Gerard Merkator

Gerard Merkator, właśc. Gerhard Kremer (ur. 5 marca 1512 w Rupelmonde, Flandria, zm. 2 grudnia 1594 w Duisburgu) – flamandzki matematyk i geograf, prekursor współczesnej kartografii. Autor odwzorowania walcowego wiernokątnego, znanego jako odwzorowanie Merkatora.

Życie i praca

Urodził się jako Gheert Cremer (lub Gérard de Crémère) we flamandzkim mieście Rupelmonde. Jego rodzice pochodzili z Gangelt w Księstwie Jülich. "Mercator" to zlatynizowana forma jego nazwiska, które oznacza "kupiec". Był kształcony w 's-Hertogenbosch przez sławnego humanistę Macropediusa oraz w Katolickim Uniwersytecie Lowańskim. Pomimo jego sławy jako kartografa, jego głównym źródłem dochodu było wyrabianie instrumentów astronomicznych.

Mapa Europy autorstwa Merkatora

Po ukończeniu studiów na uniwersytecie w Leuven, rozpoczął zgłębianie nauk Arystotelesa, wkrótce potem zrezygnował z dalszych studiów. W wieku 22 lat zaczął się uczyć matematyki, astronomii i geografii pod kierunkiem matematyka Gemmy Frisiusa. Opanował sztukę grawerowania u rytownika i wytwórcy globusów Gasparda Van der Heyden (znanego też jako Gaspar à Myrica). Merkator zaadaptował nowy, włoski styl kursywy – italika. W wieku 24 lat współpracował przy wykonaniu modelu globu ziemskiego. W 1537 roku ukończył pierwsze samodzielne dzieło – mapę Ziemi Świętej, na którą naniósł ponad 400 nazw. Oznaczył też biblijną trasę wyjścia Izraelitów z Egiptu do Ziemi Obiecanej, zaznaczając miejsca ich obozowisk.

W roku 1538 opublikował mapę świata. Merkator jako pierwszy użył nazwy Ameryka zarówno w odniesieniu do Ameryki Północnej, jak i Południowej. W 1541 roku wykonał nowy dokładniejszy globus. W lutym 1544 roku wraz z 42 innymi mieszkańcami Leuven uwięziono go w zamku w Rupelmonde pod zarzutem pisania "podejrzanych listów" oraz opublikowania mapy Ziemi Świętej, wzbudzającej podejrzenia teologów z miejscowego uniwersytetu. Po siedmiu miesiącach został zwolniony, jednak jego współwięźniowie zostali spaleni na stosie. Jego całe mienie zostało skonfiskowane. W roku 1552 przeniósł się do Duisburga.

W latach 1585–1595 wydał zbiór map w formie księgi, wykorzystując jako pierwszy określenie Atlas. Nazwa ‘atlas’ odwołuje się do postaci króla Atlasa z Mauretanii, który uważany był za astronoma, matematyka i filozofa, twórcę pierwszego globusu nieba (nie mylić z tytanem o tym samym imieniu). W roku 1569 w pierwszej części publikacji Chronologia opublikował listę najważniejszych historycznych wydarzeń biblijnych, znalazła się ona na Indeksie ksiąg zakazanych. Po udarze w maju 1590 roku, nie mógł mówić i miał sparaliżowaną lewą stronę ciała, mimo to kontynuował pracę. Po jego śmierci – w roku 1594 – działalność rytowniczą i wydawniczą kontynuował jego syn Rumold (1545–1599). Po śmierci Rumolda, w 1604 płyty miedziorytnicze służące do wydawania map przejął Jodocus Hondius Starszy. Po śmierci Jodocusa Hondiusa Starszego działalność wydawniczą kontynuowali jego synowie Jodocus i Henricus.

W belgijskim Sint-Niklaas znajduje się muzeum poświęcone Merkatorowi.

Jego imię nosi belgijska, trzymasztowa barkentyna "Mercator" projektu Adrien'a de Gerlache'a (dzisiaj statek-muzeum zacumowany w Ostendzie) oraz port jachtowy w Ostendzie.

Linki zewnętrzne

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Gerard Merkator

Źródła