Gedko - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy biskupa krakowskiego. Zapoznaj się również z: inne osoby o tym imieniu.

Gedko (ur. 1130, zm. 1185) – biskup krakowski w latach 1166-1185.

Pochodzenie Gedki nie jest pewne. Zdaniem A. Małeckiego był przedstawicielem możnego rodu rycerskiego Gryfitów-Świebodziców, mającego swoje dobra w Małopolsce, na Śląsku i Mazowszu. Z kolei W. Semkowicz dowodził, że Wojsław, uznany przez Małeckiego za dziada Gedki, był protoplastą rodu Powałów.

Wawel – wzgórze na Pomoście Krakowskim, w Krakowie, w Dzielnicy I Stare Miasto, na lewym brzegu Wisły; wysokość 228 m n.p.m., antropogeniczne; historyczna dzielnica Krakowa, na wzgórzu zabytkowe zespoły budowlane.

Koprzywnica to miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie sandomierskim, nad rzeką Koprzywianką. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Koprzywnica. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. tarnobrzeskiego.

W 1166 został biskupem krakowskim. W 1177 był jednym z przywódców spisku baronów małopolskich, prowadzącym do usunięcia księcia Mieszka III Starego z tronu krakowskiego. Poparł następnie juniora Kazimierza II Sprawiedliwego i stał się jego najbliższym współpracownikiem.

Objął patronat wielu fundacji kościelnych, fundując kolegiatę w Kielcach w 1171, uposażając z dziesięciny biskupiej klasztory w Jędrzejowie, Miechowie, Sulejowie, Busku i Koprzywnicy. W 1184 sprowadził na Wawel relikwie św. Floriana, następnie ufundował kolegiatę pod wezwaniem tego świętego na krakowskim Kleparzu. Kadłubek nazywa go najświętszym biskupem Krakowian, którego imię złotym winno być ryte rylcem.

Jędrzejów – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jędrzejów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Zespół klasztorny opactwa cysterskiego w Sulejowie – położony w Podklasztorzu (obecnie dzielnica Sulejowa) jeden z najlepiej zachowanych zespołów cysterskich w Polsce, będący zabytkiem architektury romańskiej. Najistotniejszymi zachowanymi jego elementami są:

Literatura

Gedko, "Encyklopedia Krakowa", Warszawa – Kraków 2000, s. 237.

Przypisy

Gedko jest zdrobniałą formą Gedeona, zob. A. Cieślikowa, M. Malec, K. Rymut (red.) Słownik etymologiczno-motywacyjny staropolskich nazw osobowych t.1-7, Kraków 1995-2002, ISBN 83-85579-63-X. Również w kronice Wincentego Kadłubka Gedko jest nazywany imieniem Gedeon.
A. Małecki, Studya heraldyczne, t. I, Lwów 1890, s. 281, 284, t. II, Lwów 1890, s. 49; W. Semkowicz, Ród Powałów, "Sprawozdania Akademii Umiejętnośc, t. XIX, nr 3, 1914, s. 19-20; L. M. Wójcik, Ród Gryfitów do końca XIII wieku. Pochodzenie — genealogia — rozsiedlenie, "Historia" CVII, Wrocław 1993, s. 31.

Antoni Małecki (ur. 16 lipca 1821 w Objezierzu koło Poznania, zm. 7 października 1913 we Lwowie pochowany na cmentarzu Łyczakowskim) – rektor Uniwersytetu Lwowskiego, historyk literatury, historyk-mediewista, językoznawca, filolog klasyczny, heraldyk, dramaturg, profesor uniwersytetów: Jagiellońskiego, w Innsbrucku oraz Lwowskiego, poseł na Sejm Krajowy Galicji.

Mistrz Wincenty, zwany Kadłubkiem (ur. po – zm. 8 marca 1223 w Jędrzejowie) – polski kronikarz, dziejopisarz, kancelista i kapelan nadworny Kazimierza II Sprawiedliwego, najpierw prepozyt kolegiaty pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Sandomierzu, a następnie biskup krakowski w latach 1208-1218, beatyfikowany w 1764 przez papieża Klemensa XIII. Jest autorem Kroniki polskiej. To obecny patron diecezji sandomierskiej.