Georgia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Georgia (wymowa:/ˈdʒɔrdʒə/ ) – stan w południowo-wschodniej części USA, największy na wschód od Missisipi. Nazwa stanu została nadana na cześć króla Jerzego II Hanowerskiego (George II of Great Britain).

Piedmont – płaskowyż położony we wschodniej części Stanów Zjednoczonych, pomiędzy Niziną Atlantycką na wschodzie i systemem górskim Appalachów na zachodzie.
Erskine Preston Caldwell (ur. 17 grudnia 1903 w White Oak, zm. 11 kwietnia 1987 w Paradise Valley) – pisarz amerykański. Autor licznych powieści i nowel ukazujących upośledzone cywilizacyjnie środowiska Południa USA, publicystyki społecznej i reportaży.

Graniczy: od północy z Tennessee, od wschodu z Karoliną Południową i Oceanem Atlantyckim, od południa z Florydą, od zachodu z Alabamą. Północna część Georgii leży w Górach Błękitnych (Appalachy). Na południe od nich rozpościera się płaskowyż Piedmont, który przechodzi w pofałdowaną Nizinę Nadbrzeżną.

Pierwotnie ludność tych terenów stanowili Czerokezi i Indianie Creek.

Alabama – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, położony nad Zatoką Meksykańską. Obszar nizinny, od północnego wschodu ograniczony wyżyną Cumberland, od północnego wschodu górami Appalachy. Na północy sąsiaduje ze stanem Tennessee, na wschodzie z Georgią, na południu z Florydą, na zachodzie z Missisipi.
Florida Keys - archipelag obejmujący około 1700 wysp koralowych i wysepek tworzących łańcuch długości 240 km od południowo-wschodniego krańca półwyspu Floryda po niezamieszkane wyspy Dry Tortugas. Łączna powierzchnia lądowa archipelagu wynosi 355,6 km². Według danych spisowych z 2000 roku wyspy zamieszkiwało 79 535 osób. Daje to średnią gęstość zaludnienia 223,66 os/km², jednakże rozmieszczenie ludności jest nierównomierne, największe miasto, Key West, skupia 32% mieszkańców archipelagu.

Georgia była jedną z trzynastu kolonii, które w 1775 zbuntowały się przeciwko panowaniu brytyjskiemu co zapoczątkowało amerykańską rewolucję.

Historia

Okres przedkolonialny

W roku 1540 na teren obecnego stanu przybywa pierwsza hiszpańska ekspedycja Hernanda de Soto, który opisuje schyłkową kulturę tubylców nazywanych obecnie Mound builder, wyróżniających się budową okazałych kopców, która 20 lat później już całkowicie zanikła. Trwała kolonizacja terenów Georgii zaczęła się jednak od około 1570 roku kiedy to hiszpańscy kolonizatorzy zamieszkujący współczesną Florydę utworzyli misje na terenie przybrzeżnych wysp, oraz wodzostwa Guale i na terenach Indian Mocama żyjących na wzdłuż atlantyckiego wybrzeża obecnej Georgii. Od roku 1670 datuje się konflikt o tereny Georgii pomiędzy Hiszpanią i Anglią władającą sąsiednią Karoliną (obecnie Karolina Południowa). System hiszpańskich misji po długich walkach Hiszpanów ze sprzymierzonymi Anglikami i Indianami został całkowicie zniszczony w latach 1702-1704. Po 1704, hiszpańska kontrola ograniczała się do Pensacoli oraz St. Augustine (obecnie Floryda) a sam Półwysep Floryda aż do archipelagu Florida Keys był celem brytyjskich wypadów. Wybrzeże Georgii było okupowane przez sprzymierzonych z Brytyjczykami Indian, głównie plemię Yamasee aż do tzw. Wojny Yamasee (Yamasee War) w latach 1715–1717. Wojna wyludniła wybrzeże, otwierając miejsce do brytyjskiej kolonizacji. W 1724 zasugerowano po raz pierwszy że brytyjska kolonia zostanie nazwana Prowincja Georgia.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Kolonia Georgia

W 1732, stowarzyszeniowa grupa członków Parlamentu Brytyjskiego uzyskała zlecenie królewskie na utworzenie Powiernictwa Prowincji Georgia (Trustees of the Province of Georgia). W tym samym roku król Jerzy II przyznaje prawo do zasiedlenia kolonii Jamesowi Oglenthrope a kolonia przyjmuje nazwę od imienia króla (j.ang. George = Jerzy). Stowarzyszenie pieczołowicie wybrało 113 kandydatów na pierwszych kolonistów, którzy po odbyciu rejsu na pokładzie statku Anna 12 lutego 1733 roku wylądowali w okolicach obecnego Savannah.

