|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: Zwrócenie uwagi na wszechstronną obecność geologii w różnych dziedzinach życia to cel konkursu fotograficznego "Geologia w obiektywie", ogłoszonego przez Muzeum Ziemi PAN. Zdjęcia zrobione na terenie Polski i niepoddane obróbce cyfrowej można zgłaszać ... Ze względu na nieprzyjazność terenu, południowoamerykańskie Andy są zazwyczaj obszarem zakazanym dla różnych ptaków. Gatunki, które żyją po obu stronach łańcucha górskiego w bardziej umiarkowanych klimatach przekraczają to zdra... Amazońskie lasy deszczowe są niewątpliwie jednym z najbardziej spektakularnych i obfitujących w gatunki ekosystemów na naszej planecie. Ale co wiemy na temat pochodzenia tej różnorodności? W ramach nowych badań międzynarodowy zespół naukowców rzuca światło na jej his... Krzemienie służące do krzesania ognia, używane pod koniec epoki lodowcowej znaleźli naukowcy Zespołu Archeologicznych Badań Ratowniczych z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu, podczas wykopalisk archeologicznych w Ośnie Lubuskim (woj. lubuskie).Funkcję pr... Naukowcy, których prace są finansowane ze środków unijnych, rzucają nowe światło na behawioralną ewolucję człowieka badając, jak pierwsi współcześni ludzie w Afryce Południowej wykorzystywali ogień w celu podniesienia jakości i skuteczności narzędzi z kamienia. Odkrycia, opublikowane w...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Geologia Ameryki PołudniowejCzy wiesz że...? Era mezozoiczna, mezozoik – era która rozpoczęła się od wielkiego wymierania pod koniec permu, a skończyła zagładą wielkich gadów, pod koniec kredy (patrz tabelka), znanego jako wymieranie kredowe. Era mezozoiczna trwała dwa razy krócej niż paleozoiczna, bo tylko 170 milionów lat. Dzieli się ją na trzy okresy: trias, jurę i kredę. Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.). Płyta – fragment skorupy ziemskiej zbudowany ze starokrystalicznego podłoża pokrytego młodszymi, fanerozoicznymi skałami osadowymi, np. Płyta scytyjska, Płyta mołdawska, Płyta zachodniosyberyjska, Płyta nubijska, płyta somalijska, Płyta centralna, Płyta patagońska. 
 Geologia Ameryki Południowej Niemal cały kontynent wraz ze znaczną częścią południowego Atlantyku znajduje się na płycie południowoamerykańskiej. Większą część Ameryki Południowej obejmuje platforma południowoamerykańska. Na południu występują płyta patagońska i struktury pampaskie. Całą zachodnią część kontynentu obejmuje pasmo orogeniczne Andów. Platforma południowoamerykańskaPlatforma południowoamerykańska zbudowana jest ze skał krystalicznych archaicznych i proterozoicznych oraz pokrywy osadowej paleozoicznej, mezozoicznej i kenozoicznej. Najstarsze skały odsłaniają się na obszarze tarcz, oddzielonych nieckami i obniżeniami. Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".
Lawa – ciekły produkt działalności wulkanicznej, składający się głównie ze stopionych tlenków krzemu, żelaza, sodu, potasu, wapnia i innych metali. Ma podobny skład jak magma, z której stopienia powstaje, ale jest zubożona o składniki lotne. Platforma południowoamerykańska dzieli się na mniejsze jednostki, są to: Od Andów odzielają ją: Płyta patagońskaPłyta patagońska zbudowana jest ze skał krystalicznych prekambryjskich, podobnych do platformy południowoamerykańskiej. Występują one w masywach (tarczach) i przykryte są utworami triasu, górnej kredy i trzeciorzędu. W obniżeniach skały krystaliczne oraz paleozoiczne przykryte są osadami kredy i trzeciorzędu o dużej miąższości. Rów tektoniczny (graben) - rodzaj obniżenia geologicznego, obejmujący wąski i podłużny fragment skorupy ziemskiej, który zapadł się wzdłuż równoległych do siebie uskoków normalnych. Natomiast część skorupy, która została wypiętrzona i znajduje się ponad rowem nosi nazwę zrębu lub horstu.
Miocen – najstarsza epoka neogenu. Epoka wielkich przemian geologicznych skorupy ziemskiej. Wypiętrzenie nowych łańcuchów górskich zmieniło cyrkulację powietrza w atmosferze i wód w morzach. Trwał od 23,03 mln do 5,332 mln lat temu. Płyta patagońska dzieli się na mniejsze jednostki: Struktury pampaskieStruktury pampaskie składają się z wysoko wyniesionych zrębów oraz oddzielających je rowów tektonicznych. Zręby zbudowane są z prekambryjskich skał krystalicznych przykrytych niesfałdowanymi osadami górnego paleozoiku i triasu. W zapadliskach występują grube pokrywy osadowe miocenu i pliocenu. Pacyficzny pierścień ognia – strefa częstych trzęsień ziemi i erupcji wulkanicznych, która otacza Ocean Spokojny. Obejmuje nieomal ciągły pas rowów oceanicznych oraz wulkanicznych łańcuchów górskich. Nazywany jest także okołopacyficznym pasem sejsmicznym. Ocenia się, że zdarza się tutaj około 81% większych trzęsień ziemi, występuje tam 90% wszystkich czynnych wulkanów.
