GNU Free Documentation License - Polski Serwis Naukowy

Logo licencji GNU

Licencja GNU FDL (ang. Free Documentation License) (Licencja Wolnej Dokumentacji) jest licencją typu copyleft dla dokumentów wolnej dokumentacji.

Licencja została stworzona przez fundację Free Software Foundation (FSF) dla projektu GNU. W założeniu miała być licencją dla dokumentacji programów, jednak można ją stosować w różnego rodzaju podręcznikach i w zasadzie każdym materiale tekstowym, niezależnie od zawartości. Najnowsza wersja licencji to 1.3.

Debian - projekt wolnej dystrybucji systemu operacyjnego GNU/Linux realizowany przez ochotników na całym świecie. Wewnątrz Debiana istnieją również projekty, mające na celu stworzenie dystrybucji systemu GNU/Hurd, BSD a nawet dystrybucji wolnego oprogramowania na platformę Windows.

Wolna dokumentacja lub otwarta treść (ang. free documentation, open documentation, open content) – dowolny rodzaj pracy twórczej licencjonowany i publikowany w sposób umożliwiający licencjobiorcy szeroki zakres swobody postępowania z przedmiotem licencji. Wskazać można również definicje, uznające open content za zbiór utworów rozpowszechnionych w sposób korzystniejszy niż ma to miejsce w ramach dozwolonego użytku.

Znaczenie

GNU FDL powoduje, że tekst nią objęty może być zarówno kopiowany jak i modyfikowany nawet bez wiedzy i zgody autora. Konieczne jest zamieszczenie wraz z pochodnym dziełem tekstu licencji GFDL, informacji o źródle i autorach oryginału.

Użycie

Kompatybilność z innymi licencjami

W tekstach GNU FDL można naturalnie używać materiałów na tej samej licencji. Oprócz tego można wykorzystywać materiały na licencji np. Creative Commons Uznanie-Autorstwa (BY) oraz będących public domain, czyli takich, które opatrzone są mniejszymi obostrzeniami. Natomiast jeśli tekst jest na licencji GFDL, może być użyty tylko w tekstach GFDL.

Digital rights management (DRM, pol. zarządzanie cyfrowymi prawami) - oparty o mechanizmy kryptograficzne lub inne metody ukrywania treści. System zabezpieczeń mający przeciwdziałać używaniu danych w formacie elektronicznym w sposób sprzeczny z wolą ich wydawcy.

Domena publiczna (ang.: public domain) – w najwęższym znaczeniu jest to twórczość, z której można korzystać bez ograniczeń wynikających z uprawnień jakie mają posiadacze autorskich praw majątkowych, gdyż prawa te wygasły lub twórczość ta nigdy nie była lub nie jest przedmiotem prawa autorskiego. Pojęcie to wywodzi się anglosaskiego common law i początkowo oznaczało grunty należące do państwa, które zostały udostępnione do bezpłatnego użytku publicznego, co później zostało rozciągnięte na własność intelektualną, która z różnych względów nie jest objęta ochroną prawa autorskiego i może w związku z tym być wykorzystywana bezpłatnie przez każdego.

Materiały do użytku niekomercyjnego

Materiały, których komercyjna redystrybucja jest zabroniona, generalnie nie mogą być użyte w dokumencie na licencji GFDL (czyli również w artykule Wikipedii), ponieważ GNU FDL nie wyklucza użycia komercyjnego.

Krytyka GFDL

Wiele grup i ludzi, jak na przykład projekt Debiana, uważa GFDL za licencję niewolną. Powodem jest dopuszczanie przez GFDL "niezmiennego" tekstu, który nie może być zmodyfikowany lub usunięty, dodatkowo zakaz stosowania technik ograniczających możliwość kopiowania (Digital Rights Management) nawet dla celów prywatnych.

Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: © ) – pojęcie prawnicze oznaczające (1) ogół praw przysługujących autorowi utworu albo (2) przepisy upoważniające autora do decydowania o użytkowaniu dzieła i czerpaniu z niego korzyści.

Powszechna Licencja Publiczna GNU (GNU General Public License) - licencja wolnego i otwartego oprogramowania stworzona w 1983 roku przez Richarda Stallmana i Ebena Moglena na potrzeby Projektu GNU, zatwierdzona przez Open Source Initiative. Pierwowzorem licencji była licencja Emacs General Public License. Wersja druga licencji GNU GPL została wydana w roku 1991, a wersja trzecia – 29 czerwca 2007.

Niekompatybilność z GPL w obie strony

GNU FDL jest niekompatybilna w obie strony z GNU GPL, tzn. że materiały na licencji GNU FDL nie mogą być użyte w programie GPL, a tekst z programu GNU GPL nie może zostać umieszczony w tekście GFDL. Z tego powodu fragmenty kodu są często dostępne na podwójnej licencji.

Licencje Creative Commons (CC) - zestaw licencji, na mocy których można udostępniać utwory objęte prawami autorskimi. Licencje te są tworzone i utrzymywane przez organizację Creative Commons.

Obciążenia przy drukowaniu

Licencja GNU FDL wymaga, że przy drukowaniu dokumentu objętego jej działaniem należy również dołączyć pełny tekst licencji, informacje o prawach autorskich (należy wymienić wszystkich autorów tekstu i dzieł, które się wykorzystywało) oraz jasną deklarację, że dany dokument jest udostępniony na licencji GNU FDL. Oznacza to zwiększenie rozmiaru drukowanego dokumentu.

Długość i ideologiczna wymowa

Niektóre osoby krytykują długość licencji i przekaz ideologiczny zawarty w jej preambule.

Historia

Po raz pierwszy FDL została zaprezentowana w roku 1999. Po poprawkach w marcu 2000 została opracowana wersja 1.1. Wersja 1.2 ukazała się w listopadzie 2002, wersja 1.3 – w listopadzie 2008.

Inne licencje wolnej zawartości

Część z poniższych licencji zostało stworzonych niezależnie od GNU FDL, inne zostały napisane w odpowiedzi na niedoskonałości GNU FDL.

Creative Commons

Design Science License

Open Content License

Open Publication License

Zobacz też

GNU

prawo autorskie – copyleft

GNU General Public License: podobna licencja dla oprogramowania

Tekst licencji

Linki zewnętrzne

Aktualny tekst licencji (ang.)