Geografia Pakistanu - Polski Serwis Naukowy

Mapa fizyczna Pakistanu

Pakistan jest państwem leżącym w Azji Południowej nad wybrzeżem Morza Arabskiego, będącego częścią Oceanu Indyjskiego. Pakistan jest muzułmańskim krajem stanowiącym pomost między zachodnią muzułmańską Azją, a wschodnią, orientalną Azją, gdzie przeważają takie religie, jak hinduizm czy buddyzm. Na terytorium tego kraju znajduje się słynny ośmiotysięcznik K2, będący część łańcucha Himalajskiego, które przechodzi w pasmo gór Karakorum i Hindukuszu. Kraj jest atrakcyjny turystycznie, a turystyka stanowi ważną część gospodarki kraju. Mimo to kraj ten należy do słabo rozwiniętych państw świata.

Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego.
Szakal – nazwa kilku gatunków średniej wielkości drapieżników z rodziny psów. Szakale są mniejsze od wilków, mają krótkie kończyny i bardziej wysmukły pysk. Żywią się drobnymi zwierzętami, padliną i roślinami. Najpospolitszym gatunkiem jest szakal złocisty, zamieszkujący północną Afrykę, Azję i Półwysep Bałkański.

Powierzchnia i granice

Powierzchnia – 796 100 km²

Skrajne punkty – północny 37°00'N, południowy 23°45'N, zachodni 60°55'E, wschodni 75°20'E. Rozciągłość południkowa kraju wynosi około 1500 km, a równoleżnikowa około 1100 km.

Pakistan graniczy z następującymi państwami:

Iran – 909 km

Afganistan – 2430 km

Chiny – 523 km, poprzez terytoria administrowane

Indie – 2912 km

Mapa satelitarna Pakistanu i okolic

Linia brzegowa – 1046 km

Akacja (Acacia Mill.) – rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mimozowatych. Liczbę gatunków ocenia się na ok. 1300. Występują w strefie tropikalnej i subtropikalnej całego świata, głównie w międzyzwrotnikowej Afryce, szczególnie Etiopii, Somalii, Kongo i RPA oraz Australii i Tasmanii (tu największe bogactwo – ok. 950 gatunków). W Azji najliczniejsze w Indiach i na Półwyspie Indochińskim. Na półkuli zachodniej północna granica zasięgu przebiega przez Teksas i Nowy Meksyk. Według innej klasyfikacji mimozowate stanowią osobną rodzinę, a rodzaj obejmuje około 600 (wówczas w Australii i na Tasmanii 300 gatunków). Akacje stanowią często składnik flory stepów i sawann.
Azja Południowa – region Azji obejmujący kraje subkontynentu indyjskiego na południe od Himalajów, czyli: Indie, Nepal, Bhutan, Bangladesz oraz wyspiarskie państwa Sri Lankę i Malediwy.

Budowa geologiczna i rzeźba

Obszar kraju tworzy szeroki pas ciągnący się od Himalajów na północnym wschodzie ku Morzu Arabskiemu na południowym zachodzie. Linia brzegowa w zachodniej części kraju jest równoleżnikowa i urozmaicona niewielkimi półwyspami. Wybrzeże w tej części ma charakter klifowy. Wybrzeże w rejonie zatoki Sonmiami skręca ku południowemu wschodowi z niewielkim półwyspem Muari i deltą Indusu. We wschodniej części wybrzeże jest płaskie w wielu miejscach mangrowe.

Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. zalicza się ja do wyżyn a nie do gór ponieważ jest płaska spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami ) mniejszy niż 300 metrów.
Płaskowyż Dekan (mar. दख्खनचे पठार, ang. Deccan Plateau) - znacznych rozmiarów płaskowyż w centralnej i południowej części Półwyspu Indyjskiego. Nazwa pochodzi z prakryckiego słowa dakkhin, które wywodzi się z sanskryckiego dakshina, oznaczającego "południe".

