Gheorghe Gheorghiu-Dej - Polski Serwis Naukowy

Gheorghe Gheorghiu-Dej (wym. [ˈɡe̯orɡe ɡe̯orˈɡi.u deʒ]; ur. 8 listopada 1901 w Bârlad, zm. 19 marca 1965 w Bukareszcie) – rumuński polityk komunistyczny, sekretarz generalny Rumuńskiej Partii Komunistycznej w latach 1944-1954 i 1955-1965, premier Rumuńskiej Republiki Ludowej w latach 1952-1955 i głowa państwa rumuńskiego w latach 1961-1965.

Rumunia w epoce komunizmu - okres w dziejach Rumunii od zakończenia II wojny światowej do rewolucji rumuńskiej. W tym czasie Rumunia należała do krajów znajdujących się pod dominacją Związku Radzieckiego (w myśl ustaleń mocarstw podjętych na konferencji jałtańskiej w 1945 r.), a rządy w kraju sprawowali uzależnieni od Moskwy komuniści. Państwo zachowywało jedynie pozory demokracji, a w gospodarce obowiązywały zasady socjalistyczne. Komuniści objęli władzę w Rumunii w 1947 r. usunąwszy (dzięki pomocy radzieckiego sojusznika oraz nielegalnych metod eliminując wszelką opozycję). Upadek rządów komunistycznych w Rumunii nastąpił wskutek wybuchu społecznego niezadowolenia, które przerodziło się w rewolucję w grudniu 1989 r. i stanowiło część procesu obejmującego całą środkowo-wschodnią Europę zwanego Jesienią Ludów.

Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG) – organizacja międzynarodowa krajów bloku wschodniego koordynująca procesy ich integracji gospodarczej. Działała w okresie od 25 stycznia 1949 do 28 czerwca 1991.

Życiorys

Pochodził z rodziny robotniczej. W 1930 wstąpił do Komunistycznej Partii Rumunii. W 1933 zorganizował słynny strajk rumuńskiej kolei, za który został skazany na ciężkie więzienie, z którego zbiegł w 1944.

23 sierpnia 1944 przejął kierownictwo nad Komunistyczną Partią Rumunii, w październiku 1945 mianowano go z inspiracji Stalina sekretarzem generalnym Partii. Od czerwca 1952 do października 1955 sprawował funkcję premiera Rumunii. Odpowiedzialny jest za modernizację w Rumunii, a także m.in. kolektywizację wsi, nacjonalizację przemysłu oraz budowę Kanału Dunaj-Morze Czarne. W 1953, w ramach walki o wpływy wewnątrz partii komunistycznej, na fali walki z zagrożeniem syjonistycznym doprowadził do odsunięcia od władzy wicepremier i minister spraw zagranicznych Any Pauker. Ze względu na osłabienie swojej pozycji, w 1954 na krótko ustąpił z kierowania partią, powracając do niego w 1955.

Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn. Jego rozwój decyduje o poziomie i tempie rozwoju gospodarczego, gdyż jest jedynym działem gospodarki wytwarzającym środki pracy[potrzebne źródło].

Nacjonalizacja – akt przejęcia przez państwo prywatnego mienia. W rzadkich przypadkach może to być również przejęcie mienia należącego do samorządu. Nie należy mylić nacjonalizacji, która jest stosowana wobec określonej kategorii mienia lub osób, z wywłaszczeniem, które dotyczy konkretnej osoby i konkretnej sprawy.

Na przełomie lat 50. i 60. zaostrzył nieco kurs wobec Związku Radzieckiego, wycofano wówczas m.in. wojska radzieckie z Rumunii (1958). W marcu 1961 objął funkcję przewodniczącego Prezydium Wielkiego Zgromadzenia Narodowego, stając się formalną głową państwa.

Zmarł w 1965 na raka, a jego następcą w partii został Nicolae Ceauşescu.

Józef Stalin ( (ur. ) – formalnie pełnił obieralne, kadencyjne funkcje sekretarza generalnego KPZR i jej poprzedniczek oraz premiera ZSRR, a faktycznie był dożywotnim dyktatorem Związku Radzieckiego, posiadającym nieograniczoną władzę.

Strajk (ang. strike, niem. Streik) - forma nacisku i protestu społecznego stosowana przez różne grupy społeczne, głównie jednak przez pracowników najemnych. Znane są różne formy strajku, większość z nich polega na dobrowolnym powstrzymaniu się od pracy przez protestujących.

Kult jednostki

Skopiowany ze wzorców radzieckich, był nieodłączną częścią politycznego krajobrazu Rumunii czasów Gheorghiu-Deja, podobnie jak innych krajów Układu Warszawskiego i RWPG. W 1950 imię Gheorgiu-Deja otrzymało przemysłowe miasto Oneşti (po rewolucji w 1989 powrócono do przedwojennej nazwy). Niezliczonej liczbie miejscowości nadano też imię Józefa Stalina (m.in. miastu Braszów, w latach 1951-1961).

Nicolae Ceaușescu (ur. 26 stycznia 1918 w Scorniceşti, zm. 25 grudnia 1989 w Târgovişte) – rumuński polityk komunistyczny. Sekretarz generalny Rumuńskiej Partii Komunistycznej od 1965 roku, dyktator Rumunii od 1967 do 1989 roku. Został obalony i stracony w wyniku rewolucji w 1989 roku.

Morze Czarne (w starożytności: Pontus Euxinus, co znaczy Morze Gościnne) – jest morzem śródlądowym rozciągającym się pomiędzy Azją Mniejszą na południu, Kaukazem na wschodzie, Niziną Wschodnioeuropejską na północy i Półwyspem Bałkańskim na zachodzie. Wchodzi w skład systemu oceanicznego Oceanu Atlantyckiego.