Geografia Brytyjskiego Terytorium Oceanu Indyjskiego

Położenie terytorium – zaznaczone białym punktem

Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego jest wyspiarskim terytorium będącym posiadłością Wielkiej Brytanii. Terytorium to leży w centralnej części Oceanu Indyjskiego, mniej więcej w połowie odległości między Afryką, a Australią, tradycyjnie zaliczane jednak do Azji. Wyspy te charakteryzują się nizinnym krajobrazem i tropikalnym klimatem.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Arekowate (Arecaceae Schultz Sch.), zwyczajowo nazywane palmami, dawniej rodziną palmowatych (Palmae Juss.) – rodzina drzew z rzędu arekowców. Należy do niej ok. 1500 gatunków występujących na obszarach tropikalnych i subtropikalnych.

Powierzchnia i skrajne punkty

Powierzchnia – lądowa wynosi 60 km², powierzchnia wraz z wodami to 54,4 tys. km².

Skrajne punkty: północny 5°15'S, południowy 7°42'S, zachodni 70°50'E, wschodni 72°30'E. Wyspy leżą około 500 km na południe od Malediwów i tradycyjnie zalicza się je do Azji.

Mapa wysp

Linia brzegowa – 698 km

Paprocie, paprociowe (Polypodiopsida Cronquist) – klasa paprotników. Obecnie na świecie występuje około 10 000 gatunków paproci, co jest liczbą małą w porównaniu do ich prehistorycznej różnorodności (jak się przypuszcza istniało wtedy około milion gatunków).

Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego (6°00′S 71°30′E / -6, 71.5) (ang. British Indian Ocean Territory) – terytorium zależne Wielkiej Brytanii, obejmujące archipelag Wysp Czagos (ang. Chagos), z których największa to Diego Garcia (7°20′S 72°25′E / -7.333, 72.417).

Budowa geologiczna i rzeźba

Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego obejmuje archipelag wysp Czagos, składa się z pięciu grup wysp. Łącznie wszystkich wysp koralowych i atoli jest ponad 2 300. Wszystkie wyspy cechują się niskim i piaszczystym wybrzeżem. Największą wyspą jest Diego Garcia o powierzchni 44 km².

Atol – typ płaskiej wyspy koralowej położonej na oceanie, składającej się z rafy koralowej w kształcie pierścienia otaczającego centralną depresję. Depresja ta nazywana laguną może być częścią wyłonionej wyspy, stanowić niewielki, lecz odrębny zbiornik wodny lub też być połączona z morzem. Nazwa atol pochodzi z języka divehi używanego na Malediwach, spopularyzował Karol Darwin.

Malediwy – archipelag oraz państwo wyspiarskie o tej samej nazwie, położone na Oceanie Indyjskim, ok. 500 km na południowy zachód od południowego krańca Indii. W 1965 roku Malediwy uzyskały niepodległość, wcześniej były sułtanatem, najpierw pod protektoratem holenderskim, później brytyjskim. Po trzech latach proklamowano republikę (oficjalna nazwa to Republika Malediwów). Malediwy są krajem muzułmańskim.

Wyspy leżą na oceanicznym grzbiecie – Grzbiet Malediwski i są pochodzenia koralowego, zbudowane z wapieni i osadów koralowych. Wyspy są płaskie i wybitnie nizinne, gdzie średnia wysokość nad poziomem morza wynosi jedynie kilka metrów. Najwyższy punkt leżący na Diego Garcia ma 15 m n.p.m.

Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).

Monsun, (z grec. μουσώνες - zmienny) układ wiatrów, które zmieniają swój kierunek na przeciwny w zależności od pory roku. Są to wiatry sezonowe między oceanem a lądem.

Największa wyspa widziana z wysokości około 10 km

Klimat

Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego leży w strefie klimatu równikowego wilgotnego, gdzie na klimat mają wpływ wiatry monsunowe i wiejące z południowego wschodu pasaty, które łagodzą temperatury. Przebieg temperatur typowy dla klimatu równikowego, gdzie średnia roczna wynosi 28 °C. Roczne i dobowe amplitudy są niewielkie. Opady nie są niskie w porównaniu ze strefą równikową. Wiąże się to po pierwsze z monsunowym charakterem regionu i z brakiem obszarów wysoko położonych, które wymuszałyby ruchy wznoszące powietrza. Przez cały rok utrzymuje się wysoka wilgotność powietrza i nasłonecznienie.

