Galicja - Hiszpania - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy krainy w Hiszpanii. Zapoznaj się również z: Galicja - zabór austriacki.

Galicja (gal. i hiszp. Galicia, wym. [ɡaˈliθja]) – wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu: region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Santiago de Compostela.

Hiszpania jest podzielona na 17 wspólnot autonomicznych (hiszp. Comunidades Autónomas), które cieszą się dużą autonomią (głównie w kwestiach szkolnictwa, podatków itd.) Są to:

Gród - prehistoryczna lub średniowieczna osada obronna, otoczona wałem, na terenie Polski najczęściej drewniano-ziemnym. Grody wznoszone były w różnych okresach; na terenie dzisiejszej Polski w epoce brązu i wczesnej epoce żelaza (kultura łużycka) oraz w czasach wczesnego średniowiecza.

Historia

Jej spokrewnieni z Portugalczykami mieszkańcy posługują się językiem galicyjskim (galego), który obecnie silnie zhispanizowany w średniowieczu dał początek językowi portugalskiemu.

W starożytności jej terytorium zamieszkiwały plemiona Iberów i Celtoiberów, głównie Gallekowie - twórcy wielu grodów, grodzisk - zw. obecnie castro - otoczonych często kilkoma murami, z domostwami wznoszonymi na planie koła i ze stożkowymi dachami ze słomy. Gallekowie utrzymywali się z hodowli zwierząt, połowu ryb i owoców morza. Byli też wspaniałymi złotnikami.

Swebowie (Swewowie) - związek plemion Germanów (tak opisuje ich Tacyt), który mógł zostać stworzony przez Ariowista w związku z jego wyprawą do Galii na pomoc Sekwanom.

Galicja (niem. Galizien, węg. Gácsország, cz. Halič, jid. גאַליציע - Golicje, tur. Haliç, rum. Galiţia, ros. Галиция - Galicija, ukr. Галичина - Hałyczyna) – potoczna nazwa narzucona przez zaborców i stosowana na określenie ziem znajdujących się obecnie w Polsce i Ukrainie składających się na dawny zabór austriacki. Również nazwa austriackiego kraju koronnego (dokładniej Królestwo Galicji i Lodomerii), istniejącego w latach 1772-1918. Zalicza się do niej ziemie południowej Małopolski po Wisłę, Ruś Czerwoną oraz zachodnią część Podola do linii Zbrucza. Jest to stosunkowo nowe pojęcie o charakterze kulturowym i historyczno-administracyjnym. Granice Galicji nie pokrywają się z granicami dawniejszych krain historycznych ani regionów geograficznych takich jak Małopolska czy ziemia halicka.

Długo opierali się władzy najpierw Kartagińczyków, a potem Rzymian. Mimo że większość Hiszpanii znalazła się pod panowaniem rzymskim już w czasach republiki po II wojnie punickiej (III w. p.n.e.), dopiero Augustowi udało się podporządkować północno-zachodnią część półwyspu stanowiącą dziś Galicję (I w. n.e.).

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Sanktuarium – w religioznawstwie termin, którym określa się miejsce uznawane za święte, często identyfikowane ze świątynią, budowlą wzniesioną na miejscu uznawanym za święte.

We wczesnym średniowieczu była ośrodkiem królestwa germańskich Swebów, którzy zajęli te tereny w czasie wędrówki ludów, potem wcielona do państwa Wizygotów. Wraz z nim na krótko podbita przez Arabów. Okresowo osobne królestwo - lenno lub część Królestwa Leónu, wreszcie wraz z nim od 1230 w składzie Królestwa Kastylii. Odłączone od księstwa Galicji w 1097 hrabstwo Portucale dało początek Portugalii.

Hiszpańska Socjalistyczna Partia Robotnicza (Partido Socialista Obrero Español – PSOE) – hiszpańska socjaldemokratyczna partia polityczna. Jedna z największych partii w Hiszpanii, druga najstarsza (po Partido Carlista, założonej w 1833). Partia założona w 1879 roku, w latach 1939-1977 nielegalna. Po przywróceniu demokracji jedna z głównych sił politycznych kraju. W latach 1982-1996 i od 2004 roku - rządząca. Przywódcą partii jest José Luis Rodríguez Zapatero.

