Galeria Malarstwa w Berlinie - Polski Serwis Naukowy

Galeria Malarstwa w Berlinie (niem. Gemäldegalerie) – jedno z ważniejszych muzeów sztuki w stolicy Niemiec Berlina, którego zbiory malarstwa należą do największych na świecie. Muzeum to stanowi część Berlińskich Muzeów Państwowych pod opieką Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kultury, poświęcone jest dawnemu malarstwu niemieckiemu i europejskiemu XIII – XIX wieku. Obok Galerii Malarstwa w tym samym gmachu, mieści także Kupferstichkabinett (Gabinet Rycin) oraz Kunstbibliothek (Biblioteka Sztuki). Budynek położony jest na terenie nowoczesnego centrum kultury znanego jako Kulturforum nieopodal Potsdamer Platz w obrębie dzielnicy Tiergarten. Zbiory których rdzeń stanowią dzieła sztuki kolekcjonowane przez pruskich Hohenzollernów w XVIII wieku zawierają obrazy europejskich artystów takich jak Albrecht Dürer, Lucas Cranach, Rafael Santi, Tycjan, Caravaggio, Peter Paul Rubens, Rembrandt czy Johannes Vermeer. Po raz pierwszy zbiory pokazano publiczności w roku 1830, po licznych przenosinach ostatecznie w 1998 otwarto kolekcję malarstwa w obecnej postaci.

Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Hans Holbein starszy (ur. około 1465 w Augsburgu, zm. 1524 w Bazylei) – niemiecki malarz gotyku i renesansu. Malował przede wszystkim obrazy religijne. Jego brat Sigismund Holbein, jak i jego synowie Hans Holbein oraz Ambrosius Holbein również byli malarzami. Jego synowie uczyli się w jego warsztacie.

Dzieje

Gemäldegalerie ma genezę w XIX wieku. Mieściło się w Muzeum Królewskim położonym przy Lustgarten przy berlińskiej Unter den Linden. Rdzeniem zbiorów były kolekcje Fryderyka Wilhelma I zwanym Wielkim Elektorem i Fryderyka II Wielkiego. Spośród dzieł oprócz nabytków znalazły się obrazy pochodzące z królewskich zbiorów polskich Wazów, Jana III Sobieskiego oraz Stanisława Augusta Poniatowskiego, które w Berlinie znalazły się w wyniku grabieży i konfiskat, szczególnie w dobie rozbiorów Polski.

Tryptyk Bladelina - znany również jako Ołtarz z Middelburg, dzieło Rogiera van der Weydena, przykład niderlandzkiego malarstwa tablicowego doby późnego gotyku.

Parmigianino – (właśc.: Girolamo Francesco Maria Mazzola) (ur. 11 stycznia 1503, zm. 24 sierpnia 1540) – włoski malarz, grafik manierystyczny. Jego przydomek artystyczny pochodzi od miejsca urodzenia (Parma). Charakterystyczne dla jego malarstwa wydłużenie postaci, wyszukany wdzięk i odrzucenie postulatów realizmu stały się cechami typowymi dla wielu malarzy doby manieryzmu.

Pierwszym dyrektorem muzeum został Gustav Friedrich Waagen, który dokonał nowoczesnej ekspozycji zbiorów. Znaczącą dla muzeum i jego prestiżu była działalność Wilhelma von Bode dyrektora muzeum w latach 1890-1929. Za jego dyrektury w 1904 Galeria wzbogaciła się o kolekcję sztuki renesansowej. W tymże czasie zbiory przeniesiono do Kaiser Friedrich Museum, znanym później jako Bode Museum, znajdowały się tam do II wojny światowej; większość dzieł ewakuowano, natomiast gmach uległ poważnemu zniszczeniu. Część dzieł (ok. 400) uległa zniszczeniom na miejscu, część zrabowała Armia Czerwona i wojska alianckie. Po wojnie w wyniku podziału Berlina dzieła podzielono i umieszczono m.in. w Bode Museum oraz w Berlinie-Dahlem. Wraz z powstawaniem w obrębie ówczesnego Berlina Zachodniego Kulturforum będącym alternatywą Wyspy Muzeów po drugiej strony muru berlińskiego powstała koncepcja urządzenia nowoczesnej galerii. Po zjednoczeniu Niemiec zbiory zintegrowano w powstałym w 1998 budynku w Kulturforum. Gmach zaprojektowali Heinz Hilmer i Christoph Sattler architekci z Monachium.

Ferdinand Bol (ur. przed 24 czerwca 1616 w Dordrechcie, zm. przed 24 lipca 1680 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik epoki baroku, naśladowca Rembrandta.

Simone Martini (ur. około 1284 w Sienie, zm. w 1344 w Awinionie) – włoski malarz, przedstawiciel szkoły sieneńskiej. Ożeniony z Giovanną, siostrą malarza Lippo Memmi. Działał w Sienie, Pizie, Asyżu, Neapolu i Awinionie.