Wieloryb – potoczna nazwa niektórych ssaków z rzędu waleni o większych rozmiarach. Wieloryby są największymi zwierzętami zamieszkującymi Ziemię. Od wieków poławiane dla mięsa, a przede wszystkim dla tłuszczu i spermacetu. Wieloryby, w odróżnieniu od ryb, mają płetwy poziome, a nie pionowe, dzięki czemu szybciej pływają.
St. Augustine – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Floryda, w hrabstwie St. Johns. W 2004 roku miasto zamieszkiwało ok. 12 tysięcy mieszkańców. Zostało założone w roku 1565. Jest to najstarsza europejska osada w kontynentalnej części USA. Przez 235 lat była to polityczna i militarna stolica hiszpańskiej prowincji Floryda.

Stan

2 stycznia 1788 – ratyfikacja Konstytucji (jako 4 stan); od tego czasu wzmożone osadnictwo.

1861-1865 – wojna secesyjna, stan po stronie CSA. Poważnie zniszczony przez unijnego generała Shermana (w tym stołeczna Atlanta).

1886 – w Atlancie rozpoczęto produkcję i sprzedaż napoju nazwanego później coca-colą.

Propozycje podziału

W ramach koncepcji 51. stanu w Georgii powstały dwie większe propozycje podziału:

Alligator – rodzaj krokodyli z rodziny aligatorowatych (Alligatoridae). Należą do niego dwa współczesne gatunki – aligator amerykański (Alligator mississipiensis) i aligator chiński (Alligator sinensis) – oraz kilka gatunków wymarłych. Według definicji filogenetycznej przedstawionej w 1999 roku przez Christophera Brochu rodzaj obejmuje ostatniego wspólnego przodka aligatora amerykańskiego, aligatora chińskiego, A. prenasalis, A. mcgrewi, A. olseni, A. mefferdi i wszystkich jego potomków.
Jeleń wirginijski, jeleń wirgiński (Odocoileus virginianus) – ssak z rodziny jeleniowatych, rzędu parzystokopytnych, pospolity na obszarze Ameryki Północnej, na południe od Kanady. Występuje także w południowej Kanadzie, w Meksyku i północnej części Ameryki Południowej aż po Peru. W wyniku introdukcji jelenie wirginijskie można znaleźć także w niektórych regionach północnej Europy. Jelenie wirginijskie zasiedlają różne biotopy. Mimo że zwykle preferuje obszary zalesione z niewielkimi otwartymi przestrzeniami, gatunek ten może się przystosować do życia w bardziej otwartym środowisku takim jak sawanna. Te jelenie charakteryzują się większym porożem proporcjonalnie do swojego rozmiaru oraz większymi ogonami. Dodatkowo istnieje znacząca różnica wielkości między samicą a samcem.

Hrabstwo Dade w północno-zachodniej części stanu Georgia nie miało połączeń drogowych z resztą stanu aż do 1939. Jedyne drogi do tego regionu prowadziły z Alabamy i Tennessee. Politycy chcieli secesji hrabstwa i utworzyli Niezależny Stan Dade (Independent State of Dade). W 1939, kiedy do Georgii dołączono ziemie które później stały się Parkiem Stanowym Kanionu Cloudland, hrabstwo wreszcie uzyskało komunikację z Georgią i oficjalnie się do niej włączyło, choć do dzisiaj pozostaje w użyciu pojęcie "Stan Dade".

W styczniu 2008 publicysta Bill Shipp napisał artykuł dotyczący utworzenia dwóch stanów w Georgii. W dużej mierze było to spowodowane silnej suszy w południowej Georgii i obawie naruszenia praw jej mieszkańców przez polityków z części północnej stanu.

Geografia

Granice

Wschodnią granicę stanu stanowi Ocean Atlantycki. Na północy od brzegu oceanu granica z Karoliną Południową biegnie w kierunku północno- zachodnim rzeką Savannah do ujścia rzek Tugaloo i Seneca River. Następnie kontynuuje wzdłuż biegu Tugaloo aż do jej największego dopływu rzeki Chattooga.

