Garnizon Elbląg - Polski Serwis Naukowy

Garnizon Elbląg – garnizon wojskowy Wojska Polskiego, wcześniej armii pruskiej.

Czasy niemieckie

Przed II wojną światową należał do "Okręgu Wojskowego Nr 1 – Prusy Wschodnie". W latach trzydziestych XX wieku Elbląg stał się jednym z większych miast garnizonowych w III Rzeszy. W różnych częściach miasta zostały wzniesione budynki koszarowe dla artylerii, kawalerii, wojsk inżynieryjnych i piechoty. Zgromadzenie w mieście dużej ilości wojska nadało mu charakter militarny, ale z drugiej strony spowodowało rozwój infrastruktury miejskiej. Pojawiły się wojskowe osiedla mieszkaniowe, przy ul. Komeńskiego oddano do użytku duży i nowocześnie urządzony szpital wojskowy, a na południe od Dworca Głównego oddano lotnisko liczące 90 ha powierzchni. Przy lotnisku została otwarta szkoła lotnictwa wojskowego. Wojsko na terenie miasta zostało zgrupowane głównie w 6 zespołach koszarowych:

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

1 Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte – został sformowany w obozie biełoomuckim pod Sielcami w składzie 1 Dywizji Piechoty na mocy rozkazu płk. Berlinga nr 1 z 15 maja 1943. 13 lipca otrzymał sprzęt bojowy. 19 sierpnia wszedł w skład 1 BPanc im. Bohaterów Westerplatte, jako jej organiczna jednostka. Zaprzysiężenia dokonano w obozie sieleckim 15 lipca 1943.

Danziger Kaserne (Koszary Gdańskie) – obecna ul.Saperów;

Gallwitz Kaserne (Koszary im. gen. von Gallwitz'a) – w rogu obecnych ulic Grottgera i Łęczyckiej;

Mudra Kaserne (Koszary im. gen. von Mudra) – obecna ul.Mazurska;

Unger Kaserne (Koszary im. gen. von Unger'a) – wschodnie koszary przy ul.Królewieckiej;

Hanseaten Kaserne (Koszary Hanzeatyckie) – zachodnie koszary przy ul.Królewieckiej;

lotnisko Eichwalde – ul.Lotnicza.

Pod koniec II wojny światowej stacjonowały tu jednostki:

Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej (SZ RP) inaczej Wojsko Polskie - siły i środki wydzielone przez państwo do zabezpieczenia jego interesów i prowadzenia walki zbrojnej

13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy (13 pplot) – oddział Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, wchodzący w skład 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka. Stacjonuje w garnizonie Elbląg. Święto pułkowe: 1 września ustanowione w sierpniu 2005 r.

z 561 dywizji piechoty:

1124 pułk piechoty

1144 pułk piechoty

1561 batalion saperów

z 7 dywizji pancernej:

6 pułk zmotoryzowany

7 pułk zmotoryzowany

z 13 dywizji pancernej:

wydzielone pododdziały 4 pułku czołgów

z 28 lekkiej dywizji strzelców (Jägerdivision)

83 pułk piechoty

z 170 dywizji piechoty:

241 pułk zapasowy

a poza tym:

pozostałości 391 pułku piechoty

37 batalion morski

312 batalion morski

233 dywizjon artylerii przeciwlotniczej

dwa bataliony karabinów maszynowych "Wisła" i "Pregoła"

zbiorcza grupa bojowa pododdziałów zapasowych i szkolnych:

zapasowy zmotoryzowany batalion piechoty

zapasowa kompania przeciwpancerna

szkolny batalion czołgów

szkolna kompania rozpoznawcza

szkolny batalion saperów

szkolny dywizjon artylerii

pododdziały "Volkssturmu"

z sił powietrznych:

pułk lotniczy Richthofen

33 Regiment Wyszkolenia Powietrznego

Czasy powojenne

W okresie powojennym w Elblągu znajdowały się (w nawiasach – lata stacjonowania w garnizonie Elbląg):

Wojskowa komenda uzupełnień (WKU) – jednostka administracji wojskowej (należącej do administracji rządowej – niezespolonej) w Polsce zajmujące się administracją rezerw osobowych. WKU pełnią rolę organu wykonawczego Ministra Obrony Narodowej i są podporządkowana bezpośrednio szefom Wojewódzkich Sztabów Wojskowych. Wojskowy Komendant Uzupełnień odpowiada za realizowanie problematyki obronnej i administracji wojskowej administrowanego terenu. Do zadań Wojskowych Komend Uzupełnień należą:

Sztab - główny organ dowodzenia występujący w oddziałach i związkach wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz na szczeblu centralnym. Na czele sztabu stoi szef sztabu podlegający bezpośrednio dowódcy. W okresie pokoju głównym zadaniem sztabu jest organizowanie szkolenia wojsk i zapewnienie im warunków utrzymania wysokiego stopnia gotowości bojowej.

5 Pułk Lotnictwa Szturmowego (1947-1952)

Szkoła Chorążych Wojsk Zmechanizowanych

Podoficerska Szkoła Zawodowa im.Rodziny Nalazków (od 5.07.1961-??)

Centralny Ośrodek Szkolenia Wojsk Lądowych im. Rodziny Nalazków

4 Pułk Czołgów Ciężkich

55 Elbląski Pułk Piechoty

58 Pułk Czołgów

60 Pułk Czołgów

1 Warszawski Pułk Czołgów, kolejno jako:

1 Warszawski Pułk Czołgów (od ?? do 1989)

100 Pułk Zmechanizowany (od 1989 – 1995)

14 Brygada Zmechanizowana (1995-2001)