Struktura muzeum

Położona w południowo-zachodniej części Kulturforum Galeria Malarstwa mieści się w nowoczesnym gmachu z przestrzenią muzealną liczącą około 7000 metrów kwadratowych. Pełna trasa dla zwiedzających liczy długość niemal dwóch kilometrów i obejmuje 72 sale ekspozycyjne. Ciąg sal poprzedza wielki hol ekspozycyjny przeznaczony do wystaw tymczasowych. Ekspozycję najstarszych obrazów podzielono na trzy galerie dzieł włoskich, niderlandzkich oraz z krajów Rzeszy doby gotyku i renesansu.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Emanuel de Witte (ur. ok. 1617 w Alkmaar, zm. 1692 w Amsterdamie) – holenderski malarz barokowy, znany głównie z przedstawień wnętrz kościołów, które ukazywał w odmiennym aspekcie w porównaniu z innymi przedstawicielami tego samego nurtu – w precyzyjnie namalowanych wnętrzach umieszczał oświetlone światłem słonecznym postacie ludzkie, którym często towarzyszył pies. Jego prace są często porównywane z obrazami Pietera Saenredama, który również przedstawiał wnętrza kościołów.

Centrum budynku stanowi oktagonalna w planie sala poświęcona Rembrandtowi, z szesnastoma dziełami jego autorstwa. Salę tę flankują dwa pomieszczenia z ekspozycją malarstwa doby złotego wieku Niderlandów z uwzględnionym podziałem na kategorie tematyczne (tematyka biblijna i mitologiczna, martwa natura, portret, pejzaż itp.); osobno mieszczą się dzieła malarstwa flamandzkiego i holenderskiego.

Leonardo da Vinci, właściwie Leonardo di ser Piero da Vinci ?/i (ur. 15 kwietnia 1452 r. w Anchiano niedaleko Vinci we Włoszech, zm. 2 maja 1519 r. w Clos Lucé we Francji) – włoski renesansowy malarz, architekt, filozof, muzyk, poeta, odkrywca, matematyk, mechanik, anatom, wynalazca, geolog.

Michelangelo Merisi da Caravaggio (ur. 29 września 1571, zm. 18 lipca 1610) – włoski malarz działający w latach 1593–1610 w Rzymie, Neapolu, na Malcie i Sycylii. Był reformatorem malarstwa europejskiego na przełomie XVI i XVII wieku. W swoich obrazach wyrzekł się piękna ludzkiego ciała, idealizowanego przez malarzy renesansowych. W celu ukazania realizmu wprowadził do swych dzieł ostry światłocień. Malowidła Caravaggia cechuje połączenie fizycznej formy i psychologicznej treści. Jego styl stał się wzorem dla malarzy epoki baroku. Caravaggio był zapomniany w wiekach XVIII i XIX, został na nowo odkryty dopiero w XX stuleciu. Obecnie jest uznawany za pierwszego wielkiego artystę barokowego.

Kolejne pomieszczenia zawierają dzieła XVIII wiecznego malarstwa angielskiego, niemieckiego, francuskiego i włoskiego.

Główna część ekspozycji Galerii mieści ponad 1200 dzieł, ponadto 400 obrazów znajduje się w niższym poziomie.

Ponadto w Galerii Obrazów znajduje się nowoczesna pracownia komputerowa z galerią zdigitalizowanych obrazów z informacjami w trzech językach; niemieckim, francuskim i angielskim.

Zbiory

Galeria Malarstwa zawiera kolekcję liczącą ponad 3.500 dzieł malarstwa w tym 3000 z oryginalnymi ramami. Zbiory podzielono na dziesięć kategorii.

Kulturforum – nowoczesne założenie urbanistyczno-architektoniczne w centrum Berlina, powstałe w latach 50. i 60. XX wieku. Znajduje się na terenie dzielnicy Tiergarten, w pobliżu Mitte. Przez Kulturforum i pobliski Potsdamer Platz przebiega Bundesstraße 1. Kulturforum to przede wszystkim wielki ośrodek kultury i sztuki, znajdują się tu liczne muzea, filharmonia, biblioteki i inne instytucje o charakterze kulturalno-naukowym.

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (ur. 15 lipca 1606 w Lejdzie, zm. 4 października 1669 w Amsterdamie) – holenderski malarz, rysownik i grafik. Uważany powszechnie za jednego z największych artystów europejskich i światowych.

Malarstwo Rzeszy Niemieckiej XIII-XVI w.

Malarstwo Rzeszy Niemieckiej XVII-XVIII w.

Malarstwo Niderlandów XIV-XVI w.

Malarstwo Flandrii XVII w.

Malarstwo Holandii XVII w.

Malarstwo Italii XIII-XVI w.

Malarstwo Italii XVII-XVIII w.

Malarstwo Hiszpanii XV-XVIII w.

Malarstwo Francji XV-XVIII w.

