Geografia Arabii Saudyjskiej - Polski Serwis Naukowy

Mapa Arabii Saudyjskiej

Arabia Saudyjska jest dużym państwem położonym w Azji Południowo-Zachodniej, na ogromnej większości Półwyspu Arabskiego. Arabia Saudyjska jest centrum świata islamskiego. Znajdują się tam dwa święte miejsca religii muzułmańskiej: Mekka i Medyna. Obecny kształt państwa został nadany w 1932 roku, gdy powstało Królestwo Arabii Saudyjskiej, gdzie po dziś dzień panuje tam dynastia Saudów.

Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej na skutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów[1]. Na gorących pustyniach ekstremalne temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,8 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie. Czasem termin pustynia stosowany jest również do obszarów pozbawionych zwartej roślinności z innych powodów niż przewaga parowania nad opadami, np. do pustyń lodowych. Funkcjonują również określenia odległe znaczeniowo od podstawowego terminu, takie jak pustynia porostowa.
Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.

Powierzchnia i granice

Powierzchnia 2 149 700 km²

Skrajne punkty: północny 32°00'N, południowy 15°00'N, zachodni 34°00'E, wschodni 55°50'E. Arabia Saudyjska jest szeroka na około 1200 km, a długa na około 1880 km.

Arabia Saudyjska graniczy z następującymi państwami:

Jordania – 742 km

Irak – 814 km

Kuwejt – 222 km

Katar – 40 km

Zjednoczone Emiraty Arabskie – 586 km

Oman – 676 km

Jemen – 1458 km

Linia brzegowa – 2510 km

Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج الفارسي – Al-Chalidż al-farsi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.
Irak, Republika Iraku (arab. العراق, Al-Irak; جمهورية العراق, Dżumhurijjat al-Irak) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.

Arabia Saudyjska widziana z kosmosu.

Budowa geologiczna i rzeźba

Arabia Saudyjska w dwóch trzecich zajmuje obszar Półwyspu Arabskiego. Obszar ten stanowił część dawnego kontynentu afrykańskiego. Oddzielenie półwyspu od kontynentu nastąpiło pod wpływem ruchów tektonicznych w środkowym trzeciorzędzie. Na obszarze całego kraju dominują utwory jurajskie i kredowe, które spoczywają na prekambryjskim podłożu. Utwory wulkaniczne powstały w okresie kredowym i kenozoicznym, tworzę one pola lawowe w górach Dżabal al-Hidżaz.

Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
Żwir – okruchowa skała osadowa o luźnej postaci, złożona z otoczaków o średnicy większej niż 2 mm – nawet do kilku cm. (W budownictwie żwirem nazywane jest kruszywo naturalne o frakcji do 80 mm.)

Arabia jest krajem w większości wyżynnym, gdzie niemal cała powierzchnia jest zajęta przez rozległy płaskowyż. Obszar ten jest do zachodu ograniczony pasmem gór Dżabal Al-Hidżaz, które ciągnie się w równolegle do wybrzeża Morza Czerwonego w odległości około 50 km od jego brzegów. Płaskowyż łagodnie opada, przechodząc w rozległy obszar nizinny o wysokości od 100 m n.p.m. na przy granicy z Emiratami do 300 m n.p.m. gdzie dalej wnosi się ów płaskowyż. Średnia wysokość kraju nad poziom morza wynosi około 600 m n.p.m.

Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego.
Daktylowiec właściwy (Phoenix dactylifera L.), często, choć nieprawidłowo, nazywany palmą daktylową lub daktylem – gatunek rośliny z rodziny arekowatych (popularnie nazywanych palmami). Jest uprawiany w południowo-zachodniej Azji, północnej Afryce i na południu USA. W stanie dzikim nie występuje.

