Gediminas Vagnorius - Polski Serwis Naukowy

Gediminas Vagnorius (ur. 10 czerwca 1957 w gminie Płungiany) – litewski polityk, dwukrotny premier (w latach 1991–1992 i 1996–1999), poseł na Sejm przez cztery kadencje (1990–2004), ekonomista.

Życiorys

W 1975 został absolwentem szkoły średniej w Telszach. Ukończył następnie w 1980 studia w Wileńskim Instytucie Inżynierii Budownictwa (przemianowany później na Wileński Uniwersytet Techniczny) ze specjalnością inżynier-ekonomista. W latach 1980–1987 był zatrudniony na tej uczelni, początkowo jako młodszy pracownik naukowy.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Wybory parlamentarne na Litwie w 2008 roku odbyły się 12 października. Wraz z nimi przeprowadzone zostało referendum w sprawie Ignalińskiej Elektrowni Atomowej. 26 października odbyła się II tura wyborów w okręgach jednomandatowych.

W 1987 uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych. W 1988 został starszym pracownikiem naukowym w Instytucie Ekonomii Akademii Nauk.

W 1990 z ramienia niepodległościowego Sąjūdisu uzyskał mandat posła do Rady Najwyższej Litewskiej SRR, będąc jednym z sygnatariuszy aktu niepodległości z 11 marca 1990. 13 stycznia 1991, gdy wojska rosyjskie znajdowały się w Wilnie, a powołany kilka dni wcześniej premier Albertas Šimėnas nie pokazywał się publicznie, parlament powierzył mu misję sformowania rządu.

Litewscy Chrześcijańscy Demokraci (lit. Lietuvos Krikščionys Demokratai, LKD) – chadecka litewska partia polityczna, działająca w latach 1990–2008.

Sąjūdis - Litewski Ruch na Rzecz Przebudowy, założony na zjeździe w czerwcu 1988 roku jako nieformalne stowarzyszenie społeczne z Vytautasem Landsbergisem na czele, w celu poparcia przebudowy systemu radzieckiego. Wkrótce zaczął opowiadać się za niepodległością Litwy. Do Ruchu należało wielu wpływowych komunistów, których nowy przywódca Algirdas Brazauskas wystąpił z propozycją ustanowienia autonomii gospodarczej dla Litwy (nieformalna współpraca opozycja-komuniści we wspólnym celu).

Na czele trzeciego gabinetu niepoległej Litwy Gediminas Vagnorius stał 22 lipca 1992. W tym samym roku został po raz drugi posłem. W 1993 znalazł się wśród założycieli Związku Ojczyzny.

Po zwycięstwie konserwatystów w 1996 ponownie stanął na czele rządu, tworzonego wspólnie z partią chadeków. Wkrótce zaczął rywalizować o zwiększenie swoich wpływów w Związku Ojczyzny, wykorzystując dość słaby wynik Vytautasa Landsbergisa w wyborach prezydenckich w 1997. Pogłębiające się spory w partii doprowadziły do odwołania w 1998 ministrów do spraw europejskich i spraw wewnętrznych, Laimy Andrikienė i Vidmantasa Žiemelisa, którzy wkrótce powołali własne ugrupowanie.

Albertas Šimėnas (ur. 17 lutego 1950 we wsi Papiliai, gmina Onikszty) – litewski polityk, ekonomista i matematyk, w 1991 przez kilka dni premier Litwy, w latach 1991–1992 minister gospodarki.

Partia Chrześcijańska (lit. Krikščionių partija, KP) – litewska partia polityczna o profilu chadeckim. Ugrupowanie powstało 23 stycznia 2010 w wyniku połączenia się Chrześcijańsko-Konserwatywnego Związku Socjalnego i Litewskiej Chrześcijańsko-Demokratycznej Partii. Na czele ugrupowania stanął Gediminas Vagnorius, były premier i dotychczasowy lider pierwszej z tych formacji.