Malarstwo Anglii XVIII w.

Malarstwo Rzeszy Niemieckiej XIII-XVI w.

Hans Holbein Młodszy, Portret Georga Giszego

Berlińska Galeria Malarstwa jest obok Starej Pinakoteki w Monachium i Wallraf-Richartz-Museum w Kolonii największym w Niemczech zbiorem dzieł malarstwa ziem dawnego Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Prestiżową kolekcję średniowiecznego malarstwa tablicowego tworzą dzieła anonimów szkoły kolońskiej XIV-XVI w., m.in.; dyptyk z Madonną i Dzieciątkiem oraz Ukrzyżowaniem, wieloobrazowy Żywot Chrystusa, Madonna w ogrodzie zamkniętym, czy Pokłon Trzech Króli Mistrza Ołtarza Akwizgrańskiego. Ponadto dzieła malarstwa Austrii i Czech w tym Madonna z Kłodzka, obraz ufundowany przez Arnošta z Pardubic, arcybiskupa praskiego, silnie związanego z dworem Karola IV Luksemburskiego.

François Boucher (ur. 29 września 1703 w Paryżu, zm. 30 maja 1770 w Paryżu) – francuski malarz, grafik i dekorator, jeden z najbardziej znanych przedstawicieli rokoka. Zrobił nadzwyczajną karierę: pracował dla króla Ludwika XV, markizy de Pompadour, królewskich manufaktur, obcych dworów oraz kolekcjonerów prywatnych. Regularnie wystawiał na Salonie Paryskim, a jego obrazy były przyjmowane z entuzjazmem przez publiczność i krytykę. Dopiero pod koniec życia stracił na popularności.

Giovanni Antonio Guardi, (także Gianantonio Guardi) – malarz włoski epoki rokoka. Został ochrzczony w Wiedniu 27 maja 1699. Zmarł 22 stycznia 1760 w Wenecji. Jest uważany za współzałożyciela powstałej w roku 1750, lecz oficjalnie uznanej dopiero w roku 1756 Akademii Weneckiej.

Znaczącą dla gotyckiego malarstwa jest kolekcja malarstwa gotyckiego realizmu. Najcenniejszymi dziełami są skrzydła retabulum ołtarza z Wurzach pędzla Hansa Multschera, rzeźbiarza i malarza z Ulm, jednego z pierwszych przedstawicieli realizmu gotyckiego XV w. Ponadto dzieła artystów tworzących szkołę ulmską, m.in.; Bernharda Strigela i Bartholomäusa Zeitbloma oraz dzieła malarzy takich jak; Konrad Witz (Salomon i Szeba), Martin Schongauer (Pokłon Trzech Króli), Mistrz Księgi Domowej oraz Hans Holbein Starszy.

Giotto di Bondone, właściwie Angiolo di Bondone, zdrobniale: Angiolotto (ur. ok. 1266, zm. 8 stycznia 1337) – malarz i architekt włoski. Do najważniejszych dzieł należą: freski w kaplicy Scrovegnich w Padwie, w kościele Santa Croce we Florencji oraz w bazylice św. Franciszka w Asyżu (autorstwo tych ostatnich jest podawane w wątpliwość).

Albrecht Dürer (ur. 21 maja 1471 w Norymberdze; zm. 6 kwietnia 1528 tamże) – niemiecki malarz i grafik, teoretyk sztuki, uważany jest za najwybitniejszego artystę niemieckiego renesansu. Również teoretyk wojskowy.

Wielki zespół tworzą obrazy malarzy doby Odrodzenia m.in.; siedem dzieł Albrechta Dürera; Madonna i Dzieciątko z czyżykiem , Portret Wenecjanki, Modląca się Maria; kilka dzieł ucznia Albrechta Hansa Baldunga, i 22 obrazy Lucasa Cranacha Starszego, obrazy Albrechta Altdorfera, duży zespół portretów Hansa Holbeina Młodszego z Portretem Georga Giszego na czele.

Unter den Linden (dosł. pol. pod lipami) - historycznie główna ulica Berlina. Nazwa nadana została w związku z licznymi lipami, które rosną po obu stronach ulicy i na centalnym pasie, co nadaje jej charakter jednej z najpiękniejszych alei miasta. W Berlinie istnieje również inna ulica o nazwie Lindenstraße.

Sebastiano Rocci (ur. przed 1 sierpnia 1659 (data chrztu) w Belluno, zm. 15 maja 1734 w Wenecji) – włoski malarz okresu rokoka, wybitny twórca malarstwa dekoracyjnego.

Malarstwo Rzeszy Niemieckiej XVII-XVIII w.

Większa część nowożytnego malarstwa niemieckiego mieści się w Starej Galerii Narodowej na Wyspie Muzeów. W berlińskiej Galerii Malarstwa są prezentowane dzieła artystów krajów niemieckojęzycznych m.in. Daniela Chodowieckiego, Christiana Wilhelma Ernsta Dietricha, Johanna Georga Edlingera , Adama Elsheimera, Antona Graffa, Angeliki Kauffmann, Christiana Bernhardta Rode i Johanna Rottenhammera.

