Generałowie WP II RP w II wojnie światowej

W okresie II Rzeczypospolitej przez szeregi Wojska Polskiego przeszło 540 generałów.

Generałowie w służbie czynnej:

We wrześniu 1939 w Wojsku Polskim pełniło służbę czynną 97 generałów różnych stopni w tym 3 kontradmirałów. W ramach mobilizacji powołano do czynnej służby kilkudziesięciu generałów, będących w rezerwie lub w stanie spoczynku.

Polegli we wrześniu 1939

W trakcie działań wojennych we wrześniu 1939 poległo na polu chwały 5 generałów służby czynnej - czterech w walce z Niemcami, piąty został rozstrzelany przez NKWD. Podczas obrony Warszawy zmarł z ran jeden generał w stanie spoczynku.

Bicaz – miasto w północno-wschodniej Rumunii, w okręgu Neamţ (Mołdawia), położone we wschodnich Karpatach, niedaleko sztucznego jeziora Bicaz. Liczy 8643 mieszkańców (dane na rok 2002). Aż do 1918 było miastem granicznym. W mieście znajduje się cementownia wybudowana w 1950 oraz tartak. Merem miasta jest Constantin Catrinoiu.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

W niewoli niemieckiej

Po zakończeniu działań wojennych we wrześniu 1939 w niewoli niemieckiej znalazło się 33 generałów i 1 kontradmirał.

Jeden z generałów wykorzystując inwalidztwo został zwolniony z niewoli. Po powrocie do kraju włączył się do walki z Niemcami w szeregach Armii Krajowej

Zmarli w niewoli niemieckiej

Od ran wojennych lub w wyniku choroby w oflagach zmarło 4 generałów.

Mobilizacja – przejście sił zbrojnych państwa z etatu pokojowego na organizację stanu wojennego, przekształcenie gospodarki pokojowej w gospodarkę wojenną oraz dostosowanie administracji państwowej dla potrzeb wojny.

Zbrodnia katyńska (ros. Катынский расстрел, ang. Katyn massacre) – zbrodnia stalinowska polegająca na rozstrzelaniu wiosną 1940 roku co najmniej 21 768 obywateli polskich, w tym ponad 10 tys. oficerów wojska i policji, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Radzieckiego zawartej w tajnej uchwale Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku (tzw. decyzja katyńska). Egzekucji ofiar, uznanych za „wrogów władzy sowieckiej” i zabijanych strzałami w tył głowy z broni krótkiej, dokonała radziecka policja polityczna NKWD. W latach 1940–1990 władze ZSRR zaprzeczały swojej odpowiedzialności za zbrodnię katyńską, lecz 13 kwietnia 1990 roku oficjalnie przyznały, że była to „jedna z ciężkich zbrodni stalinizmu”. Wiele kwestii związanych ze zbrodnią katyńską nie zostało jak dotąd wyjaśnionych.

*) Generałowie tak jak inni jeńcy wojenni przechodzili przez szerego obozów jenieckich. W tabelach podano nazwę ostatniego oflagu w którym przebywał dany generał w momencie zwolnienia, wyzwolenia lub śmierci.

Zmarli i zamordowani w obozach koncentracyjnych

Zmarli podczas kampanii wrześniowej

Internowani w 1939 w Rumunii

17 września Polskę opuścili prezydent RP, premier z całym rządem i Naczelny Wódz ze sztabem. Granicę rumuńską przekroczyło także wiele oddziałów wraz ze swoimi dowódcami. Ignacy Mościcki został internowany w Bicaz, Edward Rydz-Śmigły przewieziony został do Krajowy, natomiast wysocy rangą oficerowie i urzędnicy od 3 października przetrzymywani byli w Baile Herculane W grupie tej znalazło się także 24 generałów. Mimo internowania wielu z nich udało się uciec.

Oflag, skrót od Offizierslager für kriegsgefangene Offiziere – niemiecki obóz jeniecki, w którym trzymani byli oficerowie wzięci do niewoli w czasie działań wojennych lub okupacyjnych. W czasie II wojny światowej Niemcy utworzyli około 130 oflagów (ich liczba ulegała zmianie w różnym okresie).

Edward Śmigły-Rydz, też: Edward Rydz, Edward Rydz-Śmigły, ps. Śmigły, Tarłowski, Adam Zawisza (ur. 11 marca 1886 w Brzeżanach, zm. 2 grudnia 1941 w Warszawie) – polski wojskowy i polityk, Marszałek Polski, Generalny Inspektor Sił Zbrojnych, Naczelny Wódz w wojnie obronnej 1939 roku, formalnie przez 17 dni następca prezydenta RP na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju.

W trakcie internowania zmarł:

31 stycznia 1941 wbrew konwencjom międzynarodowym - lecz pod naciskiem niemieckim - Rumuni przekazali Niemcom pozostałych w obozach polskich żołnierzy i oficerów. Wśród nich znalazło się 11 generałów, których przetrzymywano początkowo w Dorsten, a później w Dössel.

Generałowie powstania warszawskiego

Po upadku powstania warszawskiego do niewoli niemieckiej dostało się 7 polskich generałów. Początkowo przebywali w Oflagu 73 Nürnberg-Langwasser, a następnie w Colditz.

Pod koniec wojny w niewoli niemieckiej znajdowało się 46 polskich generałów.

W niewoli sowieckiej

Po zakończeniu działań wojennych we wrześniu 1939 w niewoli sowieckiej znalazło się 18 generałów i 1 kontradmirał. Tylko sześciu z nich opuściło w 1942 Związek Radziecki w szeregach Polskich Siłach Zbrojnych w ZSRR:

Zamordowani w niewoli sowieckiej

NKWD zamordowało 1 kontradmirała i 11 generałów wziętych do niewoli w toku działań wojennych:

Pozostali zmarli lub zamordowani w niewoli radzieckiej

Wśród innych zamordowanych lub zmarłych w więzieniach są:

Zmarli w ZSRR

Po zajęciu wschodnich terytoriów Polski wielu generałów w stanie spoczynku zostało aresztowanych przez NKWD. Wśród zmarłych w więzieniach lub na zesłaniu są:

Aresztowani po wkroczeniu Armii Czerwonej do Polski w 1944

Internowani w Szwajcarii

2 Dywizja Strzelców Pieszych walczyła w czerwcu 1940 w południowo-wschodniej Francji. 20 czerwca przekroczyła granicę Szwajcarii.

Przedostali się na Zachód

Losy generałów września 1939

Wrześniowi pułkownicy - awansowani do stopnia generalskiego

Tak podczas wojny, jak i po wojnie niektórzy wyżsi oficerowie otrzymali stopnie generalskie od prezydenta RP Władysława Raczkiewicza na emigracji. Ostatnie awanse noszą datę - 1964 r. z nadania Naczelnego Wodza na Uchodźstwie.