Geografia Gruzji - Polski Serwis Naukowy

Gruzja jest niewielkim państwem położonym w zachodniej części Zakaukazia nad Morzem Czarnym, między łańcuchami Małego i Wielkiego Kaukazu. W erze komunistycznych rządów Rosji, Gruzja znajdowała się pod wpływem Związku Radzieckiego tak jak np. Kazachstan czy Uzbekistan. Obecnie w wyniku następstw konfliktu gruzińsko-rosyjskiego, kraj te wystąpił ze Wspólnoty Niepodległych Państw.

Osetia — kraina historyczna na północnym Kaukazie, zamieszkana przez Osetyjczyków. Obecnie tereny te wchodzą w skład Rosji - autonomiczna republika Osetia Północna-Alania, oraz Gruzji - Osetia Południowa, która od września 2008 jest uznawana przez Rosję, Nikaraguę oraz Naddniestrze (nieuznawane przez nikogo), Autonomię Palestyńską i Abchazję (drugą autonomiczną część Gruzji) za niepodległe państwo.
Rioni - główna rzeka zachodniej Gruzji. Ma źródła w górach Kaukaz w regionie Racha i płynie za zachód uchodząc do Morza Czarnego na północ od Poti. Długość rzeki wynosi 327 km natomiast dorzecze 13 400 km². Rzeka jest żeglowna na odcinku 95 km.

Powierzchnia i granice

Powierzchnia - 69 700 km (całkowita wraz ze zbuntowanymi republikami Osetią i Abchazją)

Skrajne punkty - północny 43°30'N, południowy 41°20'N, zachodni 40°00'E, wschodni 46°40'E. Gruzja jest długa na około 400 km i szeroka na około 170 km.

Gruzja graniczy z następującymi państwami -

Morze Kaspijskie (per. دریای خزر, ros. Каспийское море, azerb. Xəzər dənizi, kaz. Каспий теңізі, turkm. Hazar deňzi) – bezodpływowe słone jezioro reliktowe w Azji i w niewielkiej części w Europie. Jest największym jeziorem świata z powierzchnią wynoszącą ok. 370 tys. km2 (zmieniającą się wskutek opadania poziomu wody, w 1930 roku wynosiła ona aż 442 tys. km²). Maksymalna głębokość to 1025 m. Zasolenie od 10-12‰ do bardzo dużego, sięgającego nawet 300‰ w zamkniętych zatokach. Czas wymiany wód wynosi 250 lat. W Starożytności nosiło różne nazwy: Ocean Hyrkański, Morze Azarskie i Morze Kwalijskie.
Jaskinia – naturalna pusta przestrzeń w skale o rozmiarach umożliwiających jej penetrację przez człowieka. Najliczniejsze są jaskinie krasowe, grawitacyjne, tektoniczne, lodowcowe, wietrzeniowo-erozyjne lub pseudokrasowe. Odkrywanie (eksploracja), dokumentowanie oraz naukowe badanie jaskiń to speleologia.

Rosja - 723 km Azerbejdżan - 322 km Armenia - 164 km Turcja

Linia brzegowa- 310 km

Gruzja widziana z kosmosu.

Budowa geologiczna i rzeźba

Gruzja jest państwem górzystym, gdzie tereny górskie zajmują dwie trzecie powierzchni kraju. Całą północną część kraju zajmują góry Wielkiego Kaukazu, gdzie wznosi się najwyższy szczyt kraju - Szchara o wysokości 5 068 m n.p.m. Łańcuch tych gór został ostatecznie sfałdowany w epoce trzeciorzędu, w czasie fałdowań alpejskich. W czwartorzędzie w wyniku ruchów pionowych skorupy ziemskiej, utworzyły się uskoki i zręby. Góry zbudowane są ze skał krystalicznych, głównie osadowych. Wielki Kaukaz tworzą skały pochodzące z jury i kredy, głównie wapienie i dolomity, gdzie utworzyły się liczne jaskinie.