Adriaen van Ostade (ur. 10 grudnia 1610 w Haarlemie, zm. 2 maja 1685 tamże) – malarz, rysownik i akwaforcista holenderski, uczeń Fransa Halsa w roku 1627.

Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud w Kolonii – jedno z największych muzeów w Niemczech. Mieści cenne zbiory malarstwa i grafiki od średniowiecza do okresu międzywojennego. Kolekcja malarstwa średniowiecznego jest jedną z największych w Europie. Wśród niej znajdują się dzieła malarzy reprezentujących tzw. szkołę kolońską, m.in. Stephena Lochnera. Zbiory mieszczą się w czwartej w dziejach muzeum siedzibie, w centrum miasta niedaleko kolońskiego ratusza.

Malarstwo Niderlandów XIV-XVI w.

Petrus Christus, Portret młodej kobiety

Zbiory berlińskie znane są z bogatej kolekcji malarstwa Niderlandów doby gotyku, szczególnie późnejszej jego fazy. Kolekcję otwierają trzy niewielkie obrazy pędzla Jana van Eycka w tym Madonna w kościele. Spośród dzieł malarzy niderlandzkiej, najstarszej generacji, wyróżniają się cztery obrazy; Petrusa Christusa, dwa dzieła Roberta Campina. Spośród obrazów uczniów Campina wyróżniają się; Pokłon Trzech Króli Jacques'a Dareta i Ołtarz Bladelin, Tryptyk Miraflores oraz Tryptyk Świętego Jana Rogiera van der Weydena. Oprócz malarstwa ołtarzowego Rogiera, w berlińskich zbiorach można podziwiać Portret młodej kobiety, identyfikowany z żoną artysty, ponadto w muzeum jest wiele dzieł uczniów van der Weydena. Spośród dziedzictwa artystów młodszych generacji znajdują się obrazy; Aelberta van Ouwatera, Dirka Boutsa, Gerarda Davida Geertgena tot Sint Jansa (w tym Jan Chrzciciel), trzy dzieła Hugona van der Goesa, dwa obrazy Hans Memling. Grupę dzieł łączących tradycję późnogotyckiego malarstwa niderlandzkiego z formami renesansowymi i humanistyczną myślą egzemplifikują obrazy Jana Gossaerta, Pietera Bruegela Starszego, w tym Przysłowia niderlandzkie. Ponadto w Gemäldegalerie swoje obrazy mają; Hieronymus Bosch (Święty Jan na Patmos), Lucas van Leyden, Quintin Massys, Marinus van Reymerswaele.

Jean Fouquet (ur. ok. 1415-1420 roku w Tours, zm. przed 8 listopada 1481, prawdopodobnie tamże) – francuski malarz tablicowy, miniaturzysta i portrecista, nadworny artysta Karola VII i Ludwika XI. Uważany jest za najważniejszego malarza francuskiego XV wieku.

Karol IV Luksemburski (ur. 14 maja 1316 w Pradze, zm. 29 listopada 1378 tamże) – syn i następca Jana Luksemburskiego oraz Elżbiety, córki króla Wacława II, siostry króla Wacława III - z dynastii Przemyślidów. Margrabia Moraw od 1334, hrabia Luksemburga 1346–1353, król rzymski od 1346, król czeski od 1347, cesarz rzymski od 1355, margrabia Brandenburgii 1373-1378. Na chrzcie otrzymał zwyczajowe u Przemyślidów imię Wacław, ale przy bierzmowaniu przyjął imię Karol.

Malarstwo Flandrii XVI-XVII w.

Ekspozycja sztuki niderlandzkiej doby nowożytności dzieli się na dwie części, flamandzką i holenderską. W zbiorach malarstwa flamandzkiego dominantę tworzy zespół siedemnastu obrazów Petera Paula Rubensa siedmiu Antona van Dycka, trzech Jacoba Jordaensa oraz ośmiu Davida Teniersa Młodszego. Tematykę rodzajową tworzą obrazy Adriaena Brouwera, Pietera Brueghela Młodszego, natomiast pejzaż ze sztafażem egzemplifikują dzieła Jana Brueghela Starszego, ponadto w muzeum znajdują się martwe natury i kwiaty tegoż malarza. Temat martwej natury z kwiatami egzemplifikują obrazy Jana Fyta i Jana Davidsza de Heema. Ponadto obrazy z motywami animalistycznymi, przede wszystkim dzieła Fransa Snydersa.

Madonna w kościele – jedno z pierwszych znanych dzieł Jana van Eycka, przykład niderlandzkiego malarstwa tablicowego doby późnego gotyku. Znajduje się w zbiorach Galerii Malarstwa w Berlinie.

