Geografia Papui-Nowej Gwinei - Polski Serwis Naukowy

Papua-Nowa Gwinea zajmuje wschodnią część wyspy Nowa Gwinea oraz sąsiadujące z nią archipelagi: Archipelag Bismarcka (Nowa Brytania 36 514 km², Nowa Irlandia 8651 km², Wyspy Admiralicji 2098 km²), północną część Wysp Salomona (Bougainville 10 049 km², Buka 611 km²), Wyspy Trobriandzkie (440 km²), Wyspy D'Entrecasteaux i Luizjady. Graniczy z indonezyjską prowincją Papua. Oblewają ją wody Oceanu Spokojnego: Morza Nowogwinejskiego i Salomona od północy i Koralowego od południa.

Góry Owena Stanleya (ang. Owen Stanley Range) – pasmo górskie w Papui-Nowej Gwinei, położone w południowo-wschodniej części wyspy. Jest częścią łańcucha górskiego, który stanowi centralną oś wyspy Nowa Gwinea. Najwyższy szczyt pasma to Mount Victoria – 4072 m n.p.m.
Tsunami (jap. 津波 – tsunami – fala portowa (tsu – port, nami – fala)) – fala oceaniczna wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu bądź osuwiskiem ziemi (lub dzieleniem się lodowców), rzadko w wyniku upadku meteorytu.

Mapa Papui-Nowej Gwinei

Ukształtowanie powierzchni

Papua-Nowa Gwinea to kraj górzysty. Najwyższe łańcuchy górskie znajdują się w środkowej części Nowej Gwinei: Góry Centralne (z pasmem Gór Bismarcka, gdzie znajduje się najwyższy szczyt Góra Wilhelma, 4509 m n.p.m.) i Góry Owena Stanleya (Mount Victoria – 4073 m n.p.m.). Na północy wyspy ciągnie się niższa pasmo Gór Nadbrzeżnych nie przekraczające 2000 m n.p.m. Na północy i południu rozciągają się dwa największe obszary nizinne w dolinach rzek Fly i Sepik. Pozostałe większe wyspy są również górzyste i osiągają 2000-3000 m n.p.m.

Trzęsienie ziemi – gwałtowne rozładowanie naprężeń, nagromadzonych w skorupie ziemskiej w wyniku przejściowego zablokowania ruchu warstw skalnych, poruszających się wzdłuż linii uskok Uwalniająca się przy tym energia w około 20% rozchodzi się w postaci fal sejsmicznych, z których część dociera na powierzchnię Ziemi w postaci niszczących fal powierzchniowych.
Wyspy Salomona (ang. Solomon Islands) – archipelag w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Ciągnie się z północnego zachodu na południowy wschód na długości ok. 1100 km przy szerokości sięgającej 600 km. Łączna powierzchnia wysp wynosi ok. 40 tys. km². Główne wyspy archipelagu to:

W północno-zachodniej i południowo-zachodniej, w obrębie dolin rzecznych i w strefie nadmorskiej rozciągają się aluwialne i częściowo zabagnione równiny zalewowe. Obszary te są często wysunięte w morze przez działalność akumulacyjną rzek w strefie delt. Tereny nizinne zajmują niewielką część skupiając się jak wyżej wspomniano w zachodniej części kraju. Wąski pas nadbrzeżnych nizin ciągnie się na całej długości linii brzegowej.

