Droga Czytelniczko, Drogi Czytelniku,

Czerniak złośliwy jest często występującym nowotworem złośliwym skóry. Niestety wyniki leczenia czerniaka w Polsce należą do najgorszych w Europie. Niezrozumiałe pozostają przyczyny późnego rozpoznawania czerniaka skóry, którego diagnostyka jest najprostszą i najtańszą w całej onkologii.

Kierujemy do Ciebie prośbę o wypełnienie anonimowej ankiety, która pozwoli na ocenę naszej wiedzy o czerniaku skóry, a w szczególności o profilaktyce i leczeniu tej choroby.
Czas jaki to zajmie - około 10-15 minut.

Czy chcesz pomóc w badaniach naukowych - odpowiedzieć na nasze pytania?

TAK, wypełniam
NIE, odmawiam

Zebrane informacje wykorzystane zostaną wyłącznie do celów naukowych
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Rzeka Biała Tarnowska odzyska swoje funkcje przyrodnicze
Działania zmierzające do przywrócenia funkcji przyrodniczych prowadzone są w dolinie rzeki Biała Tarnowska (woj. małopolskie). Planowane jest odnowienie populacji łososia i innych zwierząt oraz przywrócenie lasów łęgowych w zasięgu wód powodziowych. Proje...
 
Klimat odczuwa wpływ transportu
Transport wpływa na klimat, a eksperci twierdzą, że sytuacja będzie się pogarszać. Dane pokazują, że dziesięć lat temu transport odpowiadał za około 10% całego ocieplenia antropogenicznego netto, na szczycie listy znalazł się dwutl...
 
Ekosystemy a czynniki zmieniające klimat
Międzynarodowy zespół naukowców pracujący pod kierunkiem Instytutu Nauk Morskich im. Leibniza (IFM-GEOMAR) w Niemczech odkrył, że oddziaływanie zmian klimatycznych jest silnie wspomagane przez wysoce złożone interakcje zachodzące w ekosyste...
 
Prof. Miętus: klimat w Polsce się ociepla
Temperatura w Europie Środkowej w przyszłych dekadach będzie rosnąć szybciej niż w większości innych części świata. W Polsce zaś w XXI wieku klimat będzie się ocieplać dwa razy szybciej niż w drugiej połowie XX wieku - wynika z badań w ramac...
 
Naukowcy określają ilościowo wpływ systemów transportu na klimat
Naukowcy, których prace finansowane są ze środków unijnych, opublikowali raport, w którym szacują wpływ emisji z pojazdów drogowych, powietrznych i wodnych na atmosferę ziemską. Raport przygotowano w ramach projektu QUANTIFY (Ilościowe określanie wpływu globalnych...

Reklama:


Geografia Argentyny

To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3]

Czy wiesz że...?
Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej na skutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów[1]. Na gorących pustyniach ekstremalne temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,8 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie. Czasem termin pustynia stosowany jest również do obszarów pozbawionych zwartej roślinności z innych powodów niż przewaga parowania nad opadami, np. do pustyń lodowych. Funkcjonują również określenia odległe znaczeniowo od podstawowego terminu, takie jak pustynia porostowa.

Era mezozoiczna, mezozoikera która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
Mapa fizyczna Argentyny

Argentyna jest dużym państwem leżącym w Ameryce Południowej, a dokładnie w jej południowej części. Kraj zalicza się do trzech największych państw Ameryki Łacińskiej. Ten ogromny kraj cechuje się różnorodnym krajobrazem, gdzie występują góry, równiny i niziny. Rozciągłość południkowa sprawia, że istnieje tam kilka stref klimatycznych.

Falklandy (ang. Falkland Islands, hiszp. Islas Malvinas) – terytorium zależne na południowym Atlantyku, około 480 km od wybrzeży Argentyny obejmujące wyspy o tej samej nazwie. Wyspy znajdują się pod administracją brytyjską, ale prawa do nich rości sobie także Argentyna, z tego powodu czasem również zwane, od nazwy hiszpańskiej, Malwinami.
Zatoka – część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd, ograniczona często od wód otwartych przylądkami lub małymi wyspami, przy czym rozmiary i kształt tego akwenu nie mają większego znaczenia.

