Gatunek zbiorowy - Polski Serwis Naukowy

Gatunek zbiorowy (coenospecies) – termin wprowadzony w 1922 roku przez szwedzkiego ekologa i genetyka, Göta Turessona w jego klasyfikacji taksonów opartej na kryterium możliwości ich krzyżowania. Osobniki w obrębie gatunku zbiorowego zdolne są do krzyżowania się ze sobą, nie są natomiast zdolne do krzyżowania z taksonami spoza tej grupy lub co najwyżej dają potomstwo niepłodne. Pojęcie gatunku zbiorowego nie odpowiada rangom formalnej hierarchii taksonomicznej i w różnych systemach klasyfikacyjnych grupowane tu taksony są różnie ujmowane. Często gatunki drobne (segregates) określane są jako podgatunki. W zależności od ujęcia można mówić o gatunku zbiorowym (np. kieliszniku zaroślowym) lub o drobnych gatunkach (w tym przykładzie o kieliszniku zaroślowym i leśnym). Dla odróżnienia tych znaczeń stosuje się zapis przy nazwie naukowej (łacińskiej) odpowiednio: Calystegia sepium sensu lato (czyli kielisznik zaroślowy w szerokim znaczeniu) oraz C. sepium sensu stricto i C. sylvatica sensu stricto (gatunki drobne, w wąskim znaczeniu). W publikacjach specjalistycznych gatunek zbiorowy oznaczany jest określeniem: collectiva, collectivus, collectivum, aggregatum, agregat, najczęściej w zapisie skróconym: coll., aggr. Przykładami gatunków zbiorowych poza ww. są: kozłek lekarski, przywrotnik pospolity, gnidosz sudecki, jeżyna krzewiasta.

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) - gatunek zbiorowy obejmujący kilka do kilkunastu (lub kilkudziesięciu zależnie od autora) gatunków (podgatunków) o podobnym działaniu leczniczym. Nazwy zwyczajowe: waleriana, baldrian, biedrzan (Pomorze), biełdrzan (Śląsk), kocia trawa, odolan, stoniebo. W naturze (bylina), jako uprawna dwuletnia. Występuje w całej Eurazji z wyjątkiem stref arktycznych i pustynnych. Uprawiany i dziczejący w Ameryce Północnej. W Polsce pospolity.

Krzyżowanie, hybrydyzacja – proces, w wyniku którego z komórek (zwykle . W zoologii i hodowli zwierząt proces krzyżowania zwierząt spokrewnionych gatunków określany jest mianem bastardyzacji. W szczególnych sytuacjach (w hodowli in vitro lub w wyniku szczepienia) dojść może do powstania mieszańców wegetatywnych, będących mieszaniną komórek lub tkanek pochodzących od różnych taksonów.

Bibliografia

Clive Stace: Taksonomia roślin i biosystematyka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993. ISBN 83-01-11251-4.

Takson – jednostka taksonomiczna zdefiniowana przez taksonomów w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.