Zrąb tektoniczny (horst) – struktura tektoniczna ograniczona przynajmniej z dwóch stron uskokami i wypiętrzona wzdłuż nich względem otoczenia. Przykładem wielkoskalowego zrębu są Sudety, Góry Smocze, Tienszan i góry Ural. Andy
Andy tworzą jeden z najdłuższych łańcuchów górskich na Ziemi (ok. 8.500 km), wchodząc w skład łańcucha okołopacyficznego i równocześnie pacyficznego pierścienia ognia. Zbudowane są z różnorodnych skał metamorficznych, magmowych i osadowych, z dużym udziałem młodych pokryw lawowych. Utwory te powstały w okresie od prekambru po dzień dzisiejszy. Andy mają budowę zrębową. Zostały wypiętrzone w czasie orogenezy alpejskiej, w ciągu ostatnich 20 milionów lat. Skały osadowe (sedymentacyjne) – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał magmowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstają przez nagromadzenie się materiału przynoszonego przez czynniki zewnętrzne (np. wodę, lodowiec, wiatr), na skutek jego osadzania się lub wytrącania z roztworu wodnego. Nauka zajmująca się powstawaniem skał osadowych to sedymentologia.
Góry zrębowe – góry powstałe na skutek naprężeń w skorupie ziemskiej, wywołane działaniem sił tektonicznych wyzwalanych w czasie zderzeń płyt litosfery, które prowadzą do pękania i przemieszczania mas skalnych wzdłuż linii spękania, czyli uskoków. Trwająca miliony lat aktywność sejsmiczna, połączona z ruchem płyt, może przesuwać masy skalne wzdłuż uskoków o setki kilometrów w poziomie i kilka kilometrów w pionie. Przykładem gór zrębowych są Sudety, Góry Smocze, Harz, Wogezy, Tienszan. Bibliografia
Czy wiesz że...? beta Tarcza kontynentalna (tarcza krystaliczna) jest to rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się obszar zbudowany ze skał krystalicznych. Tarcza kontynentalna jest z reguły obnażona, nie pokryta osadami i niepoddająca się fałdowaniu. Stanowi rdzeń każdego kontynentu. Jeśli jest przykryta młodszymi skałami osadowymi lub wulkanicznymi, to wchodzi w skład platformy kontynentalnej, jako jej fundament. Tarcze kontynentalne i platformy kontynentalne oraz pasma orogeniczne budują płytę kontynentalną.
Skały metamorficzne (skały przeobrażone) - jeden z trzech głównych typów skał budujących skorupę ziemską, powstałe ze skał magmowych bądź osadowych (jak również niekiedy innych metamorficznych) na skutek przeobrażenia (metamorfizmu) pod wpływem wysokich temperatur (np. w pobliżu ognisk magmy) lub wysokiego ciśnienia (np. w strefach subdukcji), oraz związanych z nimi procesów chemicznych. Metamorfizm powoduje zmiany składu mineralnego, czasami też chemicznego skał oraz ich struktury i tekstury.
Era kenozoiczna, kenozoik to era, która rozpoczęła się ok. 65 mln lat temu (od wymierania kredowego) i trwa do dziś. Era kenozoiczna bywa czasem określana mianem ery ssaków, owadów lub ery roślin kwiatowych, bowiem te grupy przeszły w niej równie intensywny rozwój ewolucyjny.
Kreda górna – wyższy oddział kredy w eratemie mezozoicznym, wyższy od kredy dolnej a niższy od paleocenu. Dzieli się na sześć pięter: cenoman, turon, koniak, santon, kampan i mastrycht.
Skały magmowe – jeden z trzech głównych typów skał (obok skał osadowych i metamorficznych) budujących skorupę ziemską, powstałych wskutek krystalizacji lub zakrzepnięcia magmy w głębi skorupy ziemskiej lub lawy na powierzchni Ziemi. Geolodzy opisali ponad 700 odmian skał magmowych.
Prekambr – nieformalna jednostka geochronologiczna w dziejach Ziemi, obejmująca przedział czasu od powstania Ziemi do początku okresu kambryjskiego, czyli interwał wiekowy od 4,6 mld lat do 542 mln lat temu. Prekambrowi odpowiadają wiekowo dwie formalne jednostki stratygraficzne, eony: archaik, proterozoik oraz starszy od archaiku hadeik uznawany kiedyś za eon, obecnie raczej za jednostkę nieformalną. Prekambr obejmuje blisko 85% dziejów Ziemi. Pomimo, że jest jednostką nieformalną, to powszechnie jest stosowany w fachowej literaturze, występuje też w oficjalnej tabeli stratygraficznej, jako nieskategoryzowana jednostka powyżej eonów. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
