Garnizon - Polski Serwis Naukowy

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju.
Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Aktualnie w Polsce funkcjonuje 112 garnizonów wojskowych

Dawniej: budowla rzymska o charakterze militarnym, którą stawiano zazwyczaj przy miastach w celu kontroli lub obrony. W garnizonach szkolono żołnierzy, których rekrutowano z pobliskiego miasta. Podobny do fortu.

Żandarmeria Wojskowa (ŻW) – wyodrębniona i wyspecjalizowana służba Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której działalność polega na zapewnieniu przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochranianie porządku publicznego i zapobieganie popełnianiu przestępstw na terenach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. ŻW pełni rolę policji wojskowej.

Pokój (łac. pax, staropolskie mir) - pojęcie opisujące stosunki między państwami, lub wewnątrz nich, oznaczające brak wojny, wykluczające konflikt zbrojny i używanie przemocy.

W języku hebrajskim termin jednostka garnizonowa tłumaczy się jako חיל מצב (czytaj: chejl macaw), co oznacza regularną jednostka broniącą danej strefy tj. miasta, prowincji, zamku, twierdzy, a nawet pojedynczą budowlę.

Garnizon na przestrzeni wieków przybierał różne formy i funkcje. Był na przykład ufortyfikowanym posterunkiem lub chatą – podczas wczesnego osadnictwa w Nowej Anglii. Stosowany również w czasie wojen z Indianami. Stosowany do kontrolowania indiańskich wiosek.

Władze garnizonu

dowódca garnizonu

zastępca dowódcy garnizonu ds. logistyki

komendant garnizonu

lekarz dyżurny garnizonu

szef łączności garnizonu

inspektor ochrony przeciwpożarowej garnizonu

inni funkcyjni w zależności od specyfiki garnizonu

służba garnizonowa

Skład służby garnizonowej

wojskowe organy porządkowe;

oficer inspekcyjny garnizonu;

pomocnik oficera inspekcyjnego garnizonu;

profos aresztu garnizonowego;

warty garnizonowe;

pododdział alarmowy garnizonu;

lekarz dyżurny garnizonu.

Funkcje garnizonu

Garnizonem dowodzi dowódca garnizonu. Reguluje on wszystkie sprawy związane z działalnością wojska na jego terenie. Funkcja ta polega głównie na utrzymywaniu kontaktów z władzami cywilnymi miasta, wzajemnym informowaniu się o planowanych działaniach. Dotyczy to działań które mogą mieć istotny wpływ na funkcjonowanie zarówno wojska (zmiany przestrzenne, np. budowa nowych dróg i budynków), jak i samego miasta (np. przemarsz pododdziałów głównymi traktami komunikacyjnymi, ćwiczenia bojowe w pobliżu zabudowań mieszkalnych itp.). Wszelkie tego typu zdarzenia muszą być wcześniej oznajmiane i uzgadniane.

Warta - uzbrojony pododdział wojskowy, wyznaczony rozkazem dziennym, do pełnienia służby wartowniczej, polegającej na ochronie wyznaczonych obiektów, rejonów lub osób. Warta składa się z dowódcy, jego pomocnika, rozprowadzających i wartowników. Według uregulowań przyjętych w Wojsku Polskim służbę wartowniczą mogą pełnić żołnierze, którzy złożyli przysięgę wojskową, zdali egzamin z prawa użycia broni oraz przeszli badania lekarskie i instruktaż.

Poligon wojskowy - zamknięty teren wojskowy używany do ćwiczeń i manewrów wojskowych, przeprowadzania testów broni oraz opracowywania i testowania taktyki wojskowej. Nazwa wywodzi się od zamkniętego na potrzeby wojska obszaru, najczęściej w kształcie wielokąta (ang. polygon). Pierwsze poligony wojskowe zaczęto tworzyć na potrzeby armii pruskiej pod koniec XVIII w.

Funkcja administracyjna

W skład jednostek garnizonowych wchodzą również inne integralne instytucje, pracujące na potrzeby wojska. Ich zadaniem jest zarządzanie i pomaganie w utrzymaniu wszystkich środków będących własnością wojskową np. pralnia garnizonowa czy kasyno wojskowe. Rolę administracyjną pełnią również zwierzchnicy garnizonu.

Kasyna wojskowe - miejsce odpłatnego żywienia kadry, rodzin i innych osób na określonych warunkach. Stanowi wyodrębnione organizacyjnie i majątkowo gospodarstwo pomocnicze służby żywnościowej oddziału gospodarczego.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Funkcja organizacyjno-logistyczna

Dowódca garnizonu określa miejsce stacjonowania danej jednostki. Dodatkowo ustala się granice do których wolno się poruszać żołnierzom. Dotyczy to zarówno miejsca stałego pobytu jednostek jak i w czasie ćwiczeń na poligonie. Funkcja określa również zadnia na czas wojny. Po wyjściu jednostek na wojnę zabezpiecza się opiekę nad koszarami i rodzinami żołnierzy – tego rodzaju zadania należą do obowiązków specjalnych struktur.

Dowódca garnizonu - oficer wyznaczony rozkazem personalnym do kierowania życiem wojskowym w obrębie garnizonu (w zakresie ustalonym regulaminami i innymi przepisami) oraz reprezentowania wojska w sprawach garnizonowych wobec terenowych organów administracji państwowej i społecznych. Zazwyczaj zajmujący w danym garnizonie najwyższe stanowisko służbowe; przy równorzędnych stanowiskach - najstarszy stopniem.

Zamek – według prof. Bohdana Guerquina zespół elementów warownych i budynków mieszkalnych powiązanych w zamknięty obwód obronny, który to zespół powstał w ustroju feudalnym jako ośrodek władzy książęcej, siedziba możnowładcy, siedziba rycerza lub placówka militarna. Zasadniczą cechę takiego zespołu stanowi zamknięty obwód obronny początkowo w postaci wałów lub konstrukcji drewniano-ziemnej, a w następnych okresach murowany.

Zobacz też

poligon

Przypisy

Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie utworzenia garnizonów oraz określenia zadań, siedzib i terytorialnego zasięgu właściwości ich dowódców (Dziennik Ustaw z 2009 r. Nr 206, poz. 1592).

Bibliografia

PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9