Gatunki charakterystyczne - Polski Serwis Naukowy

Gatunek charakterystyczny – gatunek (lub niższy rangą takson), który występuje głównie w określonym syntaksonie, czyli na pewnym terytorium ma "punkt ciężkości" występowania w danym syntaksonie. Oznacza to że:

w innych syntaksonach nie spotyka się go wcale lub bardzo rzadko,

występuje z istotnie większym stopniem stałości w danym syntaksonie,

osiąga w nim większy stopień żywotności.

Przyczyną występowania danych gatunków w określonych zespołach roślinnych jest fakt, że gatunki te mają ściśle określone wymagania środowiskowe w zakresie tolerancji ekologicznej. Gatunek może być charakterystyczny generalnie, terytorialnie, regionalnie lub lokalnie.

Stałość fitosocjologiczna (S) gatunku rośliny jest cechą syntetyczną i określa względną częstość występowania (a nie obfitość!) danego gatunku w obrębie syntaksonu. Wyraża się ją w procentach fitocenoz, w których występuje dany gatunek w stosunku do ogólnej liczby fitocenoz zaliczonych do danego syntaksonu.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

W syntaksonomii gatunki charakterystyczne oznaczane są skrótem Ch. Wraz z gatunkami wyróżniającymi i gatunkami towarzyszącymi tworzą tzw. charakterystyczną kombinację gatunków danego syntaksonu.

Tak np. w zespole górskich ziołorośli i traworośli (Calamagrostietum villosae) rosnąć będą takie rośliny, które do życia potrzebują dosyć żyznej ziemi, dobrze nasłonecznionego, wilgotnego środowiska o przepuszczalnym podłożu, z przepływającą dobrze natlenioną wodą. Warunki takie znajdują się w okolicach potoków górskich, źródeł, kotlinek zasilanych wodą wypływającą spod skał, na wilgotnych polanach śródleśnych i obrzeżach lasów.

Gatunki wyróżniające, taksony wyróżniające (ang. D. – differential species) – w klasyfikacji zbiorowisk roślinnych są to gatunki lub inne taksony roślin, które występują w danym syntaksonie, nie występują natomiast w innych syntaksonach. Zwykle są to taksony o szerokiej amplitudzie. Z reguły taksony te nie należą do grupy taksonów charakterystycznych, czasami jednak mogą być równocześnie taksonami charakterystycznymi syntaksonów wyższej rangi.

Takson – jednostka taksonomiczna zdefiniowana przez taksonomów w systematyce organizmów jako grupa organizmów (populacja lub grupa populacji) zwykle uznawanych za filogenetycznie spokrewnione, wyróżniających się konkretną cechą różniącą je od innych jednostek taksonomicznych. Takson obejmuje wszystkie zawarte w nim taksony niższego poziomu. Kryterium pokrewieństwa stosowane jest w systemach filogenetycznych, mimo że taksonem w zasadzie może być dowolna grupa organizmów.

Bibliografia

Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.