Rędzina – płytka gleba kalcymorficzna powstała na skałach wapiennych. W niektórych systemach klasyfikacji gleb rędziny odpowiadają pewnym typom leptosoli i kambisoli.
Klimat umiarkowany – rozległa strefa klimatyczna, dzieląca się na półkuli północnej na chłodniejszą północną i cieplejszą południową i na półkuli południowej na cieplejszą północną i chłodniejszą południową. Średnia roczna temperatura waha się od 0 °C do 10 °C, a opady atmosferyczne występują w różnych porach roku. Charakterystyczną formacją roślinną dla klimatu umiarkowanego w części chłodniejszej jest tajga, natomiast części cieplejszej lasy liściaste i mieszane (kraje Europy Środkowej i południowa, czasem też środkowa część Skandynawii). Pory roku są w tej strefie łatwo rozpoznawalne i wyznaczane przez przebieg temperatury (ciepła, wilgotna wiosna, ciepłe, zazwyczaj suche lato, chłodna, wilgotna jesień i zima z niewykluczonymi opadami śniegu).

Mały Kaukaz na południu, to masyw znacznie niższy od tego na północy. Jego najwyższy szczyt - Mepisckaro wznosi się na 2 850 m n.p.m. Góry te zbudowane są wapieni kredowych, fliszu paleogeńskiego oraz ze starych skał wulkanicznych. Mały Kaukaz został wypiętrzony i sfałdowany w okresie środkowego trzeciorzędu. Góry uległy zrównaniu, a następnie ruchy pionowe pod koniec pliocenu i w plejstocenie ponownie wydźwignęły górotwór, przyczyniając się do utworzenia potężnych zrębów.

Kozica, kozica północna (Rupicapra rupicapra) – ssak z rodziny krętorogich (Bovidae), zamieszkujący wysokie góry, takie jak Alpy, Kaukaz, Taurus, Bałkany, Karpaty Wschodnie oraz Tatry. Jeden z dwóch gatunków z rodzaju Rupicapra – drugi to kozica pirenejska, zamieszkujący Pireneje, Apeniny i Góry Kantabryjskie.
Step (z степ) – równina pozbawiona drzew, rzek i jezior. Step przypomina pod tym względem prerię, z tą różnicą, że preria jest z reguły zdominowana przez wysokie trawy, a step może być obszarem półpustynnym lub pokrytym trawą i krzewami (czasem w zależności od pór roku). Występuje w warunkach klimatu umiarkowanego z gorącym, suchym latem.

Góry Wielkiego i Małego Kaukazu oddziela ciągnący się równoleżnikowo pas tektonicznych obniżeń śródgórskich, który składa się z kilku części. Na zachodzie leży aluwialna Nizina Kolchidzka, dalej na wschód wznosi się Płaskowyż Imerecki, a na końcu wulkaniczny Płaskowyż Południowogruziński. W skład tego płaskowyżu wchodzą: Płaskowyż Jorski i Płaskowyż Dżawachecki. Tereny te położone są na wysokością od 2 500 do 3 000 m n.p.m. Gruzja jest krajem nawiedzanym przez trzęsienia ziemi.

Plejstocen – epoka, która wraz z holocenem stanowi okres czwartorzędu, który jest formalnie trzecim okresem w erze kenozoicznej. Trwał od 2,588 mln lat temu (obejmując piętro gelas, dawniej zaliczane do pliocenu) do początku holocenu 11700 lat temu (przed rokiem 2000). Plejstocen nieformalnie nazywany jest też epoką lodowcową, lub epoką lodową, w której olbrzymie lodowce kontynentalne (lądolody) pokryły wielką część Europy, łącznie z Polską, a także inne obszary strefy umiarkowanej, a więc zachodnią Syberię, Amerykę Północną, Grenlandię, Tybet, Ziemię Ognistą, Argentynę, Tasmanię.
Gleby litogeniczne - dział gleb obejmujący gleby o budowie i właściwościach uzależnionych głównie od właściwości skał macierzystych. W glebach litogenicznych skład mineralny i granulometryczny oraz skład chemiczny skały macierzystej wpływają dominująco na przebieg procesów glebotwórczych. Do tego działu należą również gleby położone na skłonach i wyniosłościach, gdzie - poprzez erozję powierzchniową - następuje zmniejszenie miąższości gleby, a skała macierzysta znajduje się w bezpośrednim kontakcie z poziomem powierzchniowym. Gleby litogeniczne charakteryzują się zasadniczo budową profilu A-C, mogą jednak w pewnych przypadkach mieć słabo wykształcony poziom brunatnienia (cambic) lub bielicowania (albic), stanowiący razem z występującymi w nich okruchami skalnymi przejście do poziomu skały macierzystej.

Kaukaz Wysoki z najwyższym w tle szczytem kraju - Szchara.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)