Getto piaseczyńskie - Polski Serwis Naukowy

Getto piaseczyńskie – getto dla ludności żydowskiej utworzone w Piasecznie przez Niemców podczas II wojny światowej.

Żydzi piaseczyńscy podczas wojny

Już w pierwszych miesiącach wojny hitlerowcy oznakowali wszystkie żydowskie przedsiębiorstwa oraz warsztaty rzemieślnicze w Piasecznie oraz kazali pomalować na kolor żółty drzwi wszystkich domów w których mieszkali Żydzi. W 1940 w Piasecznie mieszkało około 3500 osób pochodzenia żydowskiego (w tym około 1000 stanowiło ludność będąca uchodźcami z innych miejscowości). W styczniu 1940 w celu organizacji oraz kontaktów z okupantem powołano Radę Żydowską (Judenrat) liczącą 12 członków. 15 stycznia 1940 został zorganizowany Komitet Koordynacyjny Dożywiania Ubogiej Ludności Żydowskiej którego przewodniczącym został Boruch Higier.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Powstanie getta

1 sierpnia 1940 burmistrz Piaseczna porozumiewając się z przewodniczącym Rady Żydowskiej przedstawił Kreishauptmannowi planowane przesiedlenia żydowskich mieszkańców miasta do specjalnej, osobnej dzielnicy. W tej sprawie Rada Żydowska starała się wykazać bezzasadność planów administracji niemieckiej występując dnia 23 lipca z memoriałem do Kreishauptmanna. Nie zachowały się żadne dokumenty zawierające dokładną datę przesiedlenia Żydów do osobnej dzielnicy. Wiadomo że przeniesienie nastąpiło w listopadzie 1940 roku.

Kelman Kalonimus Szapiro (ur. 15 kwietnia 1889 w Grodzisku, zm. prawdopodobnie 3 listopada 1943 w Trawnikach) – cadyk, rabin Piaseczna, ostatni rabin getta warszawskiego, pedagog, znawca i komentator Tory, ojciec Elimelecha Ben Ziona Szapiro i mąż Racheli Hayyah Miriam Hapstain.

Judenrat (niem. rada żydowska), lub Żydowska Rada Starszych – forma sprawowania władzy przez przywódców żydowskich nad skupiskami żydowskimi (getta) wprowadzona przez nazistów w 1939.

Teren getta

Wg początkowych planów getto w Piasecznie miało zostać utworzone w rejonie ulic: Gruzowej, Kauna, Kilińskiego, Sierakowskiego, Wąskiej, Żabiej, Staszica, Wschodniej i Niecałej. Po znacznych zmianach usytuowano je w rejonie ulic: Świętojańska, Jerozolimska, Topolowa, Czajewicza, Krótka które znajdowały się w południowej części miasta.

Getto (wł. ghetto - pierwotne znaczenie wyrazu huta, odlewnia) - odizolowane miejsce wybrane dla zamieszkania mniejszości narodowej, kulturowej bądź religijnej, poza którym nie wolno tejże społeczności zamieszkiwać; począwszy od średniowiecza przez getto rozumiano wydzielony obszar miasta, w którym przymusowo osiedlano Żydów lub przedstawicieli innych narodów. Getto zazwyczaj otoczone jest murem strzeżonym od zewnątrz, współcześnie zazwyczaj dodatkowo zabezpieczonym zasiekami z drutu kolczastego lub także urządzeniami elektronicznymi. Getto jest zazwyczaj całkowicie zależne od dostaw żywności oraz energii z zewnątrz.

Piaseczno – miasto powiatowe w woj. mazowieckim. Położone w sąsiedztwie warszawskiej dzielnicy Ursynów, w odległości 18 km na południe od centrum Warszawy. Lokalizacja ta wpływa korzystnie na szybki rozwój budownictwa, zlokalizowania siedzib wielu zagranicznych firm (w 2010r. uznane jako najbardziej atrakcyjne miasto dla biznesu wg magazynu Forbes), szybkiego przyrostu liczby mieszkańców, etc. Miasto wchodzi w skład aglomeracji warszawskiej.

Likwidacja getta

Na przełomie 1940 i 1941 Niemcy postanowili zlikwidować getto w Piasecznie przesiedlając jego mieszkańców do getta warszawskiego. Pierwsza cześć ludności w liczbie 1500 Żydów opuściła swoje domy już na początku grudnia 1940. Pozostała cześć znalazła się w Warszawie w połowie lutego 1941. Wśród przesiedlonych był rabin Piaseczna a zarazem ostatni rabin getta warszawskiego cadyk Kelman Szapiro. Likwidacja następowała szybko. Żydom pozwalano zabierać ze sobą tylko to co sami mogli unieść w ręku. Przed wyjazdem zabierani byli oni do łaźni miejskiej przy ulicy Sierakowskiego 11 gdzie przymusowo oddawali oni swoje rzeczy w tym dokumenty których potem z powrotem nie otrzymywali. Opuszczone przez Żydów domy szybko zajęte zostały przez przesiedlonych z Pomorza Polaków będących więźniami obozu przejściowego w Potulicach pod Bydgoszczą.

Bydgoszcz (łac. Bidgostia, niem. Bromberg) – miasto w północnej Polsce, położone na historycznych Kujawach, nad rzeką Brdą i Kanałem Bydgoskim, którego wschodni fragment graniczy na Wiśle, siedziba Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i największe miasto województwa kujawsko-pomorskiego.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Bibliografia

Ewa Bagieńska, Włodzimierz Bagieński: Szkice z dziejów miasta Piaseczna. Piaseczno: nakł. aut., 2001. ISBN 83-915453-0-X.

Zobacz też

Getto warszawskie

Piaseczno

Synagoga w Piasecznie

Stara Synagoga w Piasecznie