Garnizon Wilno - Polski Serwis Naukowy

Wilno (początek XX w.)

Garnizon Wilno - duży garnizon wojskowy Rzeczypospolitej, garnizon wojsk rosyjskich, po 1945 wojsk radzieckich, a obecnie litewskich.

Garnizon I Rzeczypospolitej

Regiment Gwardii Pieszej Wielkiego Księstwa Litewskiego

3 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej

4 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej

5 Regiment Pieszy Litewski

6 Regiment Pieszy Litewski

7 Regiment Pieszy Litewski

Garnizon carski

Sztab 3 Korpusu Armijnego

6 Regiment Pieszy Litewski - jednostka wojskowa wchodząca w skład wojsk litewskich. Była to jednostka taktyczna składająca się z kilku kompanii piechoty, będąca odpowiednikiem późniejszego pułku piechoty. Sformowany 9 grudnia 1775.

Regiment Gwardii Pieszej Wielkiego Księstwa Litewskiego - oddział piechoty litewskiej okresu I Rzeczypospolitej, wchodzący w skład Gwardii Wielkiego Księstwa Litewskiego.

27 Dywizja Piechoty

1 Brygada Piechoty

105 Orenburgski Pułk Piechoty

106 Ufimski Pułk Piechoty

2 Brygada Pechoty

107 Trocki Pułk Piechoty

27 Brygada Artylerii

3 Pułk Kozaków Dońskich z 3 Dywizji Kawalerii

3 batalion saperów

2 kompania telegraficzna

Garnizon Wojska Polskiego II RP

Plan Wilna z 1934

Szkoła Podoficerska 5 Pułku Piechoty Legionów w Wilnie

Prestiż miasta w okresie II Rzeczypospolitej podnosił fakt, że było ono dużym garnizonem wojskowym. Stacjonowały w nim między innymi:

3 Korpus Armijny Rosyjskiej Armii Carskiej – (3-й армейский корпус, w skrócie: 3ак) jeden z rosyjskich korpusów armijnych okresu Imperium Rosyjskiego. Jego siedziba mieściła się w Wilnie.

Garnizon – to stałe miejsce stacjonowania danej jednostki wojskowej w czasie pokoju. Funkcje garnizonu pełnią najczęściej miasta, miasteczka, forty, zamki, czy osady. Miasto garnizonowe to powszechne określenie miasta, w którym wybudowano koszary.

Dowództwo 2 Armii (1920-1922)

Inspektorat Armii Nr 1 (1921-1926)

Inspektorat Armii w Wilnie (1926-1939) - budynek na Podzamczu (fragment Zamku Dolnego)

Skład osobowy generała do prac przy GISZ z siedzibą w Wilnie

Komenda Miasta - ul. Arsenalska (Arsenalo), obecnie znajduje się tu Muzeum Narodowe

Dowództwo Obszaru Warownego "Wilno" - ul. św. Ignacego (sv. Ignoto); obecnie siedziba Ministerstwa Ochrony Litwy

Piechota

5 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego (5 pp Leg.) – oddział piechoty Legionów Polskich w latach 1914-1917 i Wojska Polskiego w latach 1918-1939.

Międzynarodowy port lotniczy Wilno (lit. Tarptautinis Vilniaus oro uostas, kod IATA: VNO, kod ICAO: EYVI) – międzynarodowe lotnisko w Wilnie, na Nowym Świecie, 6 km na południe od Starego Miasta; największy port lotniczy Litwy, w 2007 obsłużył 1 717 222 pasażerów.