Powierzchnia, skrajne punkty i granice

Powierzchnia – 2 766 890 km² (jest to powierzchnia samego kraju, bez Falklandów, które są terytorium spornym między Argentyną, a Koroną Brytyjską.

Powierzchnia wg danych argentyńskich wynosi 2 780 092 km². Argentyna jest 9 razy większa od Polski. Ósmy co do wielkości kraj świata.

Skrajne punkty:

Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.
Torfowisko (ang. peatland, mire, peat bog, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.
  • północny 21°46'S – u zbiegu rzek: Grande de San Juan i Majinete w prowincji Jujuy.
  • południowy 55°58'S – przylądek Horn na wyspie o tej samej nazwie.
  • zachodni 73°35'W – czoło lodowca Moreno w Parku Narodowym La Glaciers w prowincji Santa Cruz.
  • wschodni 53°38'W – punkt na północny wschód od miejscowości Bernardo de Irigoyen w prowincji Misiones.
  • Rozciągłość południkowa wynosi 3799 km, a równoleżnikowa 1424 km. Północny kraniec Argentyny przecina zwrotnik Koziorożca.

    Las galeriowylas występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.
    Kolibry (Trochilidae) – rodzina ptaków z rzędu jerzykowych (Apodiformes), a według niektórych autorów do osobnego rzędu (Trochiliformes). Obejmuje gatunki lądowe, zamieszkujące Amerykę, głównie w strefie międzyzwrotnikowej.

    Argentyna graniczy z następującymi państwami:

  • Boliwia – 724 km
  • Brazylia – 1224 km
  • Chile – 5308 km
  • Paragwaj – 1699 km
  • Urugwaj – 495 km
  • Linia brzegowa 4725 km.

    Mapa Argentyny
    Zdjęcie satelitarne Argentyny

    Ukształtowanie poziome

    Południowa część linii brzegowej jest dobrze rozwinięta, występują szerokie estuaria wcinające się głęboko w ląd, istniej także kilka dużych i głębokich zatok jak San Jorge i San Matias. Północna część wybrzeża jest mniej urozmaicona, wybrzeże jest wyrównane, a jedyne zatoka znajduje się w rejonie Buenos AiresRio de la Plata, które oddziela Argentynę od leżącego na północy Urugwaju. Wybrzeże na odcinku Pampy jest płaskie i wyrównane, a od Zatoki Białej (Bahia Blanca) aż do Ziemi Ognistej ma postać abrazyjną, z wąskimi plażami, nad którymi wznoszą się schodowo terasy.

    Buenos Aires (hiszp. Provincia de Buenos Aires) – najbogatsza i najludniejsza prowincja Argentyny, leżąca w jej północno-wschodniej części. Leżące na jej terytorium miasto Buenos Aires stanowi odrębną jednostkę podziału administracyjnego. Stolicą prowincji jest miasto La Plata leżące 50 km na południe od Buenos Aires.
    Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
    Aconcagua – najwyższy szczyt Argentyny

    Budowa geologiczna

    Najstarszą częścią terytorium Argentyny jest obszar składający się z fragmentów południowoamerykańskiej płyty tektonicznej, która została oderwana w mezozoiku od dawnego kontynentuGondwany. Tymi fragmentami są prekambryjskie platformy i tarcze Gujany, Brazylii i Patagonii. Wokół tych jednostek formowały się stopniowo młodsze obszary lądu.

    Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.).
    Ostrokrzew paragwajski (Ilex paraguariensis A.St.-Hil.) Yerba mate – hiszpańska nazwa potoczna) – gatunek drzewa z rodziny ostrokrzewowatych (Aquifoliaceae Bartl.). Występuje w stanie dzikim w Ameryce Południowej, między 12 a 33° szer. geogr. pd.

