Getto w Klecku - Polski Serwis Naukowy

Getto w Klecku (jidysz קלעצקער געטאָ, Klecker geto) – żydowska dzielnica istniejąca w Klecku na Białorusi w czasie okupacji niemieckiej (1941–1942).

SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – eskadra ochronna NSDAP) – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.

Białorusini (Беларусы) – naród zamieszkujący w Europie Środkowej i Wschodniej, głównie na terenach dzisiejszej Republiki Białorusi, a także sąsiednich państw: Polski, Litwy, Rosji i Ukrainy. Grupy emigrantów zamieszkują również w USA i Kanadzie.

Getto powstało na jesieni 1941, po tym jak do miasta wkroczyły wojska niemieckie. Na jego terenie mieszkało niecałe 1,5 tys. osób uznanych za Żydów. Decyzję o likwidacji dzielnicy władze niemieckie podjęły w lipcu 1942. W nocy z 20 na 21 lipca oddziały SS oraz kolaborujące z nimi oddziały policji białoruskiej i litewskiej otoczyły teren getta, jednak napotkały na zbrojny opór ludności żydowskiej. Na czele rebelii stanął Mojsze Fisz, wcześniej żołnierz Wojska Polskiego. Kleccy Żydzi podpalili getto, by pod osłoną dymu uciec z zamkniętej dzielnicy. Ucieczka udała się ok. 400 osobom, jednak wojnę przeżyło tylko 25 z nich, w tym Jankiel Geller. Większość uciekinierów schroniła się w okolicznych lasach, w których trudno im było przeżyć ze względu na postawę ludności białoruskiej, która wydawała Żydów władzom niemieckim albo mordowała ich na własną rękę.

Getto (wł. ghetto - pierwotne znaczenie wyrazu huta, odlewnia) - odizolowane miejsce wybrane dla zamieszkania mniejszości narodowej, kulturowej bądź religijnej, poza którym nie wolno tejże społeczności zamieszkiwać; począwszy od średniowiecza przez getto rozumiano wydzielony obszar miasta, w którym przymusowo osiedlano Żydów lub przedstawicieli innych narodów. Getto zazwyczaj otoczone jest murem strzeżonym od zewnątrz, współcześnie zazwyczaj dodatkowo zabezpieczonym zasiekami z drutu kolczastego lub także urządzeniami elektronicznymi. Getto jest zazwyczaj całkowicie zależne od dostaw żywności oraz energii z zewnątrz.

Wehrmacht – niemieckie siły zbrojne okresu III Rzeszy. Zostały utworzone 16 marca 1935 roku wbrew traktatowi wersalskiemu zastępując Reichswehrę. Powstały po wprowadzeniu przez Adolfa Hitlera powszechnej służby wojskowej. W skład Wehrmachtu wchodziły niezależne od siebie i posiadające własne sztaby generalne; wojska lądowe (Heer), lotnictwo (Luftwaffe) i marynarka wojenna (Kriegsmarine).

Bibliografia

Relacja Jankiela Gellera o zagładzie Żydów w Klecku, w: Kleck w czasie wojny, w: Nieświeskie wspomnienia, Warszawa 2001, s. 324