języka C dla systemów osadzonych (ang. embedded). Jest ona o wiele mniejsza niż GNU libc ale działają z nią prawie wszystkie aplikacje współpracujące z GNU libc. Można ją uruchomić w standardowym systemie Linux lub w jego wersji bez MMU (zwanej ľClinux) działającym na procesorach alpha, ARM, cris, i386, i960, h8300, m68k, mips/mipsel, PowerPC, SH, SPARC lub v850.

Zobacz też

Zobacz publikację na Wikibooks:
Linux

Linki zewnętrzne

Linux a Projekt GNU

Dlaczego GNU/Linux?