Gheorghe Apostol - Polski Serwis Naukowy

Gheorghe Apostol

Gheorghe Apostol (ur. 16 maja 1913 w Tudor Vladimirescu, zm. 21 sierpnia 2010 w Bukareszcie) – rumuński działacz komunistyczny, sekretarz generalny Rumuńskiej Partii Robotniczej w latach 1954–1955.

Podczas wojny uwięziony, uwolniony w 1944 r., gdy Rumunia zmieniła front i wkroczyła doń Armia Czerwona. Znalazł się w kierownictwie partii we frakcji skupionej wokół jej generalnego sekretarza, Gheorghe Gheorghiu-Deja.

Po śmierci Józefa Stalina Gheorghiu-Dej obawiał się, że ewentualne zmiany w polityce kierownictwa KPZR po śmierci które mogły skutkować jego usunięciem. Z tego powodu Dej z jednej strony usunął ostatnich konkurentów (większość polityków konkurencyjnych frakcji wyeliminował już wcześniej), którzy mogli być wykorzystani do zastąpienia go, a z drugiej zadecydował o zabezpieczeniu swojej pozycji poprzez przeprowadzenie w 1954 r. fasadowych zmian w kierownictwie partii. Pozostawił sobie jedynie stanowisko premiera Rumunii, zaś ustąpił z funkcji generalnego sekretarza partii komunistycznej. Funkcję tę oddał swojemu stronnikowi, właśnie Gheorghe Apostolowi. Jednak Apostol pełnił tę funkcję tylko do jesieni 1955 r., kiedy Dej ustabilizował swoją pozycję i na powrót został generalnym sekretarzem partii.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego (KPZR, ros. Коммунистическая партия Советского Союза - КПСС) - ostatnia nazwa założonej w 1898 r. partii komunistycznej, rządzącej w Rosji i ZSRR od 1917 do 1991 roku (1898-1912 SDPRR, Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji; 1912-1918 SDPRR(b), Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (bolszewików); 1918-1925 RPK(b), Rosyjska Partia Komunistyczna (bolszewików); 1925-1952 WKP(b), Wszechzwiązkowa Partia Komunistyczna (bolszewików)). Centralną instancją partii był Komitet Centralny (KC), największą zaś realną władzę posiadało jego Biuro Polityczne. Generalny sekretarz KC był przywódcą całej partii. W okresie istnienia ZSRR partia miała też swoje republikańskie platformy w każdej z republik radzieckich z wyjątkiem (do 1990 r.) Rosji. Kontrolowała też większość innych partii komunistycznych na świecie, zarówno formalnie poprzez organizacje międzynarodowe (np. Komintern, Kominform), jak i nieformalnie w wyniku faktycznego zwierzchnictwa ZSRR nad częścią z państw oraz sponsorowanie i utrzymywanie kontaktów w pozostałych przez Wydział Zagraniczny i radziecki wywiad.

Po śmierci Gherorghiu-Deja w 1965 r. Apostol stał się jednym z głównych uczestników walki o władzę. Jednak choć to zapewne Apostola zmarły dyktator przewidywał na swego następcę, zwycięstwo odniósł Nicolae Ceauşescu. Ten zachował początkowo swoich konkurentów na wysokich stanowiskach (Apostol był w tym czasie jednym z wicepremierów Rumunii i stał na czele organizacji związków zawodowych), z czasem zaczął jednak odsuwać ich od kierownictwa partią i państwem, przydzielając mniej znaczące funkcje lub marginalizując zajmowane przez nich stanowiska poprzez reorganizacje.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Urbanizacja - proces koncentracji ludności w punktach przestrzeni geograficznej, głównie na obszarach miejskich, określający także wzrost liczby ludności . Urbanizacja oznacza także przestrzenny rozwój miast oraz zmianę .

Apostol pojawił się na arenie publicznej wiosną 1989 r. Był jednym z sześciu sygnatariuszy otwartego listu skierowanego 10 marca do Nicolae Ceauşescu i opublikowanego przez BBC, w którym otwarcie skrytykowana została polityka dyktatora (m.in. urbanizację wsi, politykę wobec mniejszości narodowych). List ten, choć odbił się szerokim echem na Zachodzie nie spowodował oczekiwanej przez autorów mobilizacji członków partii i odsunięcia Ceauşescu od władzy, a jego autorzy zostali umieszczeni w areszcie domowym.

Nicolae Ceaușescu (ur. 26 stycznia 1918 w Scorniceşti, zm. 25 grudnia 1989 w Târgovişte) – rumuński polityk komunistyczny. Sekretarz generalny Rumuńskiej Partii Komunistycznej od 1965 roku, dyktator Rumunii od 1967 do 1989 roku. Został obalony i stracony w wyniku rewolucji w 1989 roku.

Gheorghe Gheorghiu-Dej (wym. [ˈɡe̯orɡe ɡe̯orˈɡi.u deʒ]; ur. 8 listopada 1901 w Bârlad, zm. 19 marca 1965 w Bukareszcie) – rumuński polityk komunistyczny, sekretarz generalny Rumuńskiej Partii Komunistycznej w latach 1944-1954 i 1955-1965, premier Rumuńskiej Republiki Ludowej w latach 1952-1955 i głowa państwa rumuńskiego w latach 1961-1965.

Przypisy

Fmr Romanian Communist Official Dies At Age 98 (ang.). W: mediafax.ro [on-line]. 2010-08-22. [dostęp 2010-08-22].
Steven D. Roper: Romania: The Unfinished Revolution. London: Routledge, 2004, s. 5. ISBN 90-5823-028-7. [dostęp 2010-05-18]. (ang.)
Kenneth Jowitt: Revolutionary Breakthroughs and National Development: The Case of Romania, 1944-1965. Berkeley and Los Angeles: Univeristy of California Press, 1971, s. 170–171. ISBN 0-520-01762-5. [dostęp 2010-05-18]. (ang.)
Gheorghe Boldur-Lăţescu: The Communist Genocide in Romania. Hauppauge: Nova Science Publishers, Inc., 2005, s. 51–52. ISBN 1-59454-251-1. [dostęp 2010-05-18]. (ang.); Ivan T. Berend: Central and Eastern Europe 1944–1993: Detour from the periphery to the periphery. Cambridge: Cambridge University Press, 1996, s. 131–133, seria: Cambridge Studies in Modern Economic History. 1. ISBN 0-521-55066-1. [dostęp 2010-05-18]. (ang.); Caterina Preda: Dictators and Dictatorships: Artistic Expressions of the Political in Romania and Chile (1970s-1989). No pasó nada?. Boca Raton: Dissertation.com, 2010, s. 50–51. ISBN 978-1-59942-310-4. [dostęp 2010-05-18]. (ang.)
Tom Gallagher: Theft of a Nation: Romania since Communism. London: Hurst & Co., 2005, s. 66–67. ISBN 1-85065-716-5. [dostęp 2010-05-18]. (ang.); Ivan T. Berend: Central and Eastern Europe 1944–1993: Detour from the periphery to the periphery. Cambridge: Cambridge University Press, 1996, s. 289–290, seria: Cambridge Studies in Modern Economic History. 1. ISBN 0-521-55066-1. [dostęp 2010-05-18]. (ang.)