Noce Attyckie to składające się z 400 rozdziałów kompendium bieżących wydarzeń związanych z życiem intelektualnym autora, w głównej części mające charakter wyciągu ze zbieranych przez wiele lat notatek na temat różnych lektur. Dzieło pierwotnie obejmowało dwadzieścia tomów, do naszych czasów zachowało się ich 19 (zaginął ósmy).

Każdy rozdział poświęcony jest innemu zagadnieniu z zakresu literatury, języka, kultury, prawa i wielu aspektów życia codziennego starożytnej Grecji i Rzymu. Z tego powodu, a także dlatego, że autor obficie cytuje dzieła sobie znane, lecz dziś już zaginione, Noce Attyckie są bezcenną kopalnią wiedzy na temat Rzymu II w. n.e. oraz starożytności grecko-rzymskiej w ogóle.

Autor był zwolennikiem prądu archaistycznego w literaturze rzymskiej, odczuwającego przesyt zretoryzowaną prozą okresu klasycznego i upatrującego sposobu na "odmłodzenie" języka literackiego przez nawrót do pisarzy okresu archaicznego i wczesnoklasycznego, z niewielkimi tylko koncesjami na rzecz wczesnego cesarstwa. Ta tendencja ma wpływ na dobór lektur Gelliusza: mimo że autor działa w drugiej połowie II wieku n.e., najmłodszym w ogóle autorem, jakiego cytuje, jest wcześniejszy o sto lat Pliniusz Starszy, a najmłodszym poetą - wcześniejszy o dwieście lat Wergiliusz.

Charakterystyczne jest, że mimo zainteresowań historycznych dla Gelliusza nie istnieje Liwiusz ani Tacyt. Swetoniusz jest cytowany tylko mimochodem jako źródło wiadomości na temat pewnego pisarza okresu republikańskiego. Ulubionym historykiem autora jest, oprócz Katona Starszego, niejaki Quintus Claudius Quadrigarius (znany nam jedynie z fragmentów zawartych w Nocach Attyckich).

Z mówców Gelliusz cytuje Cycerona, w tej jednak dziedzinie wydaje się preferować Gajusza Grakchusa i Katona Starszego.

Z poetów nie istnieją np. Owidiusz, Lukan, Papiniusz Stacjusz (natomiast Cecyliusz Stacjusz – jak najbardziej). Seneka jest jedynie obiektem krytyki jako autor wygłaszający niezbyt mądre sądy na temat Enniusza. Wspomina się natomiast chętnie poetów okresu republikańskiego: Lukrecjusza, Katullusa, Lutacjusza Katulusa itp., a poza tym Plauta, Newiusza, oczywiście Enniusza itp.

Po ukończeniu dwudziestu tomów, napisaniu posłowia i spisu treści Gelliusz zamierzał kontynuować pracę i wydać następną książkę o podobnym charakterze, jednak czy kiedykolwiek udało mu się ten zamiar zrealizować, nie wiadomo.

Datowanie

W całym dziele zarówno Herodesa Attyka, jak i Korneliusza Frontona wspomina się jako osoby żyjące, przy czym Herodes Atticus określany jest konsekwentnie jako były konsul. Ponieważ konsulat Herodesa Attyka przypadł na rok 143 n.e., a Korneliusz Fronto zmarł w roku 170 n.e., pozwala to zawęzić okres powstawania Nocy Attyckich do lat 144-170 n.e., okresu panowania Antoninusa Piusa i Marka Aureliusza.

Inspiracje

Noce Attyckie stały się inspiracją dla innych zbiorów artykułów tego typu znanych z literatury współczesnej. W literaturze polskiej wpływ stylu Gelliusza - zwłaszcza w zakresie krytyki literackiej - oraz kompozycji jego dzieła widać na przykład w książeczce Cicer cum caule Tuwima.