Michelangelo Merisi da Caravaggio (ur. 29 września 1571, zm. 18 lipca 1610) – włoski malarz działający w latach 1593–1610 w Rzymie, Neapolu, na Malcie i Sycylii. Był reformatorem malarstwa europejskiego na przełomie XVI i XVII wieku. W swoich obrazach wyrzekł się piękna ludzkiego ciała, idealizowanego przez malarzy renesansowych. W celu ukazania realizmu wprowadził do swych dzieł ostry światłocień. Malowidła Caravaggia cechuje połączenie fizycznej formy i psychologicznej treści. Jego styl stał się wzorem dla malarzy epoki baroku. Caravaggio był zapomniany w wiekach XVIII i XIX, został na nowo odkryty dopiero w XX stuleciu. Obecnie jest uznawany za pierwszego wielkiego artystę barokowego.

Malarstwo Holandii XVII w.

Frans Hals, Malle Babbe

Świadectwo złotego wieku w Holandii którym było XVII stulecie stanowi wielka kolekcja malarstwa tej epoki jedna z największych w Europie zarówno pod względem ilości obrazów jak pod względem szerokości zakresu tematycznego. W berlińskim muzeum można oglądać dzieła niemal wszystkich ważniejszych osobistości XVII-wiecznej Holandii. Głównym akcentem jest szesnaście prac Rembrandta, w tym dzieła o tematyce staro- Mojżesz rozbijający tablice, Zuzanna i starcy, Samson i Delilah i nowotestamentowej Chrystus i Samarytanka, Przypowieść o bogaczu, portrety Autoportret, Portret Saskii, Portret Hendrickije Stoffels wątki rodzajowe Rozmowa mennonita Cornelisa Claesza z żoną Aaltje mitologiczne Gwałt Prosperiny, a ponadto Krajobraz z mostem. Ponadto wiele dzieł z oeuvre większości nauczycieli, uczniów Rembrandta oraz artystów związanych z jego kręgiem takich jak Pieter Lastman oraz Ferdinand Bol, Gerard Dou, Govert Flinck, Aert de Gelder i Philips de Koninck. Ze skromnej ilościowo twórczości Jana Vermeera w tutejszym muzeum znajują się Kielich wina oraz Sznur pereł. Pokrewny wątek i styl prezentują dzieła Pietera de Hooch. W zakresie portretu prym wiedzie kolekcja dzieł Fransa Halsa m.in. Portret śpiewającego chłopca z fletem, Tyman Oosdorp, Portret kobiety, a ponadto rodzajowy obraz Radosna kompania przy stole. W zakresie tematu rodzajowego prezentowane są w muzeum obrazy Adriaena van Ostade, Isacka van Ostade, Gerarda ter Borch, Jana Steena czy Paulusa Pottera. Z przedstawicieli caravaggionizmu utrechtskiego m.in. biblijne wątki Gerrita van Honthorst i Hendricka ter Brugghena. Spośród pejzaży wyróżniają się sztafaże Jana van Goyena, italianizmy Nicolaesa Pieterszoona Berchema, wnętrza świątyń Emanuela de Witte oraz krajobrazy takich indywidualności jak Aelbert Cuyp i Jacob van Ruisdael. Przykładami tematu martwej natury są obrazy Willema van Aelsta, Pietera Claesza, Willema Kalfa.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Hans Baldung (1484/1485 – wrzesień 1545) – niemiecki malarz. Baldung Grien urodził się w 1484 lub 1486 roku w Weyerscheim lub w Schwäbisch-Gmünd. Około 1490 r. Baldungowie osiedlili się w Strasburgu. W latach 1498 – 1502 Hans Baldung uczył się malarstwa w pracowni któregoś z uczniów Schongauera. W roku 1503 młody malarz udał się do Norymbergi, do pracowni Dürera. W roku 1507 malarz wyjechał do Halle, gdzie wykonał dwa malowidła ołtarzowe. Do Strasburga powrócił w 1509, został się jego pełnoprawnym obywatelem i ożenił się z Margaretą Herlin. W roku 1515 został członkiem Wielkiej Rady. Miał wiele zamówień i osiągnął znaczny sukces artystyczny i materialny. Zmarł w Strasburgu w roku 1545.

Malarstwo Italii XIII-XVI w.

Sandro Botticelli, Portret Simonetty Vespucci

Trzecią wielką grupę tworzą dzieła Italii, które podzielono na dwie podgrupy, obrazy gotyku i renesansu, oraz manieryzmu i baroku. Cykl rozpoczynają dzieła duocenta i przede wszystkim trecenta takie jak; Ukrzyżowanie Giotta, ponadto malarstwo tablicowe artystów jak; Simone Martini, Pietro Lorenzetti oraz Lorenzo Monaco i Gentile da Fabriano, którego Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Mikołajem i Katarzyną otwierają malarstwo quattrocenta – okresu wyraźnej dominacji form renesansowych. Późny gotyk reprezentują dzieła Fra Angelico, w tym;Sąd Ostateczny, natomiast wczesny renesans otwierają dzieła Tommasa di Ser Giovanni di Simonego znanego bardziej jako Masaccio, Piera della Francesca, Domenica Veneziano, braci Antoniego i Piera del Pollaiuolo. Wczesny renesans florencki reprezentują dzieła malarzy, jak; Andrea del Castagno, Fra Filippo Lippi i Filippino Lippi i przede wszystkim trzy obrazy; Sandra Botticellego Św. Sebastian, Portret Giulia Medici i tondo Madonny z dzieciątkiem i ośmioma aniołami.