Większość terytorium Pakistanu stanowią młode, położone w strefie sejsmicznej góry fałdowe. Północną i zachodnią część kraju pokrywają wysokie góry, które powstały w okresie fałdowania alpejskiego, a poza nimi obszary północne i ten leżące w zachodniej części kraju są wyżynne. Wypiętrzenie tych gór było związane z naciskiem jakim na euroazjatycką płytę tektoniczną litosfery wywierała przesuwająca się ku północy krystaliczna tarcza Dekanu. To spowodowało w szczególności powstanie łańcucha Himalajów. Wschodnia część Pakistanu jest nizinna i obejmuje Nizinę Indusu, będącą częścią aluwialnej Niziny Hindustańskiej. Przepływający w północnej części kraju Indus rozdziela dwa potężne łańcuchy górskie jakimi są Karakorum i Himalaje. W tym regionie znajdują się najwyższe szczyty górskie Pakistanu. W skład Himalajów wchodzą pasma Pangi, Delosai i masyw Nanga Parbat, gdzie najwyższy szczyt wznosi się na 8126 m n.p.m. Na południe od Wysokich Himalajów ciągną się sąsiadujące z Wysokimi Himalajami fragmenty Małych Himalajów.

Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Mniej więcej na północ od Himalajów ciągnie się pasmo wysokich gór Karakorum z drugim co do wysokości szczytem świata K2 zwanym Czogori. Jest to najwyższy szczyt kraju, który wznosi się na 8611 m n.p.m. Karakorum są najwyższymi górami Pakistanu, które zbudowane są z prekambryjskich skał granitowych i gnejsów. Góry te cechuje młoda alpejska rzeźba z ostrymi formami skalnymi i głęboko wciętymi dolinami. Wzdłuż zachodniej granicy Pakistanu, z północy na południe ciągną się niższe pasma górskie, które należą do łańcucha gór Hindukuszu.

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.
Islam (arab. الإسلام ; al-islām) – religia monoteistyczna, druga na świecie pod względem liczby wyznawców po chrześcijaństwie Świętą księgą islamu jest Koran, a zawarte w nim objawienie ma stanowić ostateczne i niezmienne przesłanie Boga do ludzi.

Pustynia Thar

Poza terenami górskimi, obszar Pakistanu pokrywają płaskowyże i wyżynne równiny będące częścią przedgórz Himalajów, Karakorum i Hindukuszu. Jednym z takich obszarów jest leżący na południe od Himalajów płaskowyż Potwar o średniej wysokości 300-500 m n.p.m. Dalej na południe obszar ten przechodzi w równinę Pendżabu, która stanowi fragment Niziny Indusu.

Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.
Bawół indyjski (bawół wodny; arni) (Bubalus arnee) - duży ssak z rodziny krętorogich. Jest zwierzęciem zaadaptowanym do klimatu tropikalnego. Wykazuje dużą odporność na choroby tropikalne. Nie ma wysokich wymagań żywieniowych - zjada roślinność bagienną.

Nizina Indusu jest pokaźnych rozmiarów ( szeroka na około 550 km i długa na około 1200 km) regionem Pakistanu, którego średnia wysokość wynosi około 200 m n.p.m. Od zachodu ograniczają ją pasma Gór Sulejmańskich, których najwyższy szczyt Kajsargh o wysokości 3441 m n.p.m. Drugim pasmem są góry Brahiu, który najwyższy szczyt – Zargun wznosi się na 3578 m n.p.m. Za Górami Sulejmańskimi rozciąga się opadający ku zachodowi płaskowyż Beludżystanu. Północne obszary tego płaskowyżu jak i Góry Sulejmańskie są obszarami aktywnymi sejsmicznie.

Thar (znana również jako Wielka Pustynia Indyjska) - pustynia położona w zachodnich Indiach oraz południowo-wschodnim Pakistanie. Thar jest głównie położona w indyjskim stanie Radżastan, choć rozciąga się ona również w południowych częściach stanów Haryana oraz Pendżab, jak również w północnej części stanu Haryana. W Pakistanie pustynia pokrywa wschodni fragment prowincji Sindh oraz południowo-wschodnią część pakistańskiej prowincji Pendżab, gdzie jest znana pod nazwą pustyni Cholistan. Położona na osłoniętej przez Wyżynę Dekan części Niziny Indusu, w jej lewobrzeżnej części. Rozciąga się z kierunku północno-wschodniego na południowy zachód, na długości ok. 850 km. W większości pokryta piaszczystymi równinami z barchanami.
Satledź (Satledż, w dolnym biegu także Pańdźnad, ang. Sutlej, hindi Satladź, urdu ستلج, chińskie Xiangguan He, tybetańskie Langczen Khabab, pendżabski ਸਤਲੁਜ) - rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan. Ma długość 1500 km i dorzecze o powierzchni blisko 395 tys. km².

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)