|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Ostatnie sześć miesięcy upłynęło pod znakiem dobrej passy polskich archeologów prowadzących badania w kraju i za granicą. Oprócz spektakularnych odkryć podsumowano kilka dużych, wieloletnich projektów badawczych. Do najistotniejszych wydarzeń polskiej archeolo... Wbrew szerzącym się mitom czekolada nie poprawia nastroju, nie rozładowuje stresów i nie wpływa dobrze na potencję. Jej największą zaletą jest smak, który sprawia, że jedzenie czekolady jest dla nas przyjemnością - przekonują eksperci z Uniwersytet... "Truizmem stało się już twierdzenie, że współczesna gospodarka opiera się na wiedzy. Jest oczywiste, że tylko regiony potrafiące zapewnić swoim mieszkańcom realizację takich właśnie potrzeb, mają szansę stać się motorami rozwoju i atrakcyjnym... Ponad czterdzieści susłów moręgowanych wypuścili 5 sierpnia na łąki w Jakubowie Lubińskim (Dolnośląskie) przyrodnicy z Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody "Salamandra". Jak poinformował kierownik projektu dr Andrzej Kepel, celem akcji jest zwię... Ponad stu pięćdziesięciu obcokrajowców przyjechało w niedzielę do Cieszyna, żeby wziąć udział w 21. Letniej Szkole Języka, Literatury i Kultury Polskiej Uniwersytetu Śląskiego - poinformował rzecznik prasowy szkoły Marcin Maciołek. Kurs w ramach 21. Letniej Szkoły J...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 GaleraCzy wiesz że...? Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri - ojcowizna świętego Piotra) – państwo znajdujące się na terenie obecnych środkowych Włoch istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Italii) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów. Refowanie - zmniejszanie powierzchni żagla stosowane przy silniejszych wiatrach, w celu zmniejszenia siły działającej na żagiel, obniżenia środka ożaglowania, zmniejszenia przechyłu, a także nawietrzności lub zawietrzności. Liburna albo liburnica (łac. navis Liburnae, gr. λιβυρνίς lub λιβυρνόν) - rodzaj lekkiego rzymskiego okrętu, z dwoma rzędami wioseł i o małej wyporności. Jego kształt był długi i wąski, zaostrzony na obu końcach. Pierwowzorem były okręty Liburnian, plemienia iliryjskiego z wybrzeża dalmatyńskiego, trudniącego się piractwem. Wprowadzone do floty rzymskiej w I w. p.n.e., po raz pierwszy użyte w bitwie pod Akcjum. 
 Galera – okręt o napędzie wiosłowym, często wspomaganym przez żagle. Używany był przede wszystkim na Morzu Śródziemnym od czasów starożytnych (Egipt, Fenicja, Grecja, Kartagina, Rzym, Bizancjum) aż do XIX wieku. Do wiosłowania często wykorzystywano niewolników, jeńców lub skazańców, zwanych galernikami. Quadragintarema − galera o 40 rzędach wioseł, zbudowana przez Ptolemeusza IV w Egipcie ok. 200 r. p.n.e., opisana przez Plutarcha. Miała ok. 128 m długości. Załogę stanowiło 4.000 wioślarzy i 400 marynarzy, mogła zaokrętować ok 3.000 żołnierzy piechoty morskiej. Plutarch pisał: "Ten statek był tylko na pokaz. Ledwie różnił się od budynków, które są posadowione w ziemi i bardzo trudno było go zwodować".
