Galway - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w Irlandii. Zapoznaj się również z: inne znaczenia nazwy.

Na mapach: 53°16′N 9°02′W / 53.267, -9.033

Galway (wym. [ˈgɔlweɪ]; irl. Gaillimh [ˈɡalʲɪvʲ]) – miasto w zachodniej Irlandii, stolica hrabstwa Galway. Liczy 75 tys. mieszkańców (2011) i jest to najszybciej rozwijające się miasto Irlandii. Jest to jedyne miasto regionu Connacht mające status city.

Galway wzięło swą nazwę od rzeki Gaillimh (Corrib) będącej zachodnią granicą pierwszych zabudowań zwanych Dún Bhun na Gaillimhe (fort u ujścia Gaillimh). Samo słowo Gaillimh znaczy ‛kamienny'. Potocznie miasto nazywane było również Cathair na dTreabh czyli ‛miasto klanów', gdyż w czasach normańskich rządzone było 14 klanów kupieckich.

Rugby – popularne określenie grupy sportów drużynowych o wspólnym pochodzeniu. W Polsce rugby zwykle jest utożsamiane z rugby union lub rugby 7, rzadziej z rugby league. Pozostałe sporty z tej grupy to futbol amerykański, futbol kanadyjski oraz futbol australijski.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Historia

Początki miasta sięgają 1124 r., gdy król prowincji Connacht, Tairrdelbach mac Ruaidri Ua Conchobair, założył tam fort Dún Bun na Gaillimhe. Z czasem wokół fortu zaczęło pojawiać się osadnictwo. Około roku 1230, podczas inwazji Normanów, miasto przejął ich przywódca – Richard Mor de Burgh. W grudniu 1484 Galway otrzymało oficjalny status miasta korony angielskiej. Stosunki między miastem, a irlandzkimi sąsiadami były trudne, głównie ze względu na brytyjskość miasta, w którym zabroniony był nawet język irlandzki.

Galway Races jest to tygodniowy irlandzki festiwal wyścigów konnych rozpoczynający się każdego roku w ostatni poniedziałek lipca. Zawody odbywają się na hipodromie Ballybrit w Galway w Irlandii i są jedynym tego typu 7-dniowym spotkaniem zarówno w samej Irlandii jak i Wielkiej Brytanii.
Futbol gaelicki, futbol irlandzki (ang. gaelic football, irl Peil, Peil Ghaelach lub Caid) – jeden z irlandzkich sportów narodowych. Stanowi połączenie koszykówki, piłki nożnej, rugby i siatkówki. Gra się w niego piłką o obwodzie ok. 65 cm. Piłkę można kopać, kozłować i podbijać nogą. Gracze podają sobie piłkę przez kopnięcie nogą lub odbicie piłki ręką. W zespole jest 15 graczy, w tym jeden bramkarz.

Mapa z 1651 r. pokazuje miasto otoczone murami obronnymi. Na pierwszym planie widzimy rzekę Corrib przeciętą mostem O'Briens Bridge, prowadzącym do Mainguard Street.

W średniowieczu miastem rządziło 14 klanów kupieckich (12 normandzkich i 2 irlandzkie). Wówczas gród przeżywał swoje lata rozkwitu i dostatku. Był to wówczas główny irlandzki port handlowy dla handlu z Hiszpanią i Francją.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".
Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.

W swej drodze do Islandii bądź na Wyspy Owcze, Galway odwiedził Krzysztof Kolumb. Będąc w mieście lub jego okolicy, zapisał na marginesie jednej ze swoich książek, że znalazł dowody na istnienie lądu po drugiej stronie Oceanu Atlantyckiego.

Podczas odrodzenia gaelickiego gród pozostał wierny koronie angielskiej. W czasie najazdu wojsk Cromwella na Irlandię miasto było oblężone przez 9 miesięcy. Pod koniec XVII w. Galway poparło króla angielskiego Jakuba II i jego zwolenników (jakobitów) przeciwko Wilhelmowi Orańskiemu w wojnie irlandzkiej (1689-1691). W wyniku tego zostało przejęte i okupowane przez wiliamitów po bitwie pod Aughrim w 1691. Miasto wówczas bardzo podupadło i swoją świetność odzyskało dopiero podczas bumu ekonomicznego pod koniec XX w.

Oliver Cromwell (ur. 25 kwietnia 1599 w Huntingdon, Cambridgeshire, zm. 3 września 1658 w pałacu Whitehall w Londynie) – polityk angielski, główna postać angielskiej wojny domowej, lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii 1653–1658.
Imbolc, irl. Lá Fhéile Bríde, szkoc. Gaelic Là Fhèill Brìghde – pogańskie święto celtyckie odbywające się według celtyckiego kalendarza w środku zimy 1 lutego.