Wielka wędrówka ludów – okres masowych migracji plemion barbarzyńskich, w szczególności Hunów i Germanów, na ziemie Cesarstwa rzymskiego u schyłku starożytności i w początkach średniowiecza (IV-VI wiek). Proces ten radykalnie odmienił obraz kontynentu europejskiego – doprowadził do zmian etnicznych na dużych obszarach, wyznaczył koniec starożytności i pociągnął za sobą upadek cesarstwa. Większość powstałych na jego gruzach nowych państw sama podzieliła jego los, jednak niektóre (jak państwo Franków) stały się podwalinami nowożytnych państw europejskich.

Na terenie Galicji znajduje się sanktuarium w Santiago de Compostela - poświęcone pochowanemu w tym miejscu apostołowi św. Jakubowi (hiszp. Santiago). W średniowieczu było ono celem pielgrzymek z całej zachodniej Europy, które podążały przez północną Hiszpanię kultywowanym do dziś Camino de Santiago.

Prowincja A Coruña (hiszp. Provincia de A Coruña, gal. Provincia da Coruña) – prowincja w północno-zachodniej Hiszpanii, współtworząca wspólnotę autonomiczną Galicji. Stolicą jest miasto o tej samej nazwie. Graniczy z prowincjami Lugo i Pontevedra, położona jest nad Oceanem Atlantyckim.

MT Prestige – jednokadłubowy tankowiec greckiego armatora (główny udziałowiec z Wielkiej Brytanii), pływający pod banderą Bahamów, który o 8 rano 19 listopada 2002 roku zatonął 250 km od wybrzeży hiszpańskiej Galicii z całym ładunkiem 70 000 ton ciężkiego oleju napędowego (2 miliony galonów).

Obecnie jest osobnym okręgiem autonomicznym w ramach Królestwa Hiszpanii. Dzieli się na 4 prowincje (A Coruña, Lugo, Ourense i Pontevedra) i zajmuje pow. 29,4 tys. km kw.; liczba ludn. 2,8 mln. Główne miasto i ośrodek administracyjny A Coruña, ponadto Vigo, Santiago de Compostela, Lugo, Pontevedra. Rejon tradycyjnie związany z rybołówstwem, które jest tam silnie rozwinięte wraz ze związanymi gałęziami przemysłu. Gospodarka ta silnie ucierpiała w wyniku skażenia wód przybrzeżnych wywołanego zatonięciem w listopadzie 2002 roku u wybrzeży Galicji tankowca MT Prestige z dziesiątkami tysięcy ton ropy naftowej w zbiornikach.

Droga św. Jakuba, nazywana często także po hiszpańsku Camino de Santiago – szlak pielgrzymkowy do katedry w Santiago de Compostela w Galicji w północno-zachodniej Hiszpanii. W katedrze tej, według przekonań pielgrzymów, znajduje się ciało św. Jakuba Większego Apostoła. Nie ma jednej trasy pielgrzymki, a uczestnicy mogą dotrzeć do celu jednym z wielu szlaków.

Język hiszpański – język należący do rodziny romańskiej języków indoeuropejskich. Współczesne standardy literackie (z Hiszpanii i Ameryki hiszpańskojęzycznej) wywodzą się ze średniowiecznego języka kastylijskiego. Jeszcze dziś język hiszpański bywa nazywany kastylijskim, dla odróżnienia go od innych języków używanych w Hiszpanii (zob. niżej).

Wybory lokalne

Według wstępnych wyników w wyborach lokalnych w 2009 do 75 osobowego parlamentu zwyciężyli konserwatyści (39 deputowanych), socjaldemokraci zdobyli 24 miejsca, a Galicyjski Blok Nacjonalistyczny (BNG) 12 miejsc .

Zobacz też

Galicja - region w Europie Środkowej

Linki zewnętrzne

Rząd Galicji

Parlament Galicji

Przypisy

Funkcjonuje również nieoficjalna galicyjska forma Galiza, wym. [ɡaˈliθa], o pisowni równej portugalskiej.
Bardziej koncentrowali się na gospodarce