Tycjan, właśc. Tiziano Vecelli lub Vecellio (ur. ok. 1488-1490 w Pieve di Cadore, zm. 27 sierpnia 1576 w Wenecji) – włoski malarz, czołowy przedstawiciel szkoły weneckiej włoskiego malarstwa renesansowego. Uczeń Giovanniego Belliniego oraz Giorgionego.

Sebastiano del Piombo, właściwie Sebastiano Luciani (ur. ok. 1485 w Wenecji, zm. 21 czerwca 1547 w Rzymie) - włoski malarz. Był uczniem Giovanniego Belliniego i Giorgiona, ale stylistycznie należy już do malarstwa okresu manieryzmu.

Malarstwo renesansu florenckiego tworzą dzieła pędzla malarzy jak; Luca Signorelli, Domenico Ghirlandaio, Piero di Cosimo, Antonello da Messina, nauczyciela Leonarda Andrea del Verrocchio. Z weneckiego quatrocenta prace m.in.; Carla Crivelliego, Gentile Belliniego i Giovanniego Belliniego. Ponadto obrazy malarzy z innych środowisk artystycznych Vincenzego Foppy, Ercole Robertiego. Malarstwo Lombardii tworzą przede wszystkim obrazy Andrea Mantegni – Portret kardynała Cardinal Lodovica Trevisana, Madonna ze śpiącym Dzieciątkiem i Prezentacja w świątyni.

Weduta (wł. veduta – widok, panorama) – obraz, rysunek lub rycina, przedstawiające ogólny widok miasta lub jego fragment, często ze sztafażem, Inaczej pejzaż miejski, prospekt.

Alonso Cano (ur. przed 19 marca 1601 w Grenadzie, zm. 3 września 1667 tamże) – hiszpański rzeźbiarz, malarz i architekt baroku, uznawany za jednego z najbardziej wszechstronnych artystów XVII wieku.

Malarstwo doby cinquecenta egzemplifikuje liczny zespół obrazów malarzy weneckich z Giorgionem, Tycjanem na czele. Ponadto obrazy; Palmy il Veccio, Lorenza Lotto, Parisa Bondone, Sebastiana del Piombo oraz Paola Veronese i Jacopa Tintoretta. Ponadto w muzeum można oglądać dzieła Giovanniego Battisty Moroniego i przede wszystkim zespół przedstawień Madonny z Dzieciątkiem pędzla Rafaela – Madonna Colonna, Madonna Terranuova, Madonna Diotalevi, Madonna Solva oraz Madonna z Dzieciątkiem i ze świętymi; Franciszkiem i Hieronimem.

Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kultury (niem. Stiftung Preußischer Kulturbesitz), tłumaczona także jako Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego i Fundacja Pruskiego Dziedzictwa Kulturalnego – niemiecka fundacja z siedzibą w Berlinie, założona 25 lipca 1957 "w celu zachowania, pielęgnacji i uzupełniania zbiorów i archiwów rozwiązanego po drugiej wojnie światowej państwa pruskiego". Fundacja finansowana jest w 75% przez rząd federalny i w 25% przez rządy krajów związkowych.

Claude Lorrain, właśc. Claude Gellée, zwany także Le Lorrain (ur. w 1600 w Chamagne w Lotaryngii, zm. 23 listopada 1682 w Rzymie) – francuski malarz, rysownik i rytownik okresu baroku, pejzażysta.

Styl manierystyczny cechuje dzieła Antoniego da Correggia, Agnola Bronziniego oraz Francesca Mazzoli – znanego bardziej jako Parmigianino.

Giorgione, Portret młodzieńca

Malarstwo Italii XVII-XVIII w.

Kategoria ta obejmuje dzieła od ostatniej generacji włoskich manierystów po dzieła rokokowe. Silnym akcentem jest zespół dzieł Caravaggia i carravaggionistów takich jak Carlo Dolci, Orazio Gentileschi,

Cenny zespół tworzą płótna malowane przez rodzinę Carraccich, oraz ich naśladowcę Giuseppego Marię Crespiego. Barokowe malarstwo iluzjonistyczne reprezentują prace z oeuvre Guercina oraz przede wszystkim Giovanniego Battisty Tiepola i jego syna Giovanniego Domenica Tiepola.