Zabytki i kultura

Anglikański Kościół św. Mikołaja jest największym zachowanym średniowiecznym kościołem w Irlandii

Miasto słynne jest ze swoich mocnych tradycji celtyckich: muzyki, pieśni i tańca. Charakterystyczne jest także używanie języka irlandzkiego w oznaczeniach budynków, ulic i innych miejsc w mieście. Miasto posiada irlandzkojęzyczny teatr, Taibhdhearc na Gaillimhe. Galway jest swego rodzaju bramą do otaczającej go Gaeltacht – obszaru, w którym czynnie używa się języka irlandzkiego.

Salamanka (hiszp. Salamanca) - miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, liczy około 160 331 mieszkańców (2005). Stolica prowincji Salamanca w regionie Kastylia i León. Ośrodek handlowy, przemysłowy oraz naukowy i turystyczny.
Seattle – miasto w stanie Waszyngton. Leży pomiędzy Zatoką Puget a jeziorem Waszyngtona z ujściem na Pacyfik, prawie 108 mil (174 km) na południe od granicy z Kanadą.

Na początku każdego roku w styczniu zaczyna się w Galway celtyckie święto wiosny Fleadh Imboilg. W kwietniu odbywa się międzynarodowy festiwal literatury, a w maju festiwal muzyczny. Czerwiec i lipiec przeznaczone są na festiwale filmowe i teatralne. Natomiast w sierpniu swoje święto mają miłośnicy koni z całej Irlandii, którzy przybywają na wyścigi (Galway Races). We wrześniu można wziąć udział w Międzynarodowym Festiwalu Ostryg. W październiku odbywa się Międzynarodowy Festiwal Sztuki dla dzieci, a w listopadzie Tulca Visual Arts Festival

City (ang. the City, miasto, śródmieście) – termin używany najczęściej w znaczeniu ścisłego centrum miasta. Angielskie słowo wywodzi się z łac. określenia civitas.
Wilhelm I Orański z przydomkiem Niemy, Cichy lub Milczący (ur. 24 kwietnia 1533 w Dillenburgu, zm. 10 lipca 1584 w Delft) – hrabia Nassau, książę Oranii od 1544, stadhouder prowincji Niderlandów od 1572.

Najważniejsze zabytki:

Brownie Square – brama z XVII wieku,

Dzielnica Łacińska z XVI-wiecznym Lynch's Castle i średniowieczną kolegiatą św. Mikołaja,

Katedra św. Mikołaja,

XVI-wieczny Hiszpański Łuk.

Architektura:

W Galway znajduje się jeden z najwspanialszych średniowiecznych ratuszy – zamek Lynchów, w którym obecnie znajduje się oddział Allied Irish Banks.

Kościół kolegialny św. Mikołaja jest największym średniowiecznym kościołem w Irlandii. Należy on do Church of Ireland. Został on ufundowany w 1320 roku, a przez kolejne dwa wieki był rozbudowywany.

Hurling (irl. Iomáint) to gra zespołowa, w której gracze używają kije i piłki. Uważana za najszybszy zespołowy sport świata. Grana głównie w Irlandii, gdzie jest obok futbolu gaelickiego sportem narodowym i cieszy się ogromnym powodzeniem. Kobieca odmiana tego sportu to camogie.
Allied Irish Banks, p.l.c. (AIB) (irl. Bainc-Aontas Éireann) to bank komercyjny z siedzibą w Irlandii. Założony w 1966 roku z fuzji trzech banków: Provincial Bank of Ireland, Royal Bank of Ireland, oraz Munster & Leinster Bank, jego centrala mieści się w Dublinie. Często mylony jest z Anglo Irish Bank. AIB należy do "Wielkiej Czwórki" największych banków irlandzkich. Jego główny konkurent to Bank of Ireland.

Rzymskokatolicka Katedra Naszej Pani Wziętej do Nieba i Św. Mikołaja została konsekrowana w 1965 roku. Jest to ogromna wapienna budowla wzorowana na kościele z hiszpańskiego miasta Salamanka.

Budynek National University of Ireland, Galway został wzniesiony w 1849 roku, podczas Wielkiego Głodu jako jeden z trzech oddziałów Queen's University of Ireland (poza Cork i Belfastem).

Katedra Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja w Galway (irl. Ard-Eaglais Mhaighdean na Deastógála agus Naomh Nioclás) – główna świątynia diecezji Galway, Kilmacduagh i Kilfenora w Irlandii. Mieści się przy placu Cathedral Square w Galway. Została wybudowana w latach 1958–1965 z wapienia, na miejscu dawnego więzienia miejskiego. Podczas poświęcenia w 1965 dokonanego przez kardynała Richard Cushinga otrzymała wezwanie Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja.
Jakub II, ang. James II (ur. 14 października 1633, zm. 16 września 1701) – od 1685 król Anglii oraz król Szkocji jako Jakub VII (szk.-gal. Seumas VII). Młodszy syn Karola I i Henrietty Marii Burbon, córki Henryka IV, króla Francji, brat i następca Karola II, ostatni katolicki król Anglii i ostatni król, który rządził w sposób absolutny.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)