Geografia Tajlandii - Polski Serwis Naukowy

Mapa fizyczna Tajlandii

Tajlandia jest azjatyckim państwem leżącym w jej południowo-wschodniej części, słynącym z ciekawej kultury i budownictwa sakralnego. Ten egzotyczny kraj o zróżnicowanej rzeźbie terenu jest zdominowany przez religię buddyjską. Jego historia sięga czasów X wieku kiedy to plemiona Taj wyemigrowały z południowo-zachodnich Chin na tereny dzisiejszej Tajlandii. Sama nazwa kraju pochodzi od nazwy ludności, która stanowi około trzech czwartych ogólnej ludności kraju. Są to oczywiście Tajowie, resztę ludności kraju stanowią Chińczycy. Tajlandia jest stosunkowo dobrze rozwiniętym krajem, a ciepły klimat, ciekawa kultura, obca dla mieszkańców Zachodu, sprawiają, że turystyka odgrywa ważną rolę w tym szybko rozwijającym się kraju.

Azja Południowo-Wschodnia – nazwa stosowana dla określenia regionu Azji obejmującego Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Obejmuje on zatem następujące państwa: Birma, Tajlandia, Kambodża, Laos, Wietnam, Malezja, Singapur, Indonezja, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny. Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).
Saluin (chin. 怒江 Nù Jiāng, tybet. Ngü-cz`u, Lu-ciang) – rzeka w Chinach i Birmie o długości 2400 km i powierzchni dorzecza wynoszącej 325 tys. km². Swoje źródła rzeka ma w lodowcach gór Tangla. Saluin przepływa przez wyżyny: Tybetańską, Junnan-Kuejczou oraz Szan. W górnym biegu posiada liczne progi i wodospady. Wpada deltą do Morza Andamańskiego. Nie ma większych dopływów. Wahania poziomu między okresem suszy a monsunów wynoszą blisko 27 m.

Powierzchnia, położenie i granice

Powierzchnia – 513 115 km²

Mapa satelitarna Tajlandii i okolic

Położenie – Tajlandia leży w Azji Południowo-Wschodniej na obszarze Półwyspu Indochińskiego i częściowo na będącym jego przedłużeniem Półwyspie Malajskim. Tajlandia leży pomiędzy wodami należącymi do Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Od zachodu Tajlandię oblewa Morze Andamańskie, a od wschodu i od południa kraj oblewają wody Zatoki Tajlandzkiej należącej do Morza Południowochińskiego.

Nietoperze, rękoskrzydłe (Chiroptera) – rząd ssaków łożyskowych, obejmujący ok. 1100 gatunków, do którego zalicza się 17 rodzin zgrupowanych w dwóch podrzędach:
Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya.

Skrajne punkty: południowy 5°35'N, północny 20°30'N, zachodni 97°20'E, wschodni 105°35'E. Rozciągłość południkowa wynosi 1650 km, a równoleżnikowo 770. Kraj składa się z dwóch części: północnej (Półwysep Indochiński) gdzie je szerokość wynosi około 670 km a długość 830 km, południowej (Półwysep Malajski), ta część kraju ciągnie się na długości około 880 km, zaś jej szerokość wynosi zaledwie około 120 km, a w północnej części zwęża się nawet do 20 km.

Klimat zwrotnikowy - w klasyfikacji klimatów Okołowicza, jedna z 5 głównych stref klimatycznych, obejmująca obszary kuli ziemskiej w okolicach obu zwrotników. Średnie roczne temperatury w tej strefie przekraczają 20 °C, ale średnie miesięczne są bardziej zróżnicowane w ciągu roku niż w klimacie równikowym: temperatura najchłodniejszego miesiąca może wynosić od 10 do 20 °C natomiast temperatury najcieplejszego miesiąca są wyższe niż we wszystkich pozostałych strefach (często przekraczają 30 do 35 °C). Cechą charakterystyczną klimatów zwrotnikowych są duże amplitudy dobowe temperatur. Opady występują najczęściej lub wyłącznie w półroczu letnim. W klimatach suchych są one sporadyczne lub całkowicie ich brak.
Menam (taj. Chao Phraya) – rzeka na Półwyspie Indochińskim w zachodniej Tajlandii. Przy jej ujściu do Zatoki Tajlandzkiej położony jest Bangkok, stolica Tajlandii. Długość ok. 365 km, powierzchnia dorzecza 160 tys. km². Menam powstaje z połączenia rzek: Ping (590 km) i Nan (627 km), płynie przez Nizinę Menamu (Czau Praja) a uchodząc do Zatoki Tajlandzkiej tworzy rozległą deltę. Jest wykorzystywana do nawadniania, żeglugi i spławu drewna.