Sneka (Snekkar) - najmniejszy z langskipów. Podstawowa jednostka flot Wikingów, okręt o liczbie wioseł wynoszącej 30-40. Sneki posiadały jeden maszt o wysokości ok. 18 metrów, na którym podnoszono jeden duży, czworokątny rejowy żagiel o powierzchni ok. 130 m. Nazwa galera pochodzi od mieczowej ryby – galeos, której głowa do złudzenia przypominała mieczowe zakończenie galer. Kariera galer jest długa, ich początki sięgają starożytności a kończy bitwa pod Lepanto (1571) – w której to spotkało się ok. 550 galer i galeas w wojnie Ligi Świętej (Hiszpania, Wenecja, Genua, Państwo Kościelne) z Turkami osmańskimi. Choć nawet po tej bitwie możemy spotkać galery nadal, aż do XIX w., jednak pełniły wtedy już funkcje bardziej honorowe i reprezentacyjne. Triera (gr. Τριήρεις triēreis), nie mylić z triremą (łac. trireme), która była zupełnie innym okrętem – trójrzędowiec, starogrecka galera z trzema rzędami wioseł, początkowo wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa. Była bardzo zwrotna. Triery mogły mieć 38-41 m długości i 3-5 m szerokości, zanurzenie do 1.9 m, wyporność 70-90 ton, prędkość do 12 węzłów. Dziób stanowił ciężki, zazwyczaj okuty brązem taran, stanowiący główną broń triery. Jej załogę tworzyło 170 wioślarzy, 13 marynarzy, sternik, dowódca (zwany trierarchą) i czterech jego pomocników oraz muzyk, który grając na flecie nadawał rytm wioślarzom. Na trierze było zazwyczaj około 10 hoplitów (maksymalnie, w warunkach bojowych, 40) i 4-5 łuczników. Wioślarze rozsadzeni byli następująco: górny rząd (thranite) - 31, rząd środkowy (zygite) - 27 i dolny (thalamite) - 27, a więc 85 przy każdej z burt. Wszyscy członkowie załogi okrętów greckich byli ludźmi wolnymi, przy czym wioślarze wywodzili się z najuboższych warstw społeczeństwa, nigdy natomiast nie służyli pod przymusem.
Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie. Były to statki o napędzie wiosłowym i jako pierwsze zostały wykorzystane w armiach właśnie Wenecji, Genui i Amfli. Były niezwykle smukłe, ponieważ ich stosunek szerokości do długości wynosił 1:6, na koniec nawet 1:9 co przy napędzie wiosłowym pozwalało uzyskać całkiem spore prędkości. Początkowo galery posiadały dwa, trzy, cztery i więcej rzędów wioseł, ale już od XIV w. drugi rząd zanika. Dodatkową nowością staje się stosowanie apostis, czyli podłużnej belki na której oparte były wiosła, zamiast, jak wcześniej, otworów wiosłowych. Na jedną burtę przypada 20-26 wioseł. Przy dalszej ewolucji, wiosło zaczyna ważyć 250 kg i w takiej konfiguracji obsługuje je ok. 5-8 galerników. W XIII w. pojawia się nadbudówka rufowa, a w XV w. ster zawiasowy. Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.
Święta Liga – związek państw katolickich organizowany przez papieży w Europie w okresie od końca XV do początku XVIII wieku przeciw niektórym państwom katolickim (np. Francji), islamskiej Turcji lub krajom protestanckim. Zmiany następowały również w ożaglowaniu. Choć galery posiadały wiosła, jako napęd dodatkowy stosowały żagle łacińskie. Początkowo był to jeden żagiel, od XV w. dwa. Reje żagli były niesłychanie długie, jednak mimo to, ożaglowanie takie nie nadawało się do napędzania tak dużych jednostek, dodatkowo było refowane przed bitwą i galera zdana była na łaskę wioślarzy. Główną bronią galer był taran (potem również tarany boczne), którego zastosowaniem było oczywiście taranowanie jednostki przeciwnej, lub złamanie jej wioseł. Dodatkowo posiadały mostek abordażowy. Grecja (gr. Ελλάδα Elláda, IPA: [e̞ˈlaða] lub Ελλάς Ellás, IPA: [e̞ˈlas], tr. Yunanistan), Republika Grecka (Ελληνική Δημοκρατία Ellinikí Dimokratía, IPA: [e̞ˌliniˈci ðimo̞kraˈtiˌa]) – kraj w południowo-wschodniej części Europy, położony na krańcu Półwyspu Bałkańskiego. Graniczy z Albanią, Republiką Macedonii i Bułgarią na północy oraz z Turcją na wschodzie. Ma dostęp do czterech mórz: Morza Egejskiego, Morza Kreteńskiego na wschodzie, Morza Jońskiego na zachodzie oraz Morza Śródziemnego od południa.
Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią. W XV w. na galerach pojawiają się działa. Znajdują się w nadbudówce dziobowej w liczbie 3-7. Największe (24-26 funtów) znajduje się z przodu, a mniejsze po bokach. Oprócz galer wytworzyło się jeszcze kilka podobnych tworów, takich jak ćwierćgalery, półgalery i galeasy, których nazwa pochodzi od galera grossa. Zmierzch galer podyktowany był pojawieniem się właśnie artylerii, która w połączeniu z galeonem nie dawały tym jednostkom już szans rozwoju. Jako fakt warty uwagi trzeba wspomnieć, że to właśnie dla galer został opracowany nowy sposób budowy jednostek - szkieletowy, który zrobił w późniejszym czasie tak zawrotną karierę. Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, fenickie Kart Hadaszt – QRT HDŠT, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרת חדשת) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy.
