Ghazni - prowincja - Polski Serwis Naukowy

Ghazni (perski: غزنى) – jedna z 34 prowincji afgańskich. Stolica w Ghazni leżącym na trakcie handlowym Kabul-Kandahar.

Warunki naturalne

Prowincja o dużym zróżnicowaniu powierzchni, a co za tym idzie sposobów użytkowania ziemi. Ze względu na sąsiedztwo zbierających wilgoć wysokich gór jest tam stosunkowo jak na ten kraj dobrze rozwinięta sieć rzeczna. Góry zbierające wilgoć i rzeki są jednak przyczyną częstych powodzi. Położona w newralgicznym miejscu Afganistanu była częstym obiektem najazdów.

Ghaznawidzi – dynastia pochodzenia tureckiego, panująca od 977 do 1186 roku na terenach dzisiejszego Afganistanu i północnych Indii, a w okresie największej potęgi także we wschodnim Iranie i Azji Środkowej.

Wojsko Polskie – ogólna nazwa polskich sił zbrojnych stanowiących: formacje zbrojne państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków na terytorium dawnego państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków niebędących częścią struktury państwa polskiego, działających poza terytorium Polski.

Ludność i podział administracyjny

W skład prowincji Ghazni wchodzi 19 powiatów

Powiaty prowincji Ghazni

Dystrykty Malistan, Jaghuri, Nawur, częściowo również Qarabagh, Dih Yak i Jaghatu zamieszkiwane są z dużym udziałem ludności hazarskiej i tereny te znane są jako Hazarajat.

Historia i współczesność

Ghazni było centrum buddyjskiej kultury na terenie Afganistanu. W 683 roku arabska armia Umajjadów przyniosła islam podbijając terytorium Afganistanu i zakładając w Ghazni stolicę. Obszar prowincji doswiadczył następnego niszczycielskiego najazdu w 869 roku gdy Jakub Ibn Lajs as-Saffar, założyciel dynastii Saffarydów, kompletnie zniszczył miasto Ghazni i okolice.

Język perski (nowoperski, farsi albo parsi, per. فارسی albo پارسی) – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie lingua franca dla blisko 80 mln mieszkańców Środkowego Wschodu.

Abu Rajhan Muhammad al-Biruni, (arab. أبو الريحان البيروني) - (ur. 15 września 973 w Chorezmie, zm. 13 grudnia 1048 w Ghazni) - wszechstronny uczony pochodzenia chorezmijskiego, wychowany w kulturze arabskiej.

Minaret w Ghazni, zbudowany za panowania Bahramszaha (1117 - 1157) z dynastii Ghaznawidów.

Po odbudowie miasta Ghazni stało się stolicą dynastii Ghaznawidów od 994 aż do 1160. W skład ich państwa wchodziły ziemie północnych Indii, Persji i Azji Centralnej.

Po rządach Ghaznawidów nastąpił okres władzy Ghurydów. Obszar Ghazni jak i całego Afganistanu ucierpiał w czas najazdu mongolskiego w 1221 roku. Armią najeźdźców dowodził Czyngis Chan.

Task Force White Eagle (Siły Zadaniowe Biały Orzeł, Polskie Siły Zadaniowe) - formacja Polskiego Kontyngentu Wojskowego i Sił Stanów Zjednoczonych w Afganistanie o sile lekkiej brygady, podlegająca Dowództwu Regionalnemu Wschód, mająca za zadanie zapewnić rozwój i bezpieczeństwo w prowincji Ghazni. Obecnym dowódcą TF White Eagle jest generał brygady Andrzej Przekwas.

Ajristan (اجرستان; czyt. Adżristan) – powiat położony w zachodniej części prowincji Ghazni. Powiat liczy w ok. 62 tys mieszkańców (2001). W 97% jest to ludność pasztuńska a w pozostałej części Hazarowie. Stolicą powiatu jest Sangar, znajdujące się w centralnej części powiatu. Większość ludności skupiona jest w dolinie rzeki Jikhai.

Ghazni (miasto) jest sławne ze swego minaretu, z połowy XII wieku, zbudowanego na planie gwiazdy. Górne sekcje minaretu są obecnie zniszczone. Również w Ghazni znajduje się mauzoleum Mahmuda z Ghazny oraz groby wielu sławnych ludzi przeszłości jak uczonego Biruniego czy poety Sana'iego.

