Gejza - Polski Serwis Naukowy

Pomnik Gejzy.

Géza, pol. Gejza (ur. ok. 949, zm. 1 lutego 997) – książę węgierski z dynastii Arpadów, panował od ok. 970 roku. Był synem Taksonya, ojcem św. Stefana i bratem Michała. W 974 roku przyjął chrzest w obrządku łacińskim wraz z całą swoją rodziną.

Małżeństwo

Żoną Gejzy była Sarolta, córka księcia transylwańskiego, Gyuli.

Arpadowie (rzadziej Arpadzi, czasem: dynastia Arpadowiczów) - dynastia książąt (889-1001), a następnie królów węgierskich (do 1301). Pierwsza węgierska dynastia narodowa.

Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

W starszej historiografii utrzymywał się pogląd, że był żonaty z polską księżniczką Adelajdą Białą Kneginią; dziś ten pogląd został raczej definitywnie zarzucony przez naukę historyczną.

Potomstwo

Z małżeństwa Sarolty i Gejzy pochodzili:

Stefan I Święty, ur. ok. 975, zm. 1038 – książę Węgier od 997, król od 1001;

nieznana z imienia córka, żona Gabriela Radomira, cara Bułgarii, oddalona przez męża około 1010 roku,

nieznana z imienia córka (w starszych opracowaniach pojawia się hipoteza, że mogła nosić imię Maria), od 1009 roku żona Ottona Orseolo, doży weneckiego,

nieznana z imienia córka, według starszej literatury była żoną Samuela Aby, króla Węgier w latach 1041–1044; obecnie większą popularnością cieszy się pogląd, że była matką Samuela Aby.

Za córkę Gejzy i Sarolty w starszej historiografii uchodziła nieznana z imienia Węgierka, druga żona Bolesława I Chrobrego; obecnie ten pogląd zdaje się być porzucony przez badaczy.

Gizela Bawarska (ur. ok. 985, zm. 7 maja ok. 1060 roku) – księżniczka bawarska, a od 1000 roku królowa Węgier, ksieni, błogosławiona Kościoła katolickiego.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Istniała też hipoteza, że córką Gejzy była żona hrabiego Sizza z Turyngii i matka Guntera z Dobrowody. Obecnie przyjmuje się, że Gunter urodził się około 955 roku (a więc był mniej więcej rówieśnikiem Gejzy i Sarolty) i był krewnym bawarskiej księzniczki Gizeli, żony Stefana I. Podobnie też za córkę Gejzy uchodziła Scholastyka, pierwsza opatka św. Lamberta w Somlóvásárhely; obecnie przyjmuje się, że była jego daleką krewną.

Doża - tytuł przysługujący władcom (najwyższym urzędnikom) republiki Wenecji (od roku 697) i Genui (od roku 1339). Wyrażenie pochodzi od włoskiego doge i łacińskiego dux - oznaczającego wodza.

Sarolta (węg. Sarolt, zm. po 997) - znana pod przydomkiem Bela Knegini, księżniczka siedmiogrodzka, żona Gejzy, księcia węgierskiego, matka m.in. Stefana I Świętego.

Przypisy

Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, s. 129.
Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona, 2005, Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ss. 141, ISBN 83-85719-85-7.
G. Györffy, Święty Stefan I, s. 342-344.
↑ W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
S. A. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku, s. 22; G. Györffy, Święty Stefan I, s. 124.
O. Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895; W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84.
Zob. K. Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Wrocław-Warszawa (1992).
↑ Europäische Stammtafeln, II 153
G. Györffy, Święty Stefan I, s. 389.
G. Györffy, Święty Stefan I, s. 391.

Kościół łaciński, Kościół rzymskokatolicki, Kościół katolicki obrządku łacińskiego, Kościół Zachodni – największa liczebnie część Kościoła katolickiego, mająca własną, odrębną tradycję liturgiczną oraz własną i odrębną strukturę. Głową Kościoła rzymskokatolickiego jest biskup Rzymu, czyli papież.

Adelajda Biała Knegini – rzekoma siostra lub córka Mieszka I, żona węgierskiego księcia Gejzy. Po raz pierwszy wspomina o niej bałamutna Kronika polsko-węgierska z XIII wieku. Postać obecna w dawniejszej historiografii oraz po dziś dzień w literaturze popularnonaukowej. Badania przeprowadzone pod koniec XIX wieku wykazały, że Adelajda Biała Knegini to postać fikcyjna, a jedyną żoną Gejzy była Sarolta, nosząca przydomek Beleknegini.