Geografia Guamu - Polski Serwis Naukowy

Położenie Guamu

Guam jest terytorium zamorskim Stanów Zjednoczonych. Wyspa ta leży w zachodniej części Oceanu Spokojnego i jest największą w archipelagu Mariany. Guam cechuje się urozmaiconą rzeźbą terenu i tropikalnym, wilgotnym klimatem.

Powierzchnia i położenie

Zdjęcie satelitarne północnej części wyspy

Powierzchnia – 549 km²

Położenie – 13°28'N i 144°45'E, wyspa leży w zachodniej części Pacyfiku, około 2000 km na wschód od Filipin. Guam stanowi ważny węzeł tranzytowy, łączący m.in. Filipiny z Hawajami.

Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

Nizina - wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.. Stanowią 1/3 procentowej powierzchni wszystkich kontynentów. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu. Na mapie hipsometrycznej oznaczone są jasno-zielonym kolorem.

Linia brzegowa – 124 km

Ukształtowanie poziome

Guam to najdalej wysunięta na południe wyspa archipelagu Marianów, która jest długa na 14 km i szeroka na 6 km. Linia brzegowa jest umiarkowanie rozwinięta, gdzie występują niewielkie zatoczki, a na zachodzie leży wąski półwysep Orote Peninsula. U wybrzeży Guam leży kilka przybrzeżnych wysepek. Wybrzeże jest zarówno niskie jak i wysokie, gdzie można wyróżnić klify, kamieniste i żwirowe plaże, które występują także razem klifami, oraz zbocza wzniesień opadające do morza. Na wybrzeżu niskim ciągną się piaszczyste plaże, ponadto występują fragmenty wybrzeża namorzynowego. Wyspę otaczają rafy koralowe.

Ptaki (Aves) – gromada stałocieplnych zwierząt z podtypu kręgowców. Jest najbardziej zróżnicowaną spośród gromad kręgowców lądowych – istnieje około 10 000 gatunków ptaków, które zamieszkują ekosystemy na całym świecie. Ich wielkość waha się od 5 cm u koliberka hawańskiego do 2,7 m u strusia.

Drzewa – grupa . Do drzew zalicza się niekiedy rośliny posiadające . Bardziej zawężone definicje wyłączają wieloletnie rośliny o zdrewniałych łodygach, które nie posiadają zdolności przyrostu na grubość i nie tworzą korony ze zdrewniałych rozgałęzień łodygi. Dział botaniki zajmujący się drzewami to dendrologia (gr. δένδρον – drzewo). W Polsce kilkadziesiąt tysięcy najstarszych i najbardziej okazałych drzew podlega ochronie prawnej jako pomniki przyrody.

Budowa geologiczna i rzeźba

Guam jest wyspą wulkanicznego pochodzenia, która leży na styku płyt: filipińskiej i pacyficznej. Wyspa cechuje się zróżnicowaną budową geologiczną, gdzie południowa część zbudowana jest z bazaltów i andezytów. Północna część wyspy to obszary zbudowane głównie z wapieni. Guam jest na ogół nizinna, ale cechuje się urozmaiconą rzeźbą terenu. Południowa część wyspy ma charakter wyżynny, gdzie wzdłuż wybrzeża ciągną się wzniesienia osiągające 300-350 m n.p.m. W tym rejonie wznosi się najwyższy szczyt wyspy – jest Mount Lamlam o wysokości 406 m n.p.m. Północna część wyspy jest nizinna.

Huragan lub tajfun – cyklon tropikalny, w którym średnia prędkość wiatru wynosi powyżej 33 m/s (nie mniej niż 12° w skali Beauforta). Siłę huraganów mierzy się za pomocą skali Saffira-Simpsona, gdzie 5 stanowi zjawisko o nasileniu ekstremalnym. Huragan jest nazwą stosowaną dla zjawisk występujących nad akwenami Oceanu Atlantyckiego, natomiast tajfun – dla sztormów nad akwenami Oceanu Indyjskiego czy Oceanu Spokojnego.

Paprocie, paprociowe (Polypodiopsida Cronquist) – klasa paprotników. Obecnie na świecie występuje około 10 000 gatunków paproci, co jest liczbą małą w porównaniu do ich prehistorycznej różnorodności (jak się przypuszcza istniało wtedy około milion gatunków).