Dowództwo 1 Dywizji Piechoty Legionów - pałac hetmana Michała Paca, przy ul. Wielkiej (Didzioji) 23

1 Pułk Piechoty Legionów- na Snipiszkach (koszary gen. Szeptyckiego)

5 Pułk Piechoty Legionów- na Snipiszkach (koszary gen. Szeptyckiego)

6 Pułk Piechoty Legionów- dawne koszary rosyjskie (ul. Kościuszki)

Dowództwo 19 Dywizji Piechoty- pałac hetmana Michała Paca, przy ul. Wielkiej (Didzioji) 23

Kawaleria

Obrona Wilna 1939 – działania wojenne prowadzone w dniach 18-19 września 1939 r. podczas sowieckiego ataku na Polskę związane z obroną miasta przed Armią Czerwoną.

Piechota II RP - jeden z trzech, obok artylerii i kawalerii, głównych rodzajów wojska Sił Zbrojnych II RP (w ówczesnej terminologii rodzaj wojsk nazywano bronią).

Dowództwo III Brygady Jazdy (1921-1924)

Dowództwo 3 Samodzielnej Brygady Kawalerii (1924-1937)

Dowództwo Brygada Kawalerii "Wilno" (?)

Dowództwo Wileńska Brygada Kawalerii (1937-1939) w pałacu hetmana Michała Paca, przy ul. Wielkiej (Didzioji) 23

4 Pułk Ułanów Zaniemeńskich

7 Szwadron Pionierów

3 Szwadron Łączności

Artyleria

7 Regiment Pieszy Litewski - jednostka wojskowa wchodząca w skład wojsk litewskich. Była to jednostka taktyczna składająca się z kilku kompanii piechoty, będąca odpowiednikiem późniejszego pułku piechoty.

Terespol – miasto i gmina w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bialskopodlaskiego.

1 Pułk Artylerii Lekkiej Legionów- stacjonował w byłym klasztorze Kanoników Laterańskich na Antokolu; został on przejęty w XIX w. przez władze rosyjskie i zamieniony na koszary. Jego dowództwo kwaterowało w zabudowaniach klasztoru Bernardynów przy ul. św. Anny (Maironio).

3 Pułk Artylerii Ciężkiej (1921-1939)

33 Dywizjon Artylerii Lekkiej

3 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej

2 Bateria Pomiarów Artylerii

Korpus Ochrony Pogranicza

4 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej – jednostka wojskowa, wchodząca w skład armii Wielkiego Księstwa Litewskiego Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

5 Regiment Pieszy Litewski - jednostka wojskowa wchodząca w skład wojsk litewskich. Była to jednostka taktyczna składająca się z kilku kompanii piechoty, będąca odpowiednikiem późniejszego pułku piechoty.

Dowództwo Brygada KOP "Wilno"

Dowództwo Pułk KOP "Wilno"

Łączność

Kompania Łączności OWar. "Wilno"

Kompania Łączności 1 DP Leg.

Pozostałe oddziały i instytucje wojskowe

3 Pułk Saperów Wileńskich - ul. Arsenalska (Arsenalo), obecnie znajduje się w nich Muzeum Narodowe;

3 Batalion Saperów Wileńskich

Detaszowany Dywizjon Lotniczy na lotnisku Porubanek

III Dywizjon Myśliwski 5 Pułku Lotniczego na lotnisku Porubanek

Wydzielona Kompania Czołgów TK 7 Batalionu Pancernego

Pluton Żandarmerii Wilno I (3 Dywizjon Żandarmerii)

Pluton Żandarmerii Wilno II (3 Dywizjon Żandarmerii)

Składnica Uzbrojenia OWar. "Wilno"

Składnica Materiału Intendenckiego Nr 12

Wojskowy Sąd Okręgowy Nr 3

Wojskowa Prokuratura Okręgowa Nr 3

Wojskowy Sąd Rejonowy w Wilnie

Wojskowe Więzienie Śledcze nr 3 - pałac Słuszków przy ul. Tadeusza Kościuszki (T. Kosciuskos)

Szpital Garnizonowy - w pałacu Sapiehów przy ul. Sapieżyńskiej (L. Sapiegos). Na początku XIX w. został przejęty przez władze rosyjskie i zamieniony na szpital wojskowy. W tym charakterze służył także Wojsku Polskiemu; w budynku nadal znajduje się szpital.