Arabię Saudyjską można podzielić na trzy główne krainy. Są to: Płaskowyż Centralny zwany po arabski Nadżd i nie przekracza on 1300 m n.p.m. Drugi Obszar to góry zrębowe Dżabal al-Hidżaz o maksymalnej wysokości do 3000 m n.p.m. gdzie ich najwyższy szczyt – Dżabal as-Sauda wznosi się na 3132 m n.p.m. Ku północny góry Al-Hidżazu opadają, gdzie w regionie Mekki najwyższy szczyt Dżabal al-Karmajt mierzy 2585 m n.p.m. a w regionie Medyny pasmo gór wznosi się na około 1800 m n.p.m. Do trzeciej krainy należą niziny nadmorskie: Tihama na zachodzie i Al-Ahsa na wschodnim wybrzeżu. Wzdłuż zachodniego wybrzeża ciągną się liczne niewielkie wyspy przybrzeżne, a linia brzegowa kraju jest nieznacznie rozwinięta – niewielkie zatoki i łagodne szerokie półwyspy.

Oman (عُمان Uman; Sułtanat Omanu – سلطنة عُمان Saltanat Uman) – państwo w Azji, leżące na Półwyspie Arabskim, nad Morzem Arabskim i Zatoką Omańską. Graniczy z Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, Arabią Saudyjską i Jemenem. Stolica mieści się w mieście Maskat. Oman należy do Ligi Państw Arabskich.
Rośliny efemeryczne, efemery – rośliny występujące na terenach pustynnych lub półpustynnych. Charateryzują się tym, że przeżywają suszę w postaci nasion (efemerydów) lub podziemnych organów przetrwalnych (efemeroidów). Rozwijają się i rosną tylko wtedy, gdy jest odpowiednia wilgotność, po nagłych deszczach.

Charakterystyczną cechą krajobrazu Arabii są pustynie, które zajmują blisko połowę powierzchni kraju. W skład pustyń wchodzą: Pustynia Ar-Rub al-Chali, zajmuje ona południową część kraju i jest największą na świecie pustynią piaszczystą. Występują na niej ruchome piaski w postaci wydm o wysokości do 200 m. W północnej części kraju znajdują się mniejsza pustynia piaszczysta – Wielki Nefud. Obszary te miejscami są pokryte żwirem.

Arenosole (łac. arena – piasek) – słabo wykształcone gleby wytworzone ze skał luźnych, całkowicie pozbawione węglanów. W związku z czym posiadają odczyn kwaśny. Charakteryzują się zasadniczą budową profilu glebowego A-C; poza poziomem akumulacyjnym A i poziomem skały macierzystej C nie zaznaczają się wyraźnie inne poziomy genetyczne. Pod poziomem próchnicznym o miąższości wahającej się od 15 do 30 cm, zalega bezpośrednio poziom skały macierzystej. Gleby te stanowią dalsze stadium rozwojowe gleb inicjalnych luźnych wytworzonych z piasków ubogich w związki zasadowe. Dlatego też miąższość profilu glebowego arenosoli jest znacznie większa, niż w glebach inicjalnych eolicznych. Przy udziale roślinności leśnej gleby te przekształcają się stopniowo w bielice. W warunkach naturalnych stanowią siedlisko roślinności borowej.
Regosole, gleby inicjalne luźne - typ gleb w systematyce opracowanej dla obszaru Polski przez Polskie Towarzystwo Gleboznawcze. Zalicza się do niego gleby inicjalne wytworzone z niewapiennych skał luźnych (składających się z nieskonsolidowanego, niescementowanego materiału) jak np. żwir, piasek, pył, ił, glina. Są to gleby bardzo płytkie, reprezentujące początkowe stadium procesu glebotwórczego. Ich profil zbudowany jest z poziomów (A)C-C. Poziom próchniczny (A)C zwykle zawiera bardzo mało próchnicy (często jest ledwo dostrzegalna), jest bardzo słabo wykształcony, jego miąższość zwykle nie przekracza 10 cm. Bezpośrednio pod nim znajduje się poziom skały macierzystej - C. Nazwa regosole wywodzi się z greckiego reghos - niewypełniony.

Obszary pustynne w Arabii Saudyjskiej

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)