Geopolityka - Polski Serwis Naukowy

Geopolityka – nauka powstała na przełomie XIX i XX wieku, badająca wpływ czynników geograficznych na zjawiska i procesy społeczno-polityczne. Termin ten został stworzony przez Szweda, Rudolfa Kjelléna. Po raz pierwszy użył go w swoim artykule naukowym pt. Studier öfver Sveriges politiska gränser, opublikowanym w Sztokholmie na łamach czasopisma "Ymer" w 1899 r. Ten rok uznawany jest za symboliczną datę narodzin geopolityki, jako nauki akademickiej.

Johan Rudolf Kjellén (ur. 13 czerwca 1864 w Torsö, zm. 14 listopada 1922 w Uppsali) – szwedzki politolog i polityk, który pierwszy użył nazwy geopolityka. Uważał on, że państwo stale współzawodniczy z sąsiadującymi państwami, chcąc zdobyć prawo do przewodzenia innymi.
Eurazja – inaczej zwana Euroazją; największy kontynent na kuli ziemskiej, 54,9 mln km², 4,649 mld mieszkańców (2003), podzielony umownie na Europę i Azję. Termin Eurazja wprowadzono w XIX wieku dla podkreślenia ścisłego połączenia Azji z Europą.

Geopolityka dzieli się na geopolitykę akademicką i geopolitykę stosowaną.

Geopolityka akademicka jest interdyscyplinarną nauką, która bada związki i zależności pomiędzy powstawaniem i funkcjonowaniem państw a wpływem na to czynników geograficznych i czasowych. Geopolityka stosowana jest metodą prowadzenia polityki międzynarodowej, opartej przede wszystkim na determinizmie geograficznym. Jej fundamentem jest myślenie w kategoriach przestrzennych. Relacje państw postrzega ona w kategoriach konfliktów interesów i nieustannej rywalizacji o wpływy.

Tomasz Gabiś (ur. w 1955) – publicysta i myśliciel konserwatywny. Przez kilka lat identyfikował siebie jako postkonserwatystę; w czerwcu 2011 r., uznawszy określenie „postkonserwatysta” za zbyt mało radykalne, zaproponował nowe, „manarchista”, i za manarchistę od tego czasu się uważa.
Astropolityka (z gr. ástro - gwiazda; politiká - sprawy dotyczące państwa) – wyłaniająca się ostatnio w ramach geopolityki, nowa dziedzina wiedzy traktująca o relacjach między przestrzenią kosmiczną, techniką i technologią a polityką. W węższym ujęciu oznacza planowanie, lokację zasobów i struktur w przestrzeni kosmicznej w celu osiągnięcia zamierzonych celów polityczno-ekonomicznych. Pojmuje Układ Słoneczny jako miejsce rywalizacji i ekspansji. Mottem przewodnim astropolityki jest: "Kto panuje w przestrzeni kosmicznej, ten kontroluje świat." Budowa bazy kosmicznej na Księżycu, czy załogowe loty na Marsa to tylko niektóre z kierunków, w których będzie się rozwijać ta nauka.

Termin geopolityka może mieć co najmniej pięć znaczeń:

Nauka o charakterze interdyscyplinarnym badająca zależności między wpływem czynników geograficznych i historycznych na powstawanie i funkcjonowanie państw (ośrodków siły).

Paradygmat badawczy, podejście naukowe (metoda, wzorzec), charakteryzujący się rozpatrywaniem zjawisk polityki międzynarodowej przez pryzmat kategorii geograficznych (wielkiej przestrzeni), wykorzystywaniem agregowanych wyników badań (złożonych z wielu danych obejmujących kilka-kilkanaście dziedzin wiedzy). W tym znaczeniu geopolityka bywa często postrzegana jako subdyscyplina nauk politycznych.

Metoda skutecznego wykorzystania wiedzy z zakresu geografii, historii, nauk politycznych, wojskowych i ekonomicznych w celu jak najskuteczniejszej realizacji celów politycznych danego państwa (ośrodka siły). Dla tego znaczenia słowa geopolityka używa się często określenia geopolityka stosowana (w odróżnieniu od geopolityki akademickiej w znaczeniu zawartym w pkt 1).

Doktryna zakładająca konieczność realizacji interesów państwa (ośrodka siły) tylko, lub przede wszystkim, przy użyciu metod i założeń geopolityki. Podstawowym punktem odniesienia jest dla niej Raum-motiv. Głównym założeniem tej doktryny jest ekspansja, poszerzanie pola geopolitycznego. Jednym z terenów eksperymentalnych dla geopolityki w tym rozumieniu jest wojna.

Jedna z pięciu kategorii określających i badających państwo według teorii stworzonej przez Rudolfa Kjelléna, dotycząca jego struktury przestrzennej. Dzieliła się na fizjopolitykę i morfopolitykę .

Subdyscyplinami geopolityki są:

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Wacław Piotr Nałkowski (pseudonimy: Przewłocki, Nerwowy) (ur. 19 listopada 1851 w Nowodworze, w woj. lubelskim, zm. 29 stycznia 1911 w Warszawie) - wybitny geograf, pedagog i działacz społeczny, autor wielu publikacji naukowych, a także szkiców krytyczno-literackich (Sienkiewicziana). Twórca teorii nieokreśloności terytorium Polski. Ojciec Zofii Nałkowskiej.

astropolityka

astrostrategia

geoekonomia

geohistoria

geostrategia

Pozostałe definicje

Geopolityka jest nauką o zastosowaniu zasad geografii w polityce światowej - The Columbia Encyclopedia 1965

Geopolityka zajmuje się badaniami wzajemnych relacji między naturalnymi elementami geografii a polityką państw - Dictionnaire de Robert 1965

Geopolityka jest nauką, która bada relację między cechami geograficznymi państwa a jego polityką - Grand Dictionnaire Larousse 1983

Geopolityka jest zastosowaniem wiedzy geograficznej do polityki światowej - William T. Fox, Geopolitics and International Relations [w:] NATO Adwanced Reaserch Workshop, Bruksela 1983

Geopolityka współcześnie bada rywalizację między supermocarstwami (układ Wschód-Zachód) o dominację nad strefami peryferyjnymi (układ Północ-Południe) - Peter Taylor, Political geography of the Twentieth Century: a Global Analyzis, Londyn 1993.

Geopolityka zajmuje się zmiennymi układami sił na niezmiennej przestrzeni - Leszek Moczulski, Geopolityka Potęga w czasie i przestrzeni, Warszawa 1999.

Geopolityka to doktryna polityczna głosząca, że zjawiska, procesy i fakty polityczne są wyznaczane przez warunki geograficzne - Słownik Języka Polskiego PWN .

Alfred Thayer Mahan (ur. 27 września 1840, zm. 1 grudnia 1914) był amerykańskim oficerem marynarki wojennej, pedagogiem oraz geostrategiem nazywanym "najważniejszym amerykańskim strategiem XIX w."[potrzebne źródło]. Prezentował znaczenie taktyk morskich na całym świecie. Mahan, zwany "Clausewitzem wojny morskiej"[potrzebne źródło], stworzył fundamenty, na których opierały się założenia strategiczne największych flot światowych od końca XIX wieku aż po dzień dzisiejszy.
Doktryna - z łac. doctrina - nauczanie, wiedza; oznacza zespół twierdzeń, założeń i dogmatów religijnych, filozoficznych, politycznych lub wojskowych. System działania, myślenia.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)