Geografia Filipin - Polski Serwis Naukowy

Mapa fizyczna Filipin

Filipiny są państwem wyspiarskim leżącym w Azji Południowo-Wschodniej, na Archipelagu Filipińskim. Archipelag jest oblewany przez wody Oceanu Spokojnego. Filipiny do czasu uzyskania niepodległości przez Timor Wschodni były jedynym państwem w Azji (pomijając azjatycką część Rosji), gdzie dominującą religią jest chrześcijaństwo. Były zarazem jedynym państwem azjatyckim gdzie dominuje katolicyzm. Religię tę wyznaje 84% społeczeństwa. Natomiast religie niechrześcijańskie wyznaje jedyne 6% ludności tego kraju.

Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę.
Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Birma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).

Powierzchnia, położenie i granice

Powierzchnia – 300 000 km², porównywalna z wielkością Polski.

Położenie – kraj leży w Azji Południowo-Wschodniej, w zachodniej część Oceanu Spokojnego, pomiędzy Chinami a Archipelagiem Indonezyjskim. Wyspy oblewają wody: Morza Celebes od południa, Morza Sulu od południowego zachodu, Morza Południowochińskiego od zachodu i północy, natomiast od wschodu znajdują się otwarte wody Oceanu Spokojnego.

Las galeriowy – las występujący w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpiący wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.
Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

Skrajne punkty: północny 21°30'N, południowy 4°30'N, zachodni 117°00'E, wschodni 128°00'E. Rozciągłość południkowa wynosi 1880 km, a równoleżnikowa 1200 km.

Granice – poprzez wody terytorialne Filipiny graniczą:

Indonezja od południa

Malezja od południowego zachodu

Wietnam – od zachodu

Chiny – od północy

Linia brzegowa – 17 447 km

Ukształtowanie poziome

Archipelag Filipiński składa się z 7107 wysp i wysepek, w tym ponad 4500 skał i raf położonych między 18° a 6°N. W północnej grupie wysp największymi są Luzon, Mindoro, środkową część stanowią wyspy Visayas (w ich skład wchodzą Bohol, Cebu, Leyte, Masbate, Negros, Panay i Samar). Południową część Filipin stanowią Mindanao i Archipelag Sulu. Największymi wyspami Filipin są Mindanao (95 tysięcy km²) na południu i Luzon (105 tysięcy km²) na północy. Obie te wyspy zajmują dwie trzecie powierzchni całego państwa.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).
Arenosole (łac. arena – piasek) – słabo wykształcone gleby wytworzone ze skał luźnych, całkowicie pozbawione węglanów. W związku z czym posiadają odczyn kwaśny. Charakteryzują się zasadniczą budową profilu glebowego A-C; poza poziomem akumulacyjnym A i poziomem skały macierzystej C nie zaznaczają się wyraźnie inne poziomy genetyczne. Pod poziomem próchnicznym o miąższości wahającej się od 15 do 30 cm, zalega bezpośrednio poziom skały macierzystej. Gleby te stanowią dalsze stadium rozwojowe gleb inicjalnych luźnych wytworzonych z piasków ubogich w związki zasadowe. Dlatego też miąższość profilu glebowego arenosoli jest znacznie większa, niż w glebach inicjalnych eolicznych. Przy udziale roślinności leśnej gleby te przekształcają się stopniowo w bielice. W warunkach naturalnych stanowią siedlisko roślinności borowej.

Brzegi wysp, posiadające liczne zatoki, są w wielu miejscach skaliste, porośnięte namorzynami lub otoczone rafami koralowymi i podwodnymi skałami. Mimo iż wiele fragmentów wybrzeża jest skalistych, a podwodne skały i rafy stanowią niebezpieczeństwo dla żeglugi, to wybrzeża Zatoki Manilskiej na wyspie Luzon uchodzą za jeden z najdogodniejszych terenów w Azji do lokalizacji portów morskich. Linia brzegowa kraju jest dobrze rozwinięta, a najsłabiej rozwiniętą część wybrzeża mają wschodnie brzegi (wybrzeże Pacyfiku). Wody wewnętrzne Filipin mają zróżnicowaną głębokość do 1975 m. Wzdłuż wybrzeży Pacyfiku ciągnie się głęboki rów oceaniczny zwany Rowem Filipińskim o głębokości ponad 10 tysięcy metrów.