Portret młodej kobiety – obraz namalowany przez Rogiera van der Weydena. Przykład późnogotyckiego malarstwa portretowego w Niderlandach. Obraz został namalowany ok 1455 r. Znajduje się w zbiorach Staatliche Museen, Gemäldegalerie w Berlinie.

Jan van Eyck (ur. ok. 1390 w Maaseik, zm. 9 lipca 1441 w Brugii) - malarz niderlandzki, brat Huberta van Eycka, przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego.

Przykładem rokoka są obrazy Giovanniego Antonio Guardiego, Sebastiana Ricci, Jacopa Amigoniego oraz naśladowcy Rafaela Pompeo Batoniego. Ponadto weduty pędzla Giovanniego Antonio Canaletta i Francesca Guardiego.

Malarstwo Hiszpanii XV-XVIII w.

Zakres zbiorów malarstwa hiszpańskiego obejmuje dzieła od późnego gotyku aż do okresu romantyzmu. Część dzieł gotyckiego malarstwa hiszpańskiego i katalońskiego eksponowana jest w Bode-Museum. W Gemäldegalerie znajdują się dzieła malarzy późnego gotyku takich jak Bartolomé Bermejo i Pedro Berruguete oraz artystów anonimowych. Renesans i manieryzm reprezentują m.in. dzieła Alonso Cano i Luis de Morales. Kulminację ekspozycji tworzą barokowe dzieła takich osobistości jak Bartolomé Esteban Murillo (Chrzest Chrystusa), Diego Velázquez (Portret kobiety) oraz Francisco de Zurbarán. Cykl zamykają szkice Francisco de Goya.

Gerard ter Borch lub Terborch (ur. w grudniu 1617 w Zwolle, zm. 8 grudnia 1681 w Deventer) – holenderski malarz i rysownik okresu baroku, wybitny przedstawiciel malarstwa rodzajowego.

Giovanni Bellini, pseud. Giambellino, łac. Ioannes Bellinus (ur. ok. 1427/1430 - zm. 29 listopada 1516) - malarz włoski epoki Odrodzenia (okresu Renesansu), syn Jacopa Belliniego, brat Gentile.

Malarstwo Francji XV-XVIII w.

Nicolas Poussin, Autoportret

Kolekcja malarstwa francuskiego charakteryzuje się rozbieżnością w ilości dzieł malarstwa przed i po XVIII w. Spośród starszych dzieł wyróżnieją się miniatury Simona Marmiona oraz lewe skrzydło dyptyku z Melun pędzla Jean'a Fouqueta. Barok reprezentują dzieła Nicolasa Poussina oraz dwa obrazy Georga de la Tour Dwóch starców i jedna z wersji Świętego Sebastiana opatrywanego przez świętą Irenę. Rokoko i wczesny klasycyzm reprezentują dzieła artystów jak m.in. Antoine Watteau, Claude Lorrain, François Boucher, Jean-Baptiste Greuze, Nicolas de Largillière, Eustache Le Sueur, Jean Baptiste Chardin, Antoine Pesne i Hubert Robert.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Gerard Dou znany również jako Gerrit Douw lub Dow (ur. 7 kwietnia 1613 w Lejdzie, zm. 9 lutego 1675 tamże) – holenderski malarz barokowy, uczeń Rembrandta.

Malarstwo Anglii XVIII w.

Najmniejszą kolekcje w Gemäldegalerie tworzy XVII-wieczne malarstwo angielskie. Do najważniejszych należą pięć dzieł Thomasa Gainsborough, trzy Joshuego Reynoldsa, ponadto obrazy, Johna Hoppnera, Henry'ego Raeburna oraz Thomasa Lawrence'a.

Wybrane dzieła

Malarstwo krajów Rzeszy Niemieckiej

Malarz westfalski
Trójca Św. z Marią i Św Janem

Manieryzm – termin, jakim określa się zjawiska w sztuce europejskiej XVI wieku. Dyskusyjny pozostaje zarówno sam termin, jak i jego zakres oraz geneza zjawiska nim określanego. Najogólniej poprzez pojęcie to rozumie się styl, występujący w od ok. 1520 do końca XVI wieku i charakteryzujący się dążeniem do doskonałości formalnej i technicznej, a także wysubtelnieniem, wyrafinowaniem, wykwintnością i swobodą form.

Antoon van Dyck, Anton van Dyck (ur. 22 marca 1599 w Antwerpii, zm. 9 grudnia 1641 w Londynie) – flamandzki malarz epoki późnego baroku, uczeń Rubensa.

Malarz koloński ok. 1350
Dyptyk z Madonną z Dzieciatkiem i Ukrzyżowaniem

Malarz czeski
Madonna z Kłodzka

Hans Multscher
Ołtarz z Wurzach, Zmartwychwstanie

Albrecht Dürer
Madonna i Dzieciątko z czyżykiem

Martin Schongauer
Pokłon pasterzy

Hans Baldung
Portret Ludwiga hrabiego z Löwenstein

Francisco José Goya y Lucientes (ur. 30 marca 1746 w Fuendetodos, zm. 15 kwietnia 1828 w Bordeaux) - malarz królewski na dworze hiszpańskim za panowania Karola III Burbona, Karola IV Burbona i Ferdynanda VII Burbona.

