Geochemia organiczna - Polski Serwis Naukowy

Geochemia organiczna – dziedzina geochemii, zajmująca się badaniem rozmieszczenia, pochodzenia, form występowania, składu chemicznego, ewolucji związków organicznych w przyrodzie.

Wraz z rozwojem chromatografii w połączeniu z spektrometrią masową dużą uwagę w geochemii organicznej na równi z badaniem substancji organicznych jako całości, jak i ich frakcji (kerogenu, bitumoidów, kwasów humusowych, kwasów fulwowych) poświęcono badaniu geochemii różnych klas związków organicznych: aminokwasów, węglowodorów, itp.

Związki organiczne - wszystkie związki chemiczne, w skład których wchodzi węgiel, prócz tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, piorunowego i izocyjanowego a także ich soli.

Kwasy humusowe, kwasy próchnicowe - mieszanina wielkocząsteczkowych związków organicznych o zmiennym składzie (w zależności od składu materii organicznej, z której powstają) i charakterze kwasowym, wchodzących w skład próchnicy glebowej i roztworów wód naturalnych. Tworzą się one w biochemicznych procesach rozkładu związków organicznych budujących żywe organizmy. Budowa tych wyjątkowo skomplikowanych związków nie jest jeszcze do końca poznana, dlatego najczęściej rozpatruje się je na zasadzie różnic pomiędzy różnymi rodzajami tych substancji. Wyróżnia się dwie podstawowe grupy tych związków kwasy fulwowe oraz huminowe:

Podstawowe zadania geochemii organicznej to badanie chemizmu procesu przetwarzania organicznej biomasy w formy kopalne (wskutek działania mikroorganizmów), badanie warunków i czynników, które określają tworzenie różnych typów tej substancji (humusowego, sapropelowego i in.), a także mechanizmów dalszej transformacji substancji organicznej w skałach pod wpływem temperatury, ciśnienia, czynników sejsmicznych, litologicznych i innych geologicznych, które określają powstawanie surowców energetycznych.

Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.

Węglowodany (cukrowce, sacharydy) – organiczne związki chemiczne składające się z atomów węgla, wodoru i tlenu. Są to związki zawierające jednocześnie liczne grupy hydroksylowe, karbonylowe oraz czasami mostki półacetalowe. Ogólnym wzorem sumarycznym węglowodanów jest CxH2yOy lub Cx(H2O)y (znane są jednak węglowodany niespełniające tego wzoru, np. deoksyryboza). Ze względu na liczbę jednostek cukrowych w cząsteczce, węglowodany dzielą się na:

W zakresie działania geochemii organicznej znajdują się takie związki jak: substancje białkopochodne (kwasy nukleinowe, białka), cukrowce, lignina i lipoidyny (lipidy, lipoidy), jak również powstałe z nich substancje: związki humusowe, torfy, sapropele, węgle brunatne, łupki palne, węgle kamienne, żywice kopalne, gaz ziemny, kondensaty gazowe i ropa naftowa.

Ropa naftowa (olej skalny, czarne złoto) – ciekła kopalina, złożona z mieszaniny naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych (bituminów), z niewielkimi domieszkami azotu, tlenu, siarki i zanieczyszczeń. Ma podstawowe znaczenie dla gospodarki światowej jako surowiec przemysłu chemicznego, a przede wszystkim jako jeden z najważniejszych surowców energetycznych.

Węglowodory to organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze tylko atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.

Literatura

Zygmunt Waleńczak – „Geochemia organiczna”, Warszawa 1987, ISBN 83-220-0297-1