Guam z lotu ptaka

Klimat

Guma leży w strefie klimatu równikowego, wilgotnego. Średnie temperatury wynoszą 26-27 °C, gdzie roczne wahania są niewielkie. Dobowe różnice nie przekraczają 5 °C. Opady deszczu są wysokie i wynoszą co najmniej 2000 mm rocznie, sięgając 3000 mm. Brak pory suchej, jednakże występuje okres ze zmniejszoną intensywnością opadów. Największe opady mają miejsce od sierpnia do października. Guam leży w strefie działań huraganów – tajfuny, które nawiedzają wyspę w okresie największych opadów, a także do okresu listopad-grudzień. Ostatni silny tajfun nawiedził wyspę w grudniu 2002 roku, gdzie porywy wiatru wynosiły do 173 km/h, a stała prędkość wiatru wynosiła około 140 km/h.

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Gołębiowate (gołębie właściwe, łac. Columbidae) – rodzina ptaków z rzędu gołębiowych (Columbiformes). Obejmuje w większości gatunki związane z drzewami, lecz występują również związane ze skałami i naziemne, zamieszkujące cały świat poza okolicami okołobiegunowymi.

Wody

Sieć rzeczna ze względu na opady i uwarunkowania rzeźby terenu jest dobrze rozwinięta. Na wyspie występują krótkie rzeki, a najwięcej rzek płynie w południowej części wyspy. W południowej części wyspy leży niewielkie jezioro – Fena Lake.

Plaża na Guamie

Flora i fauna

Roślinność jest dobrze zachowana, choć w wielu miejscach występują tereny rolnicze. Wyspę cechuje się bogactwem gatunkowym, gdzie rośnie ponad 600 gatunków roślin z czego około 100 to drzewa. Na wyspie rośnie głównie roślinność tropikalna, a także subtropikalna. Do głównych gatunków drzew należą bananowce, palmy kokosowe i drzewa chlebowe oraz ifil. Liczne są rośliny kwiatowe, paprocie, a na wybrzeżu występują fragmenty roślinności namorzynowej.

Gady (Reptilia, od łac. repto – czołgać się) – parafiletyczna grupa zmiennocieplnych owodniowców. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Obecnie żyją tylko cztery rzędy gadów, ich pozostałe znane linie ewolucyjne wymarły. Niektóre kopalne gady naczelne, czyli archozaury (takie jak pterozaury i dinozaury), były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.

Chlebowiec właściwy (Artocarpus altilis), czyli chlebowe drzewo właściwe – gatunek rośliny z rodziny morwowatych. Pochodzi z wysp Moluki, Nowa Gwinea, Mikronezji, Wysp Salomona i Vanuatu. Jest uprawiany na obszarze Malezji, Polinezji, we wschodniej Afryce, w Brazylii i na Antylach.

Faunę reprezentują głównie ptaki, oraz gady. Ptaki reprezentują zarówno gatunki lądowe jak i morskie, należą do nich siewki, bieliki, gołębie i wiele innych gatunków ptaków. Do gadów należą m.in. gekony i węże. Charakterystycznym skorupiakiem jest krab palmowy. Na Guam sprowadzono także zwierzęta które wcześniej nie występowały na wyspie, jak np. dziki. W wodach oceanu występuje wiele gatunków ryb, w tym rekiny.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

Płyta tektoniczna (płyta/kra litosfery/litosferyczna) - największa jednostka podziału litosfery, zgodnie z teorią tektoniki płyt. Płyty litosfery graniczą ze sobą wzdłuż stref o nierzadko wzmożonej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej, jednakże same zachowują stosunkowo dużą spójność i sztywność. Mogą przemieszczać się poziomo po strefach obniżonej lepkości występujących w górnej części płaszcza Ziemi. Wyróżnia się płyty kontynentalne i oceaniczne.

Źródła

Encyklopedia Geograficzna Świata: Australia, Oceania, Antarktyda. Wyd. OPRES Kraków 1997 ISBN 83-85909-24-9

Encyklopedia PWN

Przyroda wyspy