Spokrewnione populacje są przedstawione na tym diagramie jako kolorowe bloki. Mechanizm otaczania przeszkody terenowej może uformować pierścień z ciągu coraz bardziej różniących się populacji

Gatunek pierścieniowy – pojęcie wprowadzone do oddania złożonych rodzajów krzyżowania się blisko spokrewnionych populacji, tworzących specyficzny ciąg.

Jest to model powstania bariery rozrodczej spowodowanej rozciągnięciem gatunku na dużych dystansach, tak, że choć sąsiednie populacje są blisko spokrewnione, najdalsze różnią się już na tyle, że nie mogą się ze sobą krzyżować. Gdy czynniki geograficzne umożliwią spotkanie się końców tego ciągu (tzn. gdy otacza on jakąś przeszkodę), tworzy się omawiany pierścień.

Gatunki pierścieniowe reprezentują interesujący problem dla starających się dzielić świat istot żywych na konkretne gatunki.

Wytłumaczenie diagramu

Kolorowe pola po prawej pokazują naturalne populacje, każda reprezentowana przez inny kolor, rozciągnięte w przestrzeni i różniące się genetycznie coraz bardziej od siebie (w miarę wzrostu odległości między nimi więc i mniejszej wymiany genów). Może to wystąpić w linii prostej (np. na zboczu góry) tak jak jest pokazane na rysunku A, lub może coś okalać (np. jezioro) jak na B.

Gdy taki ciąg układa się w pierścień, sąsiedzkie populacje mogą się rozmnażać ze sobą, jednak tam gdzie początek spotyka się z końcem, mimo zamieszkiwania tego samego obszaru jak na C, osobniki nie mogą się już krzyżować z powodu nawarstwionych różnic genetycznych między nimi. Całość populacji tego pierścienia jest nazywana gatunkiem pierścieniowym.