    Prekambryjskie jednostki morfostrukturalne tarczy brazylijskiej to Puna, Sierra Pampaeńska i Bolsona Pampaeńska, te jednostki geologiczne leżą w północno-zachodniej części kraju. Region ten zbudowany jest ze skał magmowych i metamorficznych pochodzących z prekambru. Podłoże te przykryte jest młodszymi osadami, a mianowicie skałami osadowymi z aleozoiku, mezozoiku i kenozoiku. Na tymże obszarze znajdują się wzniesienia i góry wulkaniczne. Wszystkie stare struktury geologiczne uległy bardzo wyraźnym dyslokacjom w czasie orogenezy alpejskiej. W Punie występuje duża różnorodność bogactw mineralnych do których należą m.in. cyna i srebro. Północno-wschodnia część kraju (w ramionach rzek: Paragwaju i Urugwaju) jest odrębnym obszarem geologicznym, zwanym Międzyrzeczem. Na głęboko położonym masywie brazylijskim (nie wychodzącym tu nigdzie na powierzchnię) wydobyły się przy pomocy szczelin – lawy bazaltowe. W wielu miejscach pochodzące z mezozoiku piaskowce przeplatają się z pokrywami bazaltowymi i formacjami pochodzącymi z trzeciorzędu i z czwartorzędu.

    Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
    Wydry (Lutrinae) – drapieżne ssaki z rodziny łasicowatych spotykane prawie na całym świecie, przystosowane do ziemnowodnego trybu życia. W Polsce spotykana jest wydra europejska.

    Płyta patagońska obejmuje południową i centralną część kraju jest obszarem geologicznym składającym się z dwóch ogromnych masywów jakimi są: północno i południowopatagoński zwany Deseado i niecki otaczające te dwa masywy. Masywy zbudowane są z prekambryjskich skał magmowych, które przykrywają paleozoiczne i dolnomezozoiczne skały. Obszar Patagonii uległ pionowym ruchom dźwigającym i obniżającym, przez co na jego obszarze występują osady sedymentacji morskiej i kontynentalnej. Obszar Ziemi Ognistej cechuje się podobną budową geologiczną co cała Patagonia.

    Ameryka Południowakontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.
    Kondor królewski (Sarcoramphus papa) – gatunek dużego ptaka padlinożernego z rodziny kondorowatych (Cathartidae), zamieszkującego Amerykę Południową i Centralną, od południowego Meksyku po południową Argentynę. Jest jedynym żyjącym przedstawicielem rodzaju Sarcoramphus.

    W czasie ery mezozoicznej i kenozoicznej na obszarze dzisiejszej Argentyny zaznaczyła się działalność wulkaniczna. Z tego powodów stare podłoże zostały przykryte osadami w skład których wchodzą skały wulkaniczne, głównie bazalty i tufy.

    W historii geologicznej Argentyny miały miejsce fałdowania hercyńskie, które objęły obszar od Kordyliery Środkowej, poprzez Prekordyliery, do prekambryjskiego bloku Sanrafaelino-Pampeano. Najstarsze utwory wyżej wymienionych obszarów były fałdowane w orogenezie kaledońskiej i pochodzą z dolnego paleozoiku. Główne zręby tych gór pochodzą z górnego paleozoiku i były fałdowane w orogenezie hercyńskiej. W czasie fałdowania alpejskiego nastąpiło spękanie i w końcowym etapie podniesienie całości. Na obszarach tych, przede wszystkim w Prekordylierach występują pokłady miedzi, ołowiu i srebra.

    Ojos del Salado - najwyższy wulkan na Ziemi (obecnie nieczynny); położony w Andach Środkowych, na granicy Argentyny i Chile. Ma wysokość 6893 m n.p.m. Jest drugim co do wysokości szczytem górskim na półkuli zachodniej, drugim na półkuli południowej oraz najwyższym szczytem Chile. Leży około 600 km na północ od Aconcagui.
    Tapiry, tapirowate (Tapiridae) - rodzina ssaków nieparzystokopytnych posiadających krótką trąbę, która powstała z przekształconego nosa i wargi górnej, oraz bardzo krótki ogon. Na kończynie tylnej posiadają trzy, a na przedniej cztery palce, każdy zakończony kopytem. Ciało okryte jest aksamitną sierścią. Tapiry żyją w podmokłych, bagnistych lasach tropikalnych. Są dobrymi pływakami. Mimo pewnego podobieństwa do świni tapir należy do tej samej grupy ssaków, co nosorożec i koń.