Kasyno oficerskie (garnizonowe) - ul. Mickiewicza (Gedimino prospektas) 13,

Dom Żołnierza Polskiego - Rynek Kalwaryjski (między dzisiejszymi ulicami H. Manto, Turgaus, Rinktines). Mieściły się w nim m.in. Teatr Żołnierski oraz Towarzystwo Wiedzy Wojskowej. Budynek nie istnieje.

boisko sportowe przy ul. Kościuszki, wybudowane w latach 1923-1924 przez 6 pułk piechoty Legionów jako stadion pułkowy - (aktualnie jako stadion miejski)

Kościół parafii pw św. Ignacego Lojoli

Cmentarz Wojskowy na Antokolu

W 1939, w garnizonie Wilno, zmobilizowane zostały między innymi:

2 Armia (2 A) - związek operacyjny Wojska Polskiego, utworzony w trakcie wojny polsko-bolszewickiej rozkazem Wodza Naczelnego gen. Józefa Piłsudskiego z 7 marca 1920. W czasie swojego istnienia, podobnie jak 3 Armia była trzykrotnie formowana i rozformowana, mimo to zlikwidowano ją jako ostatnią z armii wojny 1919-1921 (15 września 1922) i stała się Inspektoratem Armii nr 1.

Artyleria II RP - jeden z trzech, obok piechoty i kawalerii, głównych rodzajów wojska Sił Zbrojnych II RP (w ówczesnej terminologii rodzaj wojsk nazywano bronią).

Kwatera Główna Armii nr 23 dla Armii "Prusy

Dowództwo 35 Dywizji Piechoty

133 Rezerwowy Pułk Piechoty

1 bateria motorowa artylerii przeciwlotniczej dla 1 DPLeg.

Garnizon litewski

Brygada Piechoty Zmotoryzowanej "Żelazny Wilk"

Bibliografia

Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1990 ISBN-83-211-1104-1

Wacław Stachiewicz: Wierności dochować żołnierskiej : przygotowania wojenne w Polsce 1935-1939 oraz kampania 1939 w relacjach i rozważaniach szefa Sztabu Głównego i szefa Sztabu Naczelnego Wodza. Warszawa: "Rytm", 1998. ISBN 83-86678-71-2.

Przegląd Wojskowo-Historyczny: Sprawozdanie "Podróż studyjna Wojskowego Biura Badań Historycznych na Litwę;

Przypisy

3 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej wielokronie zmieniał swoje stanowisko: Mińsk (1775), Janiszki (1778), Nowogródek, Szereszów (1778-1789), Kowno (1789), Wilno (1790), Kowno (1791), Preny (XII 1792), Szaty (1794).
4 Regiment Pieszy Buławy Polnej Litewskiej wielokronie zmieniał swoje stanowisko: Brześć, Terespol (1783), Wilno (1787-1789), Borysów (1790), Mińsk (1791), Słuck (1792), Żyżmory (1794). .
Kolejne stanowiska: Pińsk, Wilno (1778), Mścibów (1779), Wilno (1783), Brześć Litewski (1789).
Kolejne stanowiska: Wilno, Nowogródek (1790), Poniewież (1792).
Kolejne stanowiska: Oszmiańskie, Wilno (1791), Smorgonie (1791), Oszmiana (1792), Wilno, Smorgonie (1794).
Obok koszar wybudowana została kolonia domków oficerskich i podoficerskich, obecnie zostały odremontowane i przekazane władzom cywilnym.
Pierwotnie rosyjski sąd wojenny, następnie siedziba litewskiej "Taryby", a od 1919 roku - Urzędu Generalnego Komisarza Ziem Wschodnich. Przejęty przez wojsko i przeznaczony na Dom Oficera.

Zobacz też

Wilno

Obrona Wilna 1939