Garðabær - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 64°05′N 21°54′W / 64.083, -21.9

Garðabær - miasto w południowo-zachodniej Islandii, położone na południe od stolicy kraju Reykjavíku, pomiędzy miastami Hafnarfjörður i Kópavogur. Wchodzi w skład regionu stołecznego Höfuðborgarsvæðið. Współrzędne geograficzne: 64°05′N 22°00′W / 64.083, -22. Ludność: 8,9 tys. (2003). Garðabær to szóste pod względem liczby ludności miasto Islandii.

Lawa – ciekły produkt działalności wulkanicznej, składający się głównie ze stopionych tlenków krzemu, żelaza, sodu, potasu, wapnia i innych metali. Ma podobny skład jak magma, z której stopienia powstaje, ale jest zubożona o składniki lotne.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Miasto położone jest na polu lawy Búrfell, które powstało 7 200 lat temu. Na terenie miasta znaleźć można interesujące formacje skalne. Historia osadnictwa na tym obszarze sięga czasów pierwszych osadników na Islandii i opisana jest w Landnámabók. W IX wieku powstały tutaj dwie farmy Skúlastaðir i Vífilsstaðir. Ta ostatnia należała do Vífila, wyzwolonego niewolnika Ingolfa Arnarsona.

Ingolf Arnarson (isl. Ingólfur Arnarsson) – norweski wiking, który uznawany jest za pierwszego stałego nordyckiego osadnika na Islandii. Osiedlił się na przylądku Ingólfshöfði. Nie był on jednak pierwszym Skandynawem, który zamieszkał na wyspie, ponieważ wcześniej jedną zimę niedaleko Húsavík spędził niejaki Garðar Svavarsson, pochodzący ze Szwecji. Nie można też zapominać, że przed wikingami wyspę zamieszkiwali irlandzcy mnisi, z których jednak żaden nie jest znany z imienia.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Przez długi okres okolice te były słabo zaludnione. Dopiero w 1878 wydzielono samodzielną wieś Garðahreppur. W 1910 powstało tutaj sanatorium przeciwgruźlicze, obecnie w szpital specjalizujący się w leczeniu chorób płuc i alergii, który do dziś jest największym zakładem pracy w mieście.

Hafnarfjörður – trzecie co do wielkości miasto Islandii, położone w Regionie Stołecznym Höfuðborgarsvæðið, na południe od Reykjavíku, nad Zatoką Faxa. Zamieszkuje je 25,3 tys. mieszk. (2008).

Gruźlica (łac. tuberculosis, TB – tubercule bacillus) – powszechna i potencjalnie śmiertelna choroba zakaźna, wywoływana przez prątka gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Gruźlica dotyczy najczęściej płuc (gruźlica płucna) lecz również może atakować ośrodkowy układ nerwowy, układ limfatyczny, naczynia krwionośne, układ kostno-stawowy, moczowo-płciowy oraz skórę. Inne mykobakterie takie jak Mycobacterium bovis, Mycobacterium africanum, Mycobacterium canetti czy Mycobacterium microti wywołują choroby zwane mykobakteriozami i z reguły nie infekują zdrowych osób dorosłych, natomiast są często spotykane u osób z upośledzeniem odporności np. w przebiegu AIDS.

Do połowy XX wieku obszar ten miał typowo wiejski charakter. W 1960 wieś zamieszkiwało 730 mieszkańców, ale rozwój pobliskiej stolicy wpłynął także na całą aglomerację. W 1970 mieszkało tu już 2,8 tys. W 1976 miejscowość oficjalnie otrzymała prawa miejskie. Od tego roku nosi nazwę Garðabær, czyli "miasto ogrodów".

Prawa miejskie - zbiór praw dotyczący mieszkańców miasta, szczególnie istotny w średniowieczu, gdyż wyjmował mieszczan spod jurysdykcji prawa ziemskiego (tzw. prawo dworskie).

Sanatorium - zakład medyczny wykorzystujący walory rekreacyjne, przyrodnicze i naturalne, takie jak: wody mineralne, wody termalne, borowina, ozon, radon, sole mineralne oraz inne czynniki biofizyczne środowiska wywierające korzystny wpływ na organizm człowieka. Sanatorium zlokalizowane jest zazwyczaj w miejscowości uzdrowiskowej o specyficznym klimacie i szczególnych walorach przyrodoleczniczych, przeznaczonych dla osób przewlekle chorych i rekonwalescentów, wymagających rehabilitacji lub utrwalenia wyników leczenia szpitalnego.

W mieście nie ma wielu zabytków. Na uwagę zasługują dwa kościoły: XIX-wieczny Garðakirkja oraz Vídalínskirkja z 1995 o nowoczesnej bryle. Ciekawą formę ma również powstały w 1997 budynek z modernistyczną wieżą, w którym mieszczą się m.in. rada miasta, miejska biblioteka oraz przychodnia lekarska. W krajobrazie miasta rozrzucone są liczne dzieła współczesnych islandzkich rzeźbiarzy. W 1998 otwarto tutaj muzeum designu i sztuki użytkowej.

Norwegia, Królestwo Norwegii (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). Nazwa kraju pochodzi od Nordvegen co znaczy droga na północ.

Islandia (Ísland) (isl. Lýðveldið Ísland) – państwo położone w Europie Północnej, na wyspie Islandia i kilku mniejszych wyspach, m.in. archipelag Vestmannaeyjar w północnej części Oceanu Atlantyckiego. Nie należy do Unii Europejskiej. Islandia jest jednym z krajów nordyckich.

Miasta bliźniacze

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona miasta (ang.) (isl.)