    Obszary fałdowań mezozoicznych obejmują różnorodne formacje skał osadowych na obszarach prowincji Neuquén, Chubut, Buenos Aires. Obszary fałdowań kenozoicznych obejmują Kordylierę Wschodnią, Sierrę Subandyjską – na północy kraju oraz Kordylierę Zachodnią i Andy Patagońskie. Wyżej wymienione obszary górskie zbudowane są z różnych skał powstałych od paleozoiku do kenozoiku, które zostały sfałdowane w okresie alpejskim (faza andyjska). Wystąpiły także intruzje i efuzje magmy, które trwały od końca mezozoiku do trzeciorzędu. Powstały wtedy góry wulkaniczne, stanowiące dziś najwyższe szczyty Argentyny. Ważnymi surowcami Kordyliery Wschodniej, Zachodnie, And Patagońskich i Sierry Subandyjskiej są: miedź, ołów, srebro i złoto.

    Porosty (łac. Lichenes) – tradycyjna nazwa licznej grupy grzybów (ponad 20% wszystkich gatunków grzybów (Fungi), określanych jako zlichenizowane, tworzących obligatoryjne symbiozy głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna, przestała istnieć w 1981 roku, w wyniku zmian wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mikoryzowe), a nie systematycznych.
    Wyż Południowoatlantycki - centrum wysokiego cieśnienia w obszarach Południowego Atlantyku. Nosi też nazwę Wyż Świętej Heleny od nazwy wyspy na Południowym Atlantyku.

    Na terenie Argentyny leży znajduje się południowo część rozległego synklinorium La Plata-Orinoko, które jest osadami różnego wieku. Na tym obszarze znajdują się paleozoiczne i mezozoiczne skały osadowe i wulkaniczne.

    Andy


    czytaj dalej: [2], [3]




    Czy wiesz że...? beta

    Wyż baryczny - w meteorologii obszar podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, w którym najwyższe ciśnienie jest w środku układu, skąd na wszystkie strony maleje. Wartość izobar maleje na wszystkie strony lub rośnie do środka.
    Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".
    Mchy (Bryophyta) – . W rozwoju mchów wyróżnia się dwa następujące po sobie pokolenia: płciowe (gametofit) wytwarzające gametangia (plemnie i rodnie) oraz bezpłciowe (sporofit) wytwarzające zarodniki.
    Chubut jest jedną z prowincji Argentyny, leży w południowej części kraju między 42 (stanowi granicę z prowincją Río Negro) a 46 stopniem szerokości geograficznej południowej (granica z Santa Cruz), łańcuchem Andów stanowiącym granicę z Chile i Oceanem Atlantyckim którego wybrzeże jest wschodnią granicą prowincji.
    Wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), według starszego nazewnictwa trawy (Gramineae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu wiechlinowców. Liczy ok. 11 tys. gatunków. Stanowi ona główny komponent roślinności stepowej, łąkowej i pastwiskowej. Należą do niej również ważne rośliny uprawne, w tym zboża. W Polsce występuje ponad 150 gatunków traw.
    Chile (Republika Chile – República de Chile) – państwo w Ameryce Południowej, ciągnące się długim pasem na zachodnim wybrzeżu kontynentu nad Oceanem Spokojnym. Stolicą Chile jest Santiago de Chile. Graniczy z Peru, Boliwią i Argentyną. Do Chile należą liczne wyspy przybrzeżne i wyspy na otwartym oceanie (w sumie ok. 3 tys.): Juan Fernández, Wyspa Wielkanocna (najbardziej oddalona od innych wysp i lądów zamieszkana wyspa na świecie), Sala y Gómez, San Ambrosio, San Félix, Chiloé, Campana, Santa Inés, Chonos.
    Epifit (porośle, aerofit) – roślina rosnąca na innej roślinie, ale nie prowadząca pasożytniczego trybu życia. Korzysta z innego gatunku jako podpory, a odżywia się samodzielnie. Wyrasta w miejscach, gdzie gromadzi się martwa materia organiczna (np. w kącie gałęzi/pędu) lub osiedla się na pędach innych roślin, a składniki odżywcze i wodę pobiera z powietrza lub opadów.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.