Gideon Ståhlberg - Polski Serwis Naukowy

Anders Gideon Tom Ståhlberg (ur. 26 stycznia 1908 w Göteborgu, zm. 26 maja 1967 w Leningradzie) – szwedzki szachista, arcymistrz od 1950 roku.

Kariera szachowa

Pierwszy sukces odniósł w 1927 r., dzieląc I miejsce (wraz ze Gösta Stoltzem) w mistrzostwach Szwecji. Tytuły mistrza kraju zdobył jeszcze dwukrotnie, w latach 1929 i 1939. Do wybuchu II wojny światowej odniósł kilka znaczących rezultatów w międzynarodowych turniejach, m.in. w Niendorfie (1934, I miejsce), Sopocie (1935, I oraz 1937, II), Örebro (1935, III), Helsinkach (1936, III), Margate (1936, III), Sztokholmie (1937, II), Kemeri (1939, II-III) oraz Bad Harzburgu (1939, II). W tym okresie rozegrał szereg meczów z wybitnymi szachistami, m.in. z Jefimem Bogolubowem (Göteborg 1930, wynik 1½ - 3½), Rudolfem Spielmannem (Sztokholm 1930, 1½ - 4½ oraz Sztokholm 1933, 5 - 3), Aronem Nimzowitschem (Göteborg 1934, 5 - 3), Reubenem Fine’em (Sztokholm 1937, 3 - 5) oraz Paulem Keresem (Sztokholm 1938, 4 - 4).

Zawał mięśnia sercowego (łac. infarctus myocardii) – martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem. Zawał mięśnia sercowego jest postacią choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego (obok: nagłej śmierci sercowej, dławicy sercowej, przewlekłej choroby niedokrwiennej serca i tzw. "kardiomiopatii" niedokrwiennej).

Mistrzostwa Szwecji w szachach – rozgrywki szachowe, mające na celu wyłonienie najlepszych szachistów w Szwecji. W latach 1917-1931 odbywały się w formie meczów, a od 1939 roku – jako turnieje.

W latach 1939–1948 mieszkał w Argentynie. W tym okresie wielokrotnie brał udział w turniejach, zwyciężając w Mar del Plata (1941) oraz Buenos Aires (1941 i 1947). Po powrocie do Europy w krótkim czasie awansował do ścisłej światowej czołówki. W 1948 r. zajął VIII miejsce w turnieju międzystrefowym w Saltsjöbaden, zdobywając awans do turnieju pretendentów w 1950 r. w Budapeszcie. W turnieju tym osiągnął życiowy sukces zajmując VII miejsce (co odpowiadało wówczas ósmej pozycji na świecie). W międzyczasie zwyciężył w silnie obsadzonym turnieju w Trenczyńskich Cieplicach (1949). W 1952 r. ponownie wywalczył awans do grona pretendentów, zajmując VI miejsce na turnieju międzystrefowym, rozegranym w Sztokholmie. Drugi start w turnieju pretendentów w 1953 r. w Zurychu był już jednak nieudany (zajął w nim ostatnie XV miejsce). Ostatnim turniejowym sukcesem Ståhlberga było zwycięstwo w Göteborgu w 1958 roku.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Pomiędzy 1928 a 1964 r. trzynastokrotnie reprezentował barwy narodowe na olimpiadach szachowych (w tym 12 razy na I szachownicy), łącznie zdobywając 122 pkt w 200 partiach. W swoim dorobku posiada 4 medale: 2 srebrne (wraz z drużyną w 1935 r. oraz za rezultat indywidualny w 1952 r.) i 2 brązowe (drużynowy z 1933 r. oraz indywidualny z 1935 r.).

Ranking szachowy (ELO) – metoda obliczania relatywnej siły gry szachistów w punktacji elo. Nazwa ELO pochodzi od nazwiska Arpada Elo – amerykańskiego naukowca węgierskiego pochodzenia, którego prace ukształtowały szachowy system rankingowy oparty na naukowych podstawach.

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

Oprócz sukcesów w turniejach, uznanie zdobył również jako międzynarodowy sędzia. W latach 1951–1963 sześciokrotnie sędziował mecze o mistrzostwo świata (w tym 5 razy jako sędzia główny). Poza tym, w latach 1949–1956 był autorem oficjalnych wydawnictw FIDE, poświęconych turniejom międzystrefowym i pretendentów.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Olimpiada szachowa – międzynarodowy drużynowy turniej szachowy organizowany przez Międzynarodową Federację Szachową (FIDE) w cyklu dwuletnim od 1927 roku. W turnieju uczestniczą reprezentacje narodowe, nominowane przez narodowe związki szachowe zrzeszone w FIDE.

Według retrospektywnego systemu Chessmetrics, najwyższy ranking osiągnął w marcu 1948 r., z wynikiem 2762 zajmował wówczas trzecie miejsce na świecie (za Michaiłem Botwinnikiem i Miguelem Najdorfem).

Zmarł nagle na atak serca po rozpoczęciu turnieju w Leningradzie, w którym miał uczestniczyć.

Przypisy

OlimpBase. [dostęp 2009-04-12].
Chessmetrics Player Profile: Gideon Stahlberg. [dostęp 2009-04-12].

Źródła

W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", Warszawa 1987, str. 1138-1139

Linki zewnętrzne

Gideon Ståhlberg – wybrane partie szachowe (ang.)