Hazarajat - historyczny region w Azji, zamieszkiwany głównie przez Hazarów. Obecnie znajduje się on w środkowym Afganistanie. Obejmuje tam swym zasięgiem prowincje Bamiyan, Daykundi i Ghor. W jego obrębie nie ma wielu miast - jest to m.in. Bamian. W regionie panuje zimny, górski klimat, ponieważ leży on w górach Hindukusz.

Saffarydzi (pers. صفاریان) – dynastia pochodzenia perskiego panująca w latach 867 - 1003 w Sistanie, a u szczytu potęgi na przełomie IX i X wieku w większości prowincji wschodniego Iranu.

Polityczna i wojskowa sytuacja w prowincji

Na terenie prowincji wykazują wzmożoną aktywność siły talibów kontrolujące wiejskie okolice położone z dala od stolicy, i atakujące obiekty szkolne oraz administracji rządowej. Dwukrotnie doszło tu do zabójstwa gubernatora prowincji: w 2006 roku zginęli Taj Mohammad oraz Sher Alam Ibrahimi. W mieście Ghazni znajduje się amerykańska baza organizacji pomocowych.

Polski Kontyngent Wojskowy w składzie Sił Sojuszniczych w Islamskim Państwie Afganistanu, Emiracie Bahrajnu, Republice Kirgiskiej, Państwie Kuwejtu, Republice Tadżykistanu i Republice Uzbekistanu oraz na Morzu Arabskim i Oceanie Indyjskim, (od 2004) Polski Kontyngent Wojskowy w Islamskiej Republice Afganistanu (JW 4814) (PKW Afganistan, PKW Enduring Freedom, PKW ISAF) - wydzielony komponent Sił Zbrojnych RP, przeznaczony do przywrócenia bezpieczeństwa i odbudowy Afganistanu, działający od 2002. Liczył początkowo ok. 150 żołnierzy, a obecnie ponad 2500, przez co jest największym działającym zagranicznym kontyngentem wojskowym w całej historii Wojska Polskiego.

Żołnierz to osoba pełniąca służbę w siłach zbrojnych danego kraju i zobowiązana do obrony jego granic. Żołnierzem jest również osoba wykonująca zadania bojowe poza granicami własnego kraju, zarówno wówczas, gdy kraj ten jest agresorem, jak i w przypadku uczestniczenia sił zbrojnych danego kraju w misjach pokojowych lub siłach szybkiego reagowania w sytuacjach zmuszających społeczność międzynarodową do natychmiastowego zbrojnego współdziałania.

W kwietniu 2007 roku bojownicy Talibanu przejęli kontrolę nad dystryktem Giro dokonując przy tym kilku zabójstw dostojników z administracji rządowej.

W lipcu 2007 roku porwano tu 23 pracowników koreańskich organizacji pomocowych. Dwóch pracowników talibowie zabili - resztę udało się uwolnić.

Polska obecność wojskowa w prowincji

Żołnierze SZ RP w dystrykcie Rashidan podczas operacji „Passage”, rok 2009

Do marca 2008 na terenie prowincji znajdowała się baza Alfa Polskiej Grupy Bojowej. 20 sierpnia 2008 r. w trakcie przejazdu z bazy Szarana do Ghazni polski pojazd wojskowy wpadł na minę. W wyniku wybuchu zginęło 3 żołnierzy a 1 został raniony. 30 października 2008 r. Polska przejęła odpowiedzialność za prowincję. 10 sierpnia 2009 w miejscowości Usmankhel w dystrykcie Ajristan polsko-afgański patrol został zaatakowany przez talibów, w wyniku czego 1 Polak zginął a 4 zostało rannych.

Talibowie (paszto طالبان Taliban z arab. طالب, ṭālib – student, uczeń) - fundamentalistyczne ugrupowanie islamskie (sunnickie), powstałe we wrześniu 1994 r. w Kandaharze w Afganistanie.

Minaret (arab. منارة manara - miejsce, skąd widać światło, latarnia morska) - wysoka, zwykle smukła wieża stawiana przy meczecie z nadwieszonym balkonem lub galeryjką, z którego muezin może nawoływać wiernych na modlitwę.

Osobny artykuł: PKW Afganistan.

Osobny artykuł: Polskie Siły Zadaniowe.

Przypisy

Ghazni
Pajhwok Afghan News
Stosunki etniczne prowincji Ghazni http://www.aims.org.af
Taleban Call the Shots in Ghazni
Afghanistan militants kill former governor - CTV News
:: Oficjalna strona Ministerstwa Obrony Narodowej dotycząca PKW Afganistan :: Strona Główna ::

Zobacz też

Ghaznawidzi

Ghazni (miasto)

Sangar

Linki zewnętrzne

Ghazni