|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Transport wpływa na klimat, a eksperci twierdzą, że sytuacja będzie się pogarszać. Dane pokazują, że dziesięć lat temu transport odpowiadał za około 10% całego ocieplenia antropogenicznego netto, na szczycie listy znalazł się dwutl... Międzynarodowy zespół naukowców pracujący pod kierunkiem Instytutu Nauk Morskich im. Leibniza (IFM-GEOMAR) w Niemczech odkrył, że oddziaływanie zmian klimatycznych jest silnie wspomagane przez wysoce złożone interakcje zachodzące w ekosyste... Temperatura w Europie Środkowej w przyszłych dekadach będzie rosnąć szybciej niż w większości innych części świata. W Polsce zaś w XXI wieku klimat będzie się ocieplać dwa razy szybciej niż w drugiej połowie XX wieku - wynika z badań w ramac... Naukowcy, których prace finansowane są ze środków unijnych, opublikowali raport, w którym szacują wpływ emisji z pojazdów drogowych, powietrznych i wodnych na atmosferę ziemską. Raport przygotowano w ramach projektu QUANTIFY (Ilościowe określanie wpływu globalnych... Działania zmierzające do przywrócenia funkcji przyrodniczych prowadzone są w dolinie rzeki Biała Tarnowska (woj. małopolskie). Planowane jest odnowienie populacji łososia i innych zwierząt oraz przywrócenie lasów łęgowych w zasięgu wód powodziowych. Proje...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Geografia Ameryki PołudniowejCzy wiesz że...? Patos (port. Lagõa dos Patos, czyli "laguna kaczek") - jezioro lagunowe (o charakterze przepływowym) położone w południowo-wschodniej Brazylii, w stanie Rio Grande do Sul. Od Oceanu Atlantyckiego oddziela je plaża 22-kilometrowej szerokości. Patos jest drugą największą laguną na świecie. Jezioro połączone jest z jeziorem Lagoa Mirim (tego samego typu) kanałem São Gonçalo. Patos jest drugim co do powierzchni jeziorem Ameryki Południowej i największym jeziorem Brazylii. Falklandy (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) – terytorium zależne na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu czasem również zwane, od nazwy hiszpańskiej, Malwinami. Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.). 
 
Ameryka Południowa – czwarty pod względem zajmowanej powierzchni kontynent na Ziemi (17,8 mln km², co stanowi 3,5% całej powierzchni Ziemi oraz 11,9% jej obszarów lądowych). Mieszka tam około 382 mln mieszkańców (5,8% globalnego zaludnienia świata). Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
Madeira – rzeka w Boliwii i Brazylii, gdzie przepływa przez stany Rondônia i Amazonas. Jest prawym dopływem Amazonki. Jej długość wynosi 3239 km wraz z Mamoré (1930 km). Powierzchnia dorzecza 1158 km². Od Porto Velho żeglowna. PołożenieKontynent południowoamerykański leży na półkuli zachodniej i południowej. Od wschodu oblewa ją Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Od Ameryki Północnej oddziela ją Kanał Panamski, a od Antarktydy Cieśnina Drake'a. Ameryka Południowa ma bardzo słabo rozwinięta linię brzegową o długości około 28,7 tys. km. Największe wyspy i archipelagi – Ziemia Ognista, Marajó, Chiloé, Wyspy Galapagos, Falklandy, Wellington. Największe półwyspy – Guajira i Brunswick. Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.
Salinas Chicas - depresja (do 42 m p.p.m.) położona na półwyspie Valdes w Argentynie. Solnisko, do niedawna uważany za najniżej położony punkt Ameryki Południowej, obecnie Laguna del Carbon. Ukształtowanie powierzchniUkład rzeźby w Ameryce Południowej jest południkowy. Od zachodu znajdują się góry Andy (fałdowanie alpejskie) i Rów Atakamski. Środkową część kontynentu zajmują niziny: Nizina Orinoko, Nizina Amazonki i Nizina La Platy, natomiast we wschodniej części kontynentu przeważają wyżyny: Wyżyna Gujańska, Wyżyna Brazylijska i Wyżyna Patagońska. Najwyższym szczytem Ameryki Południowej jest Aconcagua (6960 m n.p.m.), a najniżej położonym punktem Salinas Chicas na Półwyspie Valdes. Najdalej wysunięte punkty na stałym lądzie to: na północ Przylądek Gallinas (12°25'N) na półwyspie Guajira w Wenezueli, na południe Przylądek Froward (53°54'S) na półwyspie Brunswick w Chile, na zachód Przylądek Pariñas (81°22'W) w Peru, a na wschód Przylądek Branco (34°47'W) w Brazylii. Wyżyna Brazylijska – rozległa wyżyna we wschodniej części Ameryki Południowej, głównie na terytorium Brazylii. Położona między wybrzeżem Oceanu Atlantyckiego a nizinami La Platy i Amazonki.
Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń, nagromadzonych w skorupie ziemskiej w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych, poruszających się wzdłuż linii uskok Uwalniająca się przy tym energia w około 20% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych. WodyRzeki Ameryki Południowej należą do zlewisk dwóch oceanów: Atlantyckiego (85%) i Spokojnego (7%), 8% stanowią obszary bezodpływowe. Najdłuższą rzeką kontynentu jest Amazonka (6400 km), następnie Parana, Juruá, Madeira, Purus, São Francisco, Tocantins, Japurá, Orinoko i wiele innych, krótszych rzek. W Ameryce Południowej znajduje się wiele wodospadów a największe z nich to: Salto del Angel i Wodospad Iguaçu. Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".
Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos. Największym jeziorem jest Jezioro Maracaibo w Wenezueli, potem Patos, Titicaca, Poopó, Mirim. W Patagonii jest dużo lodowców, a najbardziej znany to lodowiec Moreno. KlimatW Ameryce Południowej występują wszystkie strefy klimatyczne. Od klimatu równikowego i podrównikowego na Nizinie Amazonki i jej okolicach przez zwrotnikowy i podzwrotnikowy na chilijskiej Pustyni Atakama i w części Argentyny po klimat umiarkowany w Patagonii i subpolarny na południowych krańcach. Klimat umiarkowany – rozległa strefa klimatyczna, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima z niewykluczonymi opadami śniegu).
Atakama (Atacama, hiszp. Desierto de Atacama) – pustynia mglista w Ameryce Południowej. Należy do najsuchszych obszarów na świecie. Leży w północnej części Chile, między Kordylierą Nadbrzeżną a Kordylierą Zachodnią. Znajduje się w obrębie dwóch chilijskich prowincji Norte Chico i Norte Grande. Trzęsienia ziemiRegionem sejsmicznym są Andy i zachodnia część kontynentu (pacyficzny pierścień ognia) oraz jego północne krańce u styku płyt południowoamerykańskiej i karaibskiej. Zobacz teżBibliografiaZlewisko - obszar lądowy, z którego wszystkie wody powierzchniowe i podziemne spływają do jednego morza, oceanu bądź też innego zbiornika wodnego. Inaczej: zbiór dorzeczy.
Titicaca (hiszp. Lago Titicaca) – drugie pod względem wielkości jezioro w Ameryce Południowej, położone w północnej części zagłębienia Altiplano, pomiędzy wschodnimi i zachodnimi pasmami Andów (obszar Andów Środkowych) na terenie Peru i Boliwii. Jest to najwyżej położone jezioro żeglowne dla dużych statków i zarazem największe jezioro wysokogórskie na Ziemi.
Czy wiesz że...? beta Rów Atakamski (inaczej Rów Peruwiańsko-Chilijski) — rów oceaniczny we wschodniej części dna Oceanu Spokojnego. Rozciąga się ok. 160 km od zachodnich brzegów Ameryki Południowej. Dzieli się na Rów Peruwiański na północy i Rów Chilijski na południu.
Wyżyna Gujańska – wyżyna w północnej części Ameryki Południowej, między Niziną Orinoko a Niziną Amazonki. Zajmuje powierzchnię ok. 1,2 mln km².
Purus – rzeka w północno-zachodniej Brazylii. Jest jednym z głównych dopływów Amazonki. Źródła u podnóża Andów, na terytorium Peru. Długość 3200 km, powierzchnia dorzecza 365 tys. km².
Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.
Kanał Panamski – sztuczny kanał wodny zbudowany w latach 1904-14, położony w Panamie, na Przesmyku Panamskim, łączący wody Oceanu Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) z wodami Oceanu Spokojnego. Jest on jedną z najważniejszych dróg wodnych świata, która wydatnie skróciła trasę, jaką musiały pokonywać wcześniej statki, np. droga morska z San Francisco do Nowego Jorku uległa skróceniu o 14 500 km. Podczas budowy Kanału Panamskiego zmarło około 25 000 robotników a około 20 000 z nich zaraziło się malarią lub żołtą febrą.
Brunswick (hiszp. Península de Brunswick) - najdalej wysunięty na południe półwysep Ameryki Południowej i Chile, położony w regionie Región de Magallanes y de la Antártica Chilena. Na jego końcu znajduje się przylądek Froward. Największe miasto na półwyspie to Punta Arenas.
Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