Diego Garcia (7°19′S 72°25′E / -7.317, 72.417) - największa wyspa (atol) Brytyjskiego Terytorium Oceanu Indyjskiego, obejmującego - położony w środkowej części Oceanu Indyjskiego - archipelag Czagos.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Wody

Na wyspach Brytyjskiego Terytorium Indyjskiego wody powierzchniowe są bardzo ubogie. Wielkość wysp, płaski teren i niewielkie opady sprawiają, że nie istnieje tam stała sieć rzeczna. Wody, zarówno powierzchniowe jak i gruntowe są zasolone ze względu na bliskość morza.

Wiecznie zielony las na jednej z wysp

Przyroda

Szata roślinna na największej wyspie jest w znacznym stopniu zdegradowana. Mniejsze wyspy cechują się dobrze zachowaną roślinnością. Naturalną formację stanowią zarośla i lasy strefy okołorównikowej. Są to przede wszystkim różne gatunki palm, głównie kokosowych i filaosów. Na wyspach występują paprocie i 41 gatunków roślin kwiatowych W wodach przybrzeżnych występują rafy koralowe. Na niektórych wyspach wybrzeże jest miejscami porośnięte mangrowcami.

Czagos (Chagos Archipelago) (6°00′S 71°30′E / -6, 71.5) - archipelag ponad 60 tropikalnych wysp na Oceanie Indyjskim, leżących 500 km na południe od Malediwów. Stanowią część Brytyjskiego Terytorium Oceanu Indyjskiego, cały archipelag jest brytyjskim terytorium zamorskim.

Rafa – nagromadzenie szkieletów organizmów morskich, które są utwardzane przez zawarte w wodzie sole mineralne, tworzące wyraźnie zaznaczający się w morfologii podwodny wał lub grzbiet tak masywny i duży, że jest zdolny do przeciwstawienia się niszczącemu wpływowi fal (co odróżnia go od małych struktur, np. bioherm). Najczęściej współczesne rafy zbudowane są ze szkieletów korali, dlatego mówi się o rafach koralowych (jednakże w ich tworzeniu biorą udział także inne organizmy rafotwórcze, m.in. mszywioły, mięczaki, otwornice, a także glony).

Brak dużych ssaków, liczne są zwierzęta drobne prowadzące wodno-lądowych tryb życia. Są to głównie żółwie do których zaliczyć należy m.in. żółwie zielone, a także liczne skorupiaki jak np. kraby palmowe Liczne są też ptaki morskie, gdzie w regionie tym występują 33 gatunki tych zwierząt.

Namorzyny (lasy namorzynowe, mangrowia) – wiecznie zielone lasy w strefie międzyzwrotnikowej znajdujące się w zasięgu pływów morskich oraz drzewa rodzaju Avicennia i Rhizophora, tworzące te lasy.

Ssaki (Mammalia) – zwierzęta należące do kręgowców, charakteryzujące się głównie występowaniem gruczołów mlekowych u samic, obecnością owłosienia (włosy lub futro) oraz stałocieplnością (potocznie "ciepłokrwistość"). Większość ssaków utrzymuje temperaturę w granicach 36-39 °C. Stałocieplność umożliwia aktywny tryb życia w różnych środowiskach – od mroźnych obszarów podbiegunowych do gorących tropików. Futro i tłuszcz pomagają uchronić się przed zimnem, a wydzielanie potu i szybki oddech pomagają pozbyć się nadmiernego ciepła.

Źródła

Encyklopedia Geograficzna Świata: Afryka. Wydawnictwo OPRES Kraków 1997 ISBN 83-85909-21-4

Linki zewnętrzne

Encyklopedia PWN

– ogólne informacje, klimat – Climate Zone

– przyroda: Plants People Possibilities