Giovanni Domenico Tiepolo lub Giandomenico Tiepolo (ur. 30 sierpnia 1727 w Wenecji, zm. 3 marca 1804 tamże) – włoski malarz, rysownik i grafik okresu rokoka.

Lucas Cranach Starszy
Odpoczynek w drodze do Egiptu

Malarstwo włoskie

Gentile da Fabriano
Madonna z Dzieciątkiem i świętymi Mikołajem i Katarzyną

Fra Angelico
Madonna z Dzieciątkiem

Fra Filippo Lippi
Adoracja Dzieciątka przez Marię i Św. Bernarda

Andrea Mantegna
Prezentacja Dzieciątka w świątyni

Diego Velázquez, właśc. Diego Rodriguez de Silva y Velázquez (ur. 6 czerwca 1599 w Sewilli, zm. 6 sierpnia 1660 w Madrycie) - malarz hiszpański epoki baroku, portrecista.

Agnolo di Cosimo di Mariano, także Agnolo Tori, zwany Bronzino lub Angolo Allori (ur. 17 listopada 1503 w Monticelli koło Florencji, zm. 23 listopada 1572) – włoski malarz okresu manieryzmu.

Carlo Crivelli
Wręczenie kluczy św. Piotrowi

Sandro Botticelli
Maria z Dzieciątkiem i śpiewającymi aniołami

Vittore Carpaccio
Złożenie do grobu

Tycjan
Dziewczyna z półmiskiem owoców

Malarstwo niderlandzkie XIV-XVI w.

Jan van Eyck
Madonna w kościele

Rogier van der Weyden
Ołtarz Bladelin

Sandro Botticelli wł. Alessandro di Mariano Filipepi (ur. 1 marca 1445 we Florencji w dzielnicy Santa Maria Novella[potrzebne źródło] – zm. 17 maja 1510 (jest to data pogrzebu), także we Florencji) – włoski malarz szkoły florenckiej, który tworzył we wczesnym (quattrocento) oraz dojrzałym okresie odrodzenia.

Stara Pinakoteka (niem. Alte Pinakothek) – muzeum sztuki w Monachium. Mieści się w neorenesansowym budynku zaprojektowanym przez Lea von Klenze. Kolekcja dzieł, której historia zaczyna się już w XVI wieku, zawiera dzieła malarstwa niemieckiego, holenderskiego, flamandzkiego, francuskiego, włoskiego i hiszpańskiego od wieków średnich po rokoko.

Hieronim Bosch
Święty Jan na Patmos

Joachim Patinir
Odpoczynek w drodze do Egiptu

Malarstwo flamandzkie i holenderskie XVII w.

Willem Kalf
Martwa natura

Pieter de Hooch
Matka

Rembrandt
Zuzanna i starcy

Jan Vermeer
Kielich wina

Malarstwo hiszpańskie i francuskie XV-XVIII w.

Jean Fouquet
Étienne Chevalier i Św. Szczepan

Giambattista Tiepolo (ur. 5 marca 1696 w Wenecji, zm. 27 marca 1770 w Madrycie) – malarz wenecki, jeden z ostatnich przedstawicieli stylu barokowego we freskach.

Antoine Pesne (wym. Antłan Pen) (ur. 23 maja 1683 w Paryżu, zm. 5 sierpnia 1757 w Berlinie) - francuski malarz i rysownik okresu rokoka, nadworny malarz królów pruskich.

Georges de La Tour
Pogrzeb Św. Sebastiana

Antoine Pesne
Autoportret z córkami

Diego Velezquez
Trzej muzykanci

Bibliografia

Colin Eisler, Berlin. Arcydzieła malarstwa, Warszawa 2002

Linki zewnętrzne

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Gemäldegalerie

Oficjalna strona Berlińskich Muzeów Państwowych | Gemäldegalerie

Kaiser-Friedrich-Museums-Verein Towarzystwo przyjaciół Gemäldegalerie

Informacje o muzeum i instytucjach kulturalnych na Kulturforum

Informacje o Gemäldegalerie

Na mapach: 52°30′30.5″N 13°21′55.5″E / 52.508472, 13.365417

Eustache Lesueur lub Le Sueur (ur. 19 listopada 1617 w Paryżu, zm. 30 kwietnia 1655) – francuski malarz barokowy, jeden z założycieli Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby (fr. Académie Royale de Peinture et de Sculpture).

Luis de Morales, zw. Il Divino (ur. między 1509 a 1520 w Badajoz w prowincji Estremadura, zm. 9 maja 1586 tamże) – hiszpański malarz okresu manieryzmu.