Gianni Rodari - Polski Serwis Naukowy

Gianni Rodari (ur. 23 października 1920 w Omegna, Novara, Piemont, zm. 14 kwietnia 1980 w Rzymie) - włoski pisarz, najpopularniejszy w II połowie XX wieku we Włoszech autor piszący dla dzieci, uznany za mistrza tego gatunku. Pisał wiersze oraz bajki prozą. Publikował również prace teoretyczne na temat literatury dla dzieci oraz wychowania dzieci. Twórca znany w wielu krajach, wiele pozycji tego autora wydano również w Polsce.

Włoska Partia Komunistyczna (wł. Partito Comunista Italiano, PCI) – nieistniejąca już włoska partia polityczna, utworzona w wyniku rozłamu w 1921 wewnątrz włoskiej partii socjalistycznej, należała do Międzynarodówki Komunistycznej (Kominternu) i dążyła do wywołania we Włoszech rewolucji komunistycznej. W okresie powojennym należała do głównych ugrupowań politycznych w kraju. Od 1948 do 1992 partia komunistyczna była we Włoszech największym ugrupowaniem opozycyjnym. W latach 1948 - 1956 blisko współdziałała z partią socjalistyczną. W 1968 potępiła inwazję wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Na przełomie lat 60. i 70. doszło do rozluźnienia związków z KPZR co w rezultacie zaowocowało powstaniem eurokomunizmu opierającego się na odrzuceniu przywództwa Moskwy w ruchu komunistycznym oraz rezygnacji z marksizmu-leninizmu jako podstawy działania. W połowie lat 70. lewe skrzydło chadecji próbowało dokonać porozumienia z komunistami jako czołową siłą opozycji aby doprowadzić do przejęcia przez nią części odpowiedzialności za politykę państwa. Był to tzw. "historyczny kompromis". Fiasko tej koncepcji wiąże się z porwaniem i śmiercią chadeckiego polityka Aldo Moro. Partia komunistyczna razem z chadekami ostro występowała przeciwko terroryzmowi skrajnej lewicy (Czerwone Brygady). W 1991 uległa przekształceniu w socjalistyczną i proeuropejską Demokratyczną Partię Lewicy (Partito democratico della Sinistra, PDS). W tym samym roku grupa radykałów zamierzających zachować komunistyczną tożsamość partii opuściła PDS, powołując Odrodzenie Komunistyczne (Partito della Rifondazione Comunista).

Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się Arystarcha z Samotraki.

W młodości pracował jako nauczyciel, następnie dziennikarz lewicowego czasopisma dla dzieci "Pionier". Był aktywnym członkiem Włoskiej Partii Komunistycznej, dzięki czemu jego książki były wydawane w krajach komunistycznych. Wpływ ideologii był silnie wyczuwalny jeszcze w pierwszych wierszach dla dzieci. Twórczością dla dzieci zajął się w wieku 30 lat. Jej adresatami były dzieci z nizin społecznych, dla których zrewolucjonizował dotychczasowy przesłodzony, zmanierowany i nienaturalny język włoskiej poezji dziecięcej, na rzecz języka bliskiego i bezpośredniego małemu odbiorcy. W tematyce swoich utworów odwoływał się do tematów bliskich odbiorcy, często dotyczących jego życia codziennego. Niemniej jednak jego poezja i bajki przesycone są również olbrzymim ładunkiem fantastyki, równie bliskiej dzieciom. Był autorem równie wysoko cenionym przez dzieci jak i rodziców, wychowawców, a także krytykę literacką.

Hanna Ożogowska (ur. 20 lipca 1904 w Warszawie, zm. 26 kwietnia 1995 w Warszawie) – polska prozaiczka, poetka i tłumaczka literatury rosyjskiej, niemieckiej i włoskiej.

Jest laureatem wielu nagród, w tym tzw. Małego Nobla - Medalu im. H. Ch. Andersena przyznanego przez IBBY w 1970.

Wybrane dzieła

1951 - Il Romanzo di Cipollino (“Opowieść o Cebulku”, pierwsze polskie wydane 1954)

1954 - Il viaggio della Freccia Azzurra (" Podróż błękitnej strzały", pierwsze polskie wydanie 1955)

1958 - Gelsomino nel paese dei bugiardi (“Gelsomino w krainie kłamczuchów", pierwsze polskie wydanie 1962, przeł. Hanna Ożogowska, ilustr. J. M. Szancer)

1960 - Favole al telefono (“Bajki przez telefon”, 1967)

1966 - La torta in cielo (“Tort na niebie”, pierwsze polskie wydanie 2005)

1978 - C'era due volte il barone Lamberto ovvero I misteri dell’isola di San Giulio ("Był sobie dwa razy baron Lamberto czyli Tajemnice wyspy San Giulio", pierwsze polskie wydanie 2004)

1978 - La gondola fantasma ("Gondola widmo", pierwsze polskie wydanie 2005)

Przypisy

Jacek Dehnel, Baron Pomarańcza i książę Mandarynka revisited