Gerhard von Scharnhorst - Polski Serwis Naukowy

Gerhard Johann David von Scharnhorst - (12 listopada 1755 - 28 czerwca 1813) - pruski generał.

Urodził się 12 listopada 1755 w księstwie Hanoweru w Bordenau nad rzeką Leine w pobliżu miasta Hanower (w obecnych Niemczech). Po odbyciu edukacji w akademii wojskowej, od 1778 służył w armii hanowerskiej. W 1783 został przeniesiony do artylerii. W dalszym ciągu kształcił się w szkołach wojskowych i jednocześnie zaczął sam publikować prace w tej dziedzinie, w tym instrukcje dla oficerów.

Gebhard Leberecht von Blücher (Gebhard Leberecht Fürst Blücher von Wahlstatt) (ur. 16 grudnia 1742 r. w Rostocku, zm. 12 września 1819 r. w Krieblowitz koło Wrocławia) – feldmarszałek pruski, dowódca armii pruskiej w bitwie pod Waterloo, Kaczawą, Lipskiem, Budziszynem, Lützen, Brienne-le-Château, Craonne, Laon, a także kampanii sześciodniowej.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

Po raz pierwszy walczył w kampanii w Holandii w 1793. W 1794 uczestniczył w obronie miasta Menin, swoje doświadczenia opisał w znanej pracy Vertheidigung der Stadt Menin. Wkrtóce potem został promowany na majora. W 1795, po pokoju w Bazylei, powrócił do Hanoweru. Będąc już znanym wojskowym, otrzymał oferty służby w kilku krajach. W 1801 wstąpił na korzystną finansowo służbę do króla Prus i został zatrudniony w Akademii Wojskowej w Berlinie. Jednym z jego uczniów był Carl von Clausewitz.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

Hanower (niem. Hannover) – miasto w Niemczech, stolica kraju związkowego Dolna Saksonia (niem. Niedersachsen) oraz związku komunalnego Region Hanower. Leży nad rzeką Leine. Rozwinięty przemysł środków transportu (samochody, lokomotywy, wagony), elektrotechniczny (zakłady Telefunken), chemiczny, włókienniczy, gumowy Continental AG i spożywczy (czekolada).

Podczas wojny 1806 roku z Francją Scharnhorst został szefem sztabu generalnego (Generalquartiermeister) księcia Brunszwiku. Został lekko raniony pod Auerstadt i odznaczył się postawą podczas odwrotu armii pruskiej. Razem z feldmarszałkiem Blücherem dostał się do niewoli podczas kapitulacji Ratkau, następnie wziął udział w wymianie jeńców za oficerów napoleońskich. Odegrał ważną rolę w dowodzeniu pruskiego korpusu L'Estocq służącego po stronie rosyjskiej. Za kampanię został odznaczony orderem Pour le Mérite.

Bitwa pod Jeną-Auerstedt to seria dwóch bitew, stoczonych 14 października 1806, przez wojska napoleońskie pod wodzą cesarza Napoleona Bonaparte z siłami pruskimi króla Fryderyka Wilhelma III w czasie kampanii pruskiej. W jej wyniku wojska francuskie rozbiły armię pruską, a całe Królestwo Prus dostało się pod panowanie Francji.

Bitwa pod Lützen, zwana też bitwą pod Großgörschen, rozegrana została w trakcie kampanii saskiej 2 maja 1813 roku. Głównodowodzący wojskami rosyjsko-pruskimi Piotr Wittgenstein wydał bitwę prawemu skrzydłu wojsk Napoleona. Po dniu ciężkich walk siły sojuszników wycofały się.

Po kampanii 1806, Scharnhorst przystąpił do prac nad modernizacją armii pruskiej. Po zawarciu pokoju w Tylży mianowany został na stopień generała-majora i wyznaczony zwierzchnikiem komisji mającej zająć się modernizacją armii i stworzeniem nowoczesnej armii narodowej. Na skutek uwarunkowań politycznych po przegranej wojnie z Napoleonem i nacisków Francji, proponowane reformy zostały jednak w tym czasie wdrożone jedynie częściowo. W 1808 Scharnhorst został ministrem wojny, w 1810 szefem sztabu generalnego. Kiedy w latach 1811-1812 Prusy zostały zmuszone do sojuszu wojskowego z Napoleonem przeciwko Rosji, Scharnhorst opuścił Berlin i służbę wojskową. Podczas odwrotu armii sprzymierzonych spod Moskwy, ponownie na wezwanie króla Prus powrócił do służby i przyjął stanowisko szefa sztabu Blüchera. Współpracował wówczas przy wprowadzeniu reformy armii pruskiej, według postulatów z 1808. Armia przestała składać się z zawodowych żołnierzy cudzoziemskich, za to w 1813 wprowadzono w Prusach obowiązkową służbę wojskową, bez względu na stan społeczny. Zniesiono przywilej szlachty na pełnienie funkcji oficerskich na rzecz umiejętności. Reformy dążyły do ulepszenia procesu dowodzenia, zmiany modelu dowództwa i uelastycznienia taktyki oraz przekazania inicjatywy na niższe szczeble. Zniesiono kary cielesne i ograniczono bezużyteczny "dryl" na rzecz praktycznych ćwiczeń.

Carl Phillip Gottlieb von Clausewitz (ur. 1 lipca 1780 w Burgu k. Magdeburga, zm. 16 listopada 1831 we Wrocławiu) – pruski teoretyk wojny, generał i pisarz. Powszechnie znane jest jego powiedzenie:

Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 r. w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 r., o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.

Scharnhorst został ranny w nogę w bitwie pod Lützen 2 maja 1813. W wyniku rany i trudów odwrotu, zmarł w Pradze 28 czerwca 1813, gdzie miał negocjować z Austrią kwestię przystąpienia jej do wojny. Jeszcze przed śmiercią został awansowany na stopień Generalleutnanta.

Nazwisko Scharnhorsta nosiły następnie niemieckie okręty wojenne (zobacz: Scharnhorst) i order wojskowy NRD (zobacz: Order Scharnhorsta).