Buka – należąca do Papui-Nowej Gwinei wyspa na Oceanie Spokojnym, w archipelagu Wysp Salomona. Wyspa znajduje się na północny zachód od wyspy Bougainville, od której jest odzielona wąską cieśniną Buka. W 1885 roku wyspa znalazła się pod protektoriatem Niemiec, w 1914 roku została zajęta przez Australię, która uzyskała mandat Ligi Narodów w 1920 roku. Podczas II wojny światowej okupowana przez Japonię w latach 1942-1945. Obecnie występują tu silne tendencje separatystyczne, zmierzające do oderwania wyspy od Papui-Nowej Gwinei i ustanowienia niepodległego państwa wraz z sąsiednią wyspą Bougainville.
Nizina - wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.. Stanowią 1/3 procentowej powierzchni wszystkich kontynentów. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu. Na mapie hipsometrycznej oznaczone są jasno-zielonym kolorem.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Gryzonie (Rodentia) – najliczniejszy rząd ssaków, obejmujący ok. 1850 gatunków. Cechą charakterystyczną wszystkich gryzoni jest obecność stale rosnących siekaczy – dwóch (jedna para) w górnej i dwóch w dolnej szczęce oraz brak kłów. Większość gryzoni to zwierzęta roślinożerne, niektóre jednak nie stronią od pokarmu zwierzęcego. Zwierzęta te cechuje znaczna rozrodczość. Występują na wszystkich kontynentach, poza Antarktydą. Wcześniej zaliczane do nich były zajęczaki, obecnie wydzielone – głównie z powodu różnic w uzębieniu – jako odrębna, choć blisko spokrewniona grupa.

Morze Koralowe (ang. Coral Sea) – duże półotwarte morze na Oceanie Spokojnym przy północno-wschodnich wybrzeżach Australii i południowo-wschodnich wybrzeżach Nowej Gwinei (Zatoka Papua).

Wyspy Admiralicji (Wyspy Manus, ang. Admiralty Islands, Manus Islands) – grupa 18 wysp położona w zachodniej części Archipelagu Bismarcka. Wyspy, należące Papui-Nowej Gwinei, tworzą odrębną prowincję Manus. Wyspy zajmują powierzchnię 2,1 tys. km². Zamieszkuje je około 45 tys. osób (2003). Główne miasto archipelagu to Lorengau.

Sosna (Pinus L. 1753) – rodzaj roślin z rodziny sosnowatych (Pinaceae Lindl.) obejmujący niemal 115 gatunków drzew i krzewów. Występują przeważnie w strefie klimatu umiarkowanego półkuli północnej, choć niektóre gatunki rosną również w strefach cieplejszych (tu jednak zwykle w górach). W Ameryce Środkowej najdalej na południe sięgają do Gwatemali, Salwadoru i Nikaragui, zaś w Azji do Archipelagu Malajskiego. Jedyne naturalne stanowisko na półkuli południowej znajduje się na Sumatrze (P. merkusii).

Ocean Spokojny (Pacyfik), Ocean Wielki – największy, najgłębszy i najstarszy na świecie zbiornik wodny. Z powierzchnią równą 178,7 mln km² zajmuje jedną trzecią całej Ziemi. Największą rozciągłość południkową osiąga między Arktycznym Morzem Beringa a Morzem Rossa przy brzegach Antarktydy i wynosi ona aż 15500 km. Z kolei największą rozciągłość równoleżnikową osiąga między wybrzeżem Indonezji a Kolumbii i Peru i wynosi 19800 km czyli prawie połowę obwodu kuli ziemskiej i pięć razy więcej niż średnica Księżyca. Granicami oceanu są: Ameryki Północna i Południowa na wschodzie, Azja i Australia na zachodzie oraz lodu Arktyki i Antarktydy odpowiednio na północy i południu. Pojemność oceanu szacowana jest na 169,2 mln km³ co stanowi 46% ziemskich zasobów wód. Tradycyjnie dzieli się go wzdłuż równika na część północną i południową, ale wyjątkami są tutaj wyspy Gilberta i Galapagos w całości uznawane za Południowy Pacyfik. Na tym Oceanie znajduje się największa głębia Rów Mariański (głębokość: 10 911 m) oraz druga co do wielkości wyspa świata Nowa Gwinea. Średnia głębokość wynosi 4 280 m p.p.m.

Endemit - takson (najczęściej gatunek) unikalny dla danego miejsca albo regionu, występujący na ograniczonym obszarze, nigdzie indziej nie występujący naturalnie.

Lasy bagienne zespół zbiorowisk roślinnych, powstawaniu których sprzyja dobre nawilgotnienie gleb oraz okresowe zalewanie wodą. Przede wszystkim są to różnego rodzaju lasy olchowe powstające w zależności od poziomu wód gruntowych.