Dopływ - rzeka lub mniejszy ciek wodny, który nie uchodzi bezpośrednio do morza, ale do innej rzeki. W zależności od tego, z której strony (brzegu) rzeki dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy posiadają swoje własne dopływy - tworzą w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd., która tworzy dorzecze i zlewnię.
Terrence Gene Bollea (ur. 11 sierpnia 1953 w Augusta, Georgia), bardziej znany jako Hulk Hogan (oraz Hollywood Hulk Hogan) – amerykański zawodowy zapaśnik oraz aktor. Jako wrestler występował w takich federacjach jak: World Wrestling Entertainment (dawniej World Wrestling Federation), World Championship Wrestling, New Japan Pro Wrestling oraz American Wrestling Association, obecnie Total Nonstop Action Wrestling gdzie prowadzi feud z Rickiem Flairem

Następnie granica zakręca wokół Hrabstawa Rabun aż do 35° szerokości geograficznej północnej który to równoleżnik jest graniczny dla granicy z Karoliną Północną i Tennessee. Równoleżnik ten jest także granicą dla stanu Tennessee z Alabamą aż do rzeki Missisipi.

Granica zachodnia z Alabamą zaczyna się w pobliżu miasta Chattanooga w Tennessee, w najdalej na zachód wysuniętym punkcie rzeki Chattahoochee. Stąd biegnie około 250 w linii prostej do miasta West Point. Stamtąd granica biegnie meandrami rzeki Chattahoochee na południe do jej połaczenia z rzeką Flint.

John Michael Stipe (urodzony 4 stycznia 1960 roku w Decatur w stanie Georgia) – członek i jeden z założycieli amerykańskiej grupy rockowej R.E.M.. Jest wokalistą, autorem tekstów piosenek, producentem muzycznym i filmowym.
Floryda - półwysep w południowo-wschodniej części USA, między Zatoką Meksykańską i Oceanem Atlantyckim. Główne miasto to Miami. Jest to ważny region turystyczny (m.in. Park Narodowy Everglades).

W miejscu połączenia dociera do granicy z Florydą i kieruje się w linii prostej na wschód docierając do rzeki St. Marys River z której biegiem dociera do Oceanu Atlantyckiego.

Dane statystyczne

Klimat: morski, tropikalny, zimą wyraźnie wpływy kontynentalnego.

Główne rzeki: Flint, Altamaha, Chattahoochee, Coosa, Savannah, Oconee, Ogeechee, Ocmulgee, Satilla, Suwannee

Roślinność: - jałowiec wirginijski, ambrowiec balsamiczny, orzesznik

Fauna - jeleń wirginijski, pancernik długoogonowy i inne ssaki, przedrzeźniacz północny, przedrzeźniacz rudy i 160 innych gatunków ptaków, grzechotnik diamentowy, mokasyn miedziogłowiec, salamandra plamista, mokasyn błotny, alligatory oraz 79 gatunków gadów i 63 płazy, z ryb słodkowodnych popularne są m.in. są pstrągi, leszcze, sumy a słonowodnych kulbaki, flądry i tarpony. Ponadto na wybrzeżu oceanicznym spotyka się wieloryby i morświny oraz krewetki, ostrygi i kalinki błękitne.

Liczba hrabstw: 159

Zapoznaj się również z: Lista hrabstw w stanie Georgia.

Największe hrabstwo: Fulton

Liczba parków stanowych: 53

Floryda, ang. State of Florida – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, na półwyspie Floryda otoczonym przez wody Zatoki Meksykańskiej na zachodzie i Oceanu Atlantyckiego na wschodzie. Floryda graniczy na północy z Alabamą i Georgią. Teren jest nizinny, płaski lub pofałdowany, liczne jeziora i bagna, głównie na południu; 2/3 stanu pokrywają tereny leśne.
Morświnowate (Phocoenidae) – rodzina ssaków morskich z podrzędu zębowców w rzędzie waleni. Są blisko spokrewnione z delfinowatymi, od których się jednak odróżniają szeregiem anatomicznych szczegółów, w tym charakterystycznym kształtem głowy i zębów. Istnieje sześć gatunków, zamieszkujących we wszystkich oceanach, najczęściej blisko wybrzeży. Najbardziej znany wśród nich jest morświn z północnej hemisfery, żyjący także w Bałtyku.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)