Tajlandia graniczy z następującymi państwami:

Birma – 1800 km

Kambodża – 803 km

Laos – 1754 km

Malezja – 506 km

Linia brzegowa: 3219 km

Budowa geologiczna i rzeźba

Tajlandia leży w strefie fałdowań mezozoicznych. Rzeźbę terenu można podzielić na cztery główne regiony fizyczno geograficzne. Są to: obszar górski Tajlandii Północnej, Nizina Menamu, Równina Korat i Półwysep Malajski. Tajlandia jest w większości krajem nizinnym. Wnętrze kraju zajmuje aluwialna Nizina Menamu, rozciągająca się na długości 500 km. Ciągnie się ona od gór na północy kraju do wybrzeży Zatoki Tajlandzkiej. Nizina ta jest zapadliskiem tektonicznym, które wypełniają aluwialne osady. Jej rzeźbę urozmaicają izolowane pagórkowate wzniesienia zbudowane z wapieni, który wysokości osiąga około 200 m n.p.m.

Phuket (tajski ภูเก็ต, Ko Phuket) – prowincja i największa wyspa Tajlandii, położona na Morzu Andamańskim przy zachodnim wybrzeżu Półwyspu Malajskiego. Największym miastem i stolicą prowincji jest miasto Phuket. Powierzchnia wyspy wynosi 542 km², a zamieszkuje ją 287,6 tys. mieszkańców (2004).
Phangan - Tajlandzka przybrzeżna wyspa w południowo-wschodniej części Zatoki Tajlandzkiej. Jej powierzchnia wynosi 168 km², jest wyspą równinną, jedynie miejscami posiada wzniesienia (627 m n.p.m.)

Równina Korat zajmuje wschodnią część kraju i obejmuje powierzchnią prawie 170 tysięcy km². Od północy i od wschodu ogranicza ją rzeka Mekong. Równina ta jest płytową nieco urozmaiconą pod względem rzeźby terenu formacją geologiczną zbudowaną głównie z czerwonych piaskowców. Jej średnia wysokość wynosi od 100 do 200 m n.p.m. co klasyfikuje ją do obszarów nizinnych. Na południu Równiny Korat znajdują się nieduże wzniesienia Dongrak, który wysokości wynoszą do 300 do 500 m n.p.m. Wnętrze równiny urozmaica falista powierzchnia z niewysokimi pasmowymi wzniesieniami. Obszar wybrzeża nad Zatoką Tajlandzką obejmuje rozległa równina z licznymi wzniesieniami dochodzącymi do prawie 700 m n.p.m.

Arenosole (łac. arena – piasek) – słabo wykształcone gleby wytworzone ze skał luźnych, całkowicie pozbawione węglanów. W związku z czym posiadają odczyn kwaśny. Charakteryzują się zasadniczą budową profilu glebowego A-C; poza poziomem akumulacyjnym A i poziomem skały macierzystej C nie zaznaczają się wyraźnie inne poziomy genetyczne. Pod poziomem próchnicznym o miąższości wahającej się od 15 do 30 cm, zalega bezpośrednio poziom skały macierzystej. Gleby te stanowią dalsze stadium rozwojowe gleb inicjalnych luźnych wytworzonych z piasków ubogich w związki zasadowe. Dlatego też miąższość profilu glebowego arenosoli jest znacznie większa, niż w glebach inicjalnych eolicznych. Przy udziale roślinności leśnej gleby te przekształcają się stopniowo w bielice. W warunkach naturalnych stanowią siedlisko roślinności borowej.
Kasztan (Castanea Mill. ) – rodzaj roślin z rodziny bukowatych (Fagaceae Dumort.). W Europie (w tym w Polsce) występuje jeden gatunek – kasztan jadalny (Castanea sativa), na świecie 10–12 (Chiny, Japonia, Ameryka Północna). Gatunkiem typowym jest Castanea sativa Mill.