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń, nagromadzonych w skorupie ziemskiej w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych, poruszających się wzdłuż linii uskok Uwalniająca się przy tym energia w około 20% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.
Timor Wschodni (Demokratyczna Republika Timoru Wschodniego) – państwo na wyspie Timor w Archipelagu Malajskim, 450 km na północ od Australii. Do 1975 jako Timor Portugalski, w 1976 anektowany przez Indonezję, czego nigdy nie uznała Organizacja Narodów Zjednoczonych. Od 1999 pod administracją ONZ. Pełna niepodległość od 20 maja 2002. Od zachodu graniczy z Indonezją.

Filipiny widziane z kosmosu

Budowa geologiczna

Obszar Filipin stanowi część rozległego łuku wysp leżących u wybrzeży Azji Wschodniej. Wyspy są zbudowane z różnych skał. Głównie są to skały pochodzenia mezozoicznego i trzeciorzędowego. Te najstarsze skały to wychodnie skał magmowych, głównie granity, oraz skały metamorficzne, do których należą kwarcyty i fyllity. Stare pokłady skał występują na Mindanao, Pelawanie, Mindoro i Leyete. Skały pochodzące z trzeciorzędu to takie utwory jak licznie występujące skały osadowe, do których należą wapienie i piaskowce. Skały te zostały sfałdowane w miocenie w okresie orogenezy alpejskiej. Poza trzeciorzędowymi formacjami geologicznymi występują licznie skały czwartorzędowe, do których należą bazalty i andezyty.

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. Wiatry są wywołane przez różnicę temperatur oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatry zachodnie rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy "zachodni prąd oceaniczny" to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).
Małpożer (Pithecophaga jefferyi) – duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych, podrodziny harpii, zamieszkujący Filipiny. Jeden z najrzadszych, najbardziej zagrożonych i najpotężniejszych ptaków na świecie. Jest objęty międzynarodową ochroną gatunków ginących. Obecnie jego populację na wolności ocenia się na zaledwie 200-450 egzemplarzy.

Strefy fałdowań mają przebieg południkowy od Luzonu do Mindanao, z lekkim zaburzeniem w środkowej części kraju. Druga strefa fałdowań przebiega z północnego wschodu na południowy zachód od Panay do Archipelagu Sulu. Obszar ten jest aktywny sejsmicznie i wulkanicznie do dziś. Świadectwem powolnych ruchów pionowych skorupy ziemskiej są kopalne plaże podniesione do 500 m n.p.m. Na Filipinach jest 14 czynnych wulkanów, należą do m.in. Mayon i Taal. Wulkany te charakteryzują się wysokim wskaźnikiem eksplozywności, jest to 85° w skali stustopniowej. Archipelag Filipiński jest często nawiedzany przez wybuchy wulkanów i trzęsienia ziemi, które niosą ze sobą wiele ofiar. Przykładem może być tu wybuch wulkanu Pinatubo w 1991 roku, który spowodował śmierć 600 osób i zniszczył 100 tysięcy hektarów terenów uprawnych. W przypadku trzęsienia ziemi, jakie miało miejsce 1990 roku bez dachu nad głową zostało 100 tysięcy ludzi.

Krokodyl różańcowy (Crocodylus porosus) – gatunek gada z rodziny krokodyli właściwych (krokodylowatych). Jest największym współcześnie żyjącym gadem.
Morze Południowochińskie, (chiń. Nan Hai, wietn. Biên Đông, indonez., malajskie Laut Tiongkong Selatan, khmerskie Samot Czen, ang. South China Sea) – morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)