W 1999 Gediminas Vagnorius wszedł w otwarty konflikt z prezydentem Valdasem Adamkusem, który wyraził wobec niego wotum nieufności w orędziu do narodu. Ostatecznie urzędujący premier podał się do dymisji. Wbrew jego woli Związek Ojczyzny zdecydował się pozostać w koalicji i wystawić nowego kandydata na premiera.

Chrześcijańsko-Konserwatywny Związek Socjalny (lit. Krikščionių konservatorių socialinė sąjunga, KKSS) – chadecko-konserwatywna litewska partia polityczna, działająca od 2000.

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka (lit. Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, rus. Литовская Советская Социалистическая Республика), LSRR - twór polityczny powstały w lipcu 1940 roku w wyniku aneksji Pierwszej Republiki Litewskiej przez ZSRR, rozwiązany ostatecznie we wrześniu 1991 roku, gdy kraje Zachodu uznały niepodległość Litwy i została ona przyjęta w poczet członków ONZ.

Utrata znaczenia w partii doprowadziła do odejścia z niej Gediminasa Vagnoriusa wraz z grupą działaczy (w tym kilkunastoma posłami i kilkoma byłymi ministrami). W lipcu 2000 były premier zainicjował utworzenie nowej formacji pod nazwą Umiarkowany Związek Konserwatywny. W tym samym roku jako jedyny przedstawiciel tego ugrupowania uzyskał mandat poselski w okręgu większościowym.

Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej, w hierarchii orderów polskich wobec cudzoziemców pierwsze po Orderze Orła Białego. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.

Valdas Adamkus (ur. 3 listopada 1926 w Kownie) – litewski polityk i działacz społeczny, przewodniczący "Rady Amerykanów Litewskiego Pochodzenia", prezydent Litwy (1998–2003 oraz 2004–2009).

W 2004 przekształcił swoją partię w Chrześcijańsko-Konserwatywny Związek Socjalny, przegrał w tym samym roku zarówno wybory do Parlamentu Europejskiego, jak i litewskiego Sejmu kolejnej kadencji. W 2008 zarejestrował się jako niezależny kandydat na posła, przegrał w tych wyborach w drugiej turze, a rok później ponownie bez powodzenia startował do europarlamentu. W 2010 został liderem powstałej na bazie KKSS Partii Chrześcijańskiej.

Laima Liucija Andrikienė (ur. 1 stycznia 1958 w Druskienikach) – litewska polityk, ekonomistka, wykładowca akademicki, posłanka na Sejm i do Parlamentu Europejskiego.

Parlament Europejski – instytucja Unii Europejskiej, będąca odpowiednikiem jednoizbowego parlamentu reprezentująca obywateli państw należących do UE, której członkowie są wybierani na 5-letnią kadencję. Oficjalną siedzibą Parlamentu jest Strasburg, ale też Bruksela, w której odbywa się większość obrad oraz mieszczą się biura poselskie, komisje parlamentarne i władze klubów. Sekretariat, biblioteka i część zaplecza technicznego ma zaś swoją siedzibę w Luksemburgu.

Odznaczony m.in. Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (1999).

Zobacz też

Pierwszy rząd Gediminasa Vagnoriusa

Drugi rząd Gediminasa Vagnoriusa

Przypisy

↑ Adolf Stefanowicz: Litewski konflikt na szczytach władzy. "Wprost" 20 (859)/1999.
Parlament ufa premierowi. "Kronika Sejmowa. Parlamenty Europy" nr 35 (64) z 4 maja 1999.
Jeszcze jedna partia konserwatywna. "Kronika Sejmowa. Parlamenty Europy" nr 60 (189) z 11 lipca 2000.
M.P. z 1999 r. Nr 22, poz. 314

Źródła

Nota biograficzna na stronie Sejmu Republiki Litewskiej (lit.)

Sylwetka kandydata do Sejmu Republiki Litewskiej na stronie Głównej Komisji Wyborczej (lit.)