Półwysep Malajski jest odrębnym regionem fizycznym kraju. Jego nadbrzeżną strefę zajmują niziny, a część środkową góry przekraczające 1000 m n.p.m. Góry zbudowane są głównie z granitów, dominuje tam rzeźba krasowa.

Roślinność w północnej Tajlandii

Obszary górskie zajmują niewielką część kraju i skupiają się w północnej i zachodniej części. Głównym pasmem górskim Thanon Tong Chai. Doi Inthanon o wysokości 2595 m n.p.m. jest najwyższym szczytem Tajlandii. Pasma górskie głęboko rozcięte dolinami dopływów Menamu. Góry Tajlandii są młodymi utworami geologicznymi pofałdowanymi w okresie mezozoiku i są przedłużeniem systemu himalajskiego. Góry zbudowane są główne z granitów, gnejsów i łupków, a poza nimi występują też piaskowce i wapienie. Tereny górskie północnej i zachodniej Tajlandii wnoszącą się na średnie wysokości od 1500 do 2000 m n.p.m.

Ryż (Oryza L.) - rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych obejmujący około 20 gatunków. Występuje w strefie klimatów gorących i ciepłych na całym świecie. Ryż spożywczy, będący podstawą wyżywienia 1/3 ludności świata, jest produktem otrzymywanym z ziarna ryżu siewnego.
Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

W skład terytorium Tajlandii wchodzi kilkaset przybrzeżnych wysp (m.in. koralowych), największe: Phuket na Morzu Andamańskim, Samui i Phangan w Zatoce Tajlandzkiej. Linia brzegowa na zachodnim wybrzeżu charakteryzuje się występowaniem licznych estuariów, a poza nimi tereny bagienne i klify. Wybrzeże wschodnie jest płaskie z nielicznymi zatokami i rozległymi plażami.

Wiatr – poziomy lub prawie poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi. Wiatry są wywołane przez różnicę temperatur oraz różnice w ukształtowaniu powierzchni. Termin wiatr jest używany w meteorologii prawie wyłącznie na określenie horyzontalnej składowej wiatru. Istnieje jednak składowa pionowa wiatru i wtedy jest tak nazywana. Wiatr może wiać z obszarów wyższego ciśnienia do obszarów niższego ciśnienia, ale w średnich szerokościach geograficznych, ze względu na siłę Coriolisa, wiatr wieje zazwyczaj równolegle do linii takiego samego ciśnienia (wiatr geostroficzny). Wiatr jest jednym ze składników pogody, w tym celu podaje się prędkość wiatru (w m/s lub km/h) i kierunek, z którego wieje. Należy zachować uwagę przy używaniu terminologii kierunku wiatru: meteorolodzy pod nazwą wiatry zachodnie rozumieją wiatr wiejący z zachodu, podczas gdy "zachodni prąd oceaniczny" to prąd płynący na zachód (czyli różnica o 180 stopni w definicji kierunku).
Jezioro – naturalny śródlądowy zbiornik wodny, którego występowanie uwarunkowane jest istnieniem zagłębienia (misy jeziornej), w którym mogą gromadzić się wody powierzchniowe, oraz zasilaniem przewyższającym straty wody wskutek parowania lub odpływu. Większość jezior występuje na obszarach zajmowanych niegdyś przez lodowiec. Woda z topniejącego lodowca wypełniała doliny i tworzyła jeziora. Powstanie mis jeziornych wiąże się przede wszystkim z procesami geologicznymi. Zasilanie należy natomiast przede wszystkim od warunków klimatycznych. Jezioro różni się od stawu występowaniem strefy afotycznej – światło nie dociera do dna uniemożliwiając tam rozwój roślinności.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)