Monera (od gr. monērēs "samotny, pojedynczy") – galera starogrecka, początkowo wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa, z jednym rzędem wioseł – po 30 (u triakoner) bądź 50 (u pentakoner) na burtę. Typy galerStarożytneŚredniowieczne- langskipy - długie okręty Skampaweja to rodzaj rosyjskiego okrętu wiosłowo-żaglowego (galery) skonstruowanego na początku XVIII wieku przez F.M. Sklajewa. Była to jedna z najmniejszych ówczesnych galer, wyposażona w 12-18 par wioseł, jedno lub dwa działa dziobowe. W porównaniu do innych galer charakteryzowała się dużą szybkością i zwrotnością. W roku 1714 flota cara Piotra, która pobiła flotę szwedzką w bitwie w pobliżu półwyspu Hanko, składała się w większości ze skampawej.
Knara - (knaar, knarr, knorr, knörr) statek wikingów, który umożliwiał im podejmowanie wypraw handlowych i kolonizacyjnych. Na knarach i byrdingach, wiosła stosowane były głównie w porcie tak więc liczba wioślarzy była dość mała i nie przekraczała ośmiu. Warto tu dodać że w langskipach znajdowało się od 40 - 80 wioślarzy. - kaupskipy - statki handlowe NowożytneŹródłaLinki zewnętrzne
Diera, birema (od gr. diērēs, łac. biremis) – galera fenicka, starogrecka, rzymska, początkowo wiosłowa, a następnie żaglowo-wiosłowa, z dwoma rzędami wioseł, budowana od ok. VII w. p.n.e. jako rozwinięcie konstrukcji monery.
Fusta (fustas) - lekka galera turecka, używana przede wszystkim w okresie renesansu, w XVI wieku jej konstrukcja stała się przestarzała. Jej głównymi atutami były szybkość i zwrotność, jednak ze względu na sylwetkę fusty raczej nie brały udziału w bezpośredniej walce, przydatne jako siły posiłkowe, trzymane w rezerwie, pozostawały za głównymi siłami uderzeniowymi.
Czy wiesz że...? beta Abordaż (fr. abordage) – sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia. Stosowany od początku żeglugi, był podstawowym sposobem walki morskiej w epoce okrętów żaglowych do XVII wieku i, mimo wzrostu znaczenia artylerii, pozostał jednym z podstawowych sposobów walki do początku XIX wieku. Abordaż zastąpił w tej roli taranowanie, dominujące w epoce okrętów wiosłowych w starożytności, stając się także podstawowym sposobem walki XV- i XVI-wiecznych galer wiosłowych.
Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.
Cesarstwo Bizantyńskie (w literaturze można też spotkać formę Cesarstwo Bizantyjskie) – termin , podczas gdy dla jego mieszkańców było to po prostu Cesarstwo Rzymskie (łac. Imperium Romanum, gr. Βασίλειον Ῥωμαίων), a jego cesarze kontynuowali nieprzerwaną sukcesję cesarzy rzymskich. Świat islamu znał Bizancjum pod nazwą Rûm (ar. روم, "ziemia Rzymian").
Dromon – okręt wiosłowo-żaglowy, używany na Morzu Śródziemnym po upadku Cesarstwa rzymskiego przez floty Bizancjum (główny typ okrętu wojennego) i Arabów. Budowany w różnych wariantach od V do XII w. Zastąpił wcześniej używane biremy i liburny.
Niewolnictwo – zjawisko społeczne, którego istotą jest stosunek zależności, polegający na tym, iż pewna grupa ludzi (niewolnicy) stanowi przedmiot własności innych osób, grup ludzi (rodzina, plemię itd.), lub instytucji (państwo, świątynia itp.), którzy mogą nimi swobodnie rozporządzać.
Drakkar - wiosłowo-żaglowy okręt Wikingów. Używany do wypraw zbójeckich. Największy z langskipów miał 45 m długości i 34 pary wioseł. Mogły jednak istnieć większe - nawet do 120 miejsc dla wioślarzy (wg sag skandynawskich, okręt taki posiadał król duński Kanut I Wielki (1018-1035). Zazwyczaj jednak do drakkarów zaliczano jednostki o liczbie wioseł wynoszącej co najmniej 60. Zrekonstruowany w 1881 roku w Norwegii drakkar miał wymiary: długość 25 m, szerokość 5